Sạt lở 'bủa vây' miền Tây

Nhà, đất sụp xuống sông

Tại tỉnh Cà Mau, những ngày gần đây, tình trạng sạt lở bờ sông liên tiếp xảy ra, gây thiệt hại nhà cửa của người dân và phá hủy nhiều hạ tầng giao thông.

Điển hình một vụ sạt lở nghiêm trọng đã xảy ra vào ngày 21/4 trên tuyến kênh Xáng Bạc Liêu - Cà Mau thuộc khóm 13, phường Tân Thành, khiến nhiều căn nhà của người dân bị cuốn xuống sông. Dù không có thiệt hại về người, nhưng tài sản của người dân bị ảnh hưởng nặng nề, cuộc sống rơi vào cảnh đảo lộn.

Dù sự cố đã xảy ra từ nhiều ngày trước thế nhưng khi nhắc lại, bà Nguyễn Thị Hoa hộ dân ở phường Tân Thành vẫn chưa hết bàng hoàng khi chứng kiến căn nhà bị đổ sụp chỉ trong phút chốc. Toàn bộ tài sản đều bị cuốn theo dòng nước vào lúc nửa đêm, đẩy gia đình bà và nhiều hộ khác vào cảnh trắng tay.

“Lúc 12 giờ đêm tôi nghe nhà kế bên nổ rốp rốp, tôi mới ngồi dậy kéo 2 đứa nhỏ chạy ra ngoài thì thấy nhà bên đây bị kéo ùm ùm xuống sông, một lát là sụp hết luôn”, bà Hoa nhớ lại.

Ngoài vụ sạt lở bờ sông ở phường Tân Thành, trên địa bàn tỉnh Cà Mau còn xảy ra nhiều vụ sạt lở bờ sông nghiêm trọng. Gần đây là vụ sạt lở trên tuyến sông Trại Lưới (xã Đất Mới) vào rạng sáng ngày 23/4 khiến một căn nhà cấp IV bị nhấn chìm xuống lòng sông, ước thiệt hại khoảng 250 triệu đồng.

Mới đây nhất, vụ sạt lở xảy ra tại địa bàn xã Đầm Dơi vào rạng sáng 24/4, đoạn sạt lở dài 70m trên sông Đầm Dơi đã làm hư hỏng hoàn toàn một căn nhà và hai bến hàng hóa của hộ kinh doanh, với tổng giá trị thiệt hại ước tính trên 3 tỷ đồng…

Nhớ lại thời điểm xảy ra sạt lở, ông Bùi Văn Tám (ngụ ấp 1, xã Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau) kể lại trong nghẹn ngào: “Lúc sạt lở khoảng bốn giờ rưỡi (4h30), xuất hiện vết nứt lộ, rồi từ từ căn nhà, cơ sở kinh doanh và một đoạn lộ tuột xuống sông hết, âm thanh nghe rầm rầm, nhiều đồ đạc của người dân vẫn chưa di chuyển hết”.

Ngày 6/5, trao đổi với PV Báo Đại đoàn kết, ông Lê Tấn Công, Phó Chủ tịch UBND xã Đầm Dơi cho biết, địa phương xác định đây là nhiệm vụ cấp bách, nên đã chỉ đạo các lực lượng khẩn trương xuống hiện trường, tổ chức cắm biển cảnh báo, hỗ trợ người dân di dời tài sản ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Từ đầu năm 2026 đến nay, sạt lở diễn ra trên diện rộng ở tỉnh Cà Mau. Do nắng hạn kéo dài, việc bơm tát nước phục vụ nông nghiệp đã làm khô cạn nhiều tuyến kênh, rạch. Chỉ riêng tại xã Khánh Bình đã ghi nhận tới 13 điểm sạt lở, sụt lún với tổng chiều dài 364m, đe dọa trực tiếp an toàn giao thông nông thôn. Phía bên ngoài, hơn 110km bờ biển của Cà Mau cũng đang bị sạt lở nghiêm trọng, có nơi biển lấn sâu vào đất liền 20-50 m mỗi năm. 

Trong khi đó, tình hình sạt lở ở  tại tỉnh An Giang cũng không kém phần nghiêm trọng. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có 56 đoạn sông, kênh rạch được cảnh báo sạt lở với tổng chiều dài hơn 181km, trong đó nhiều đoạn được xếp vào diện đặc biệt nguy hiểm.

Dù số điểm cảnh báo không tăng nhưng mức độ nguy hiểm lại ngày càng lớn, cho thấy sạt lở đang chuyển từ diện rộng sang chiều sâu, tác động mạnh hơn đến khu dân cư và hạ tầng.

Toàn tỉnh hiện có 20 khu vực sạt lở lớn, xảy ra thường xuyên, tiềm ẩn nguy cơ cao đối với nhà ở, giao thông và sản xuất nông nghiệp. Điển hình như cù lao Mỹ Hòa Hưng đã ghi nhận 8 vụ sạt lở với tổng chiều dài khoảng 700m, ảnh hưởng đến 58 căn nhà và tiếp tục đe dọa nhiều hộ dân khác.

Sạt lở không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các tuyến giao thông huyết mạch như Quốc lộ 91, Tỉnh lộ 952 và nhiều tuyến đê bao sản xuất.

Ứng phó với sạt lở

Trước thực trạng trên, tỉnh An Giang đã triển khai nhiều giải pháp cấp bách nhằm hạn chế thiệt hại.

Các địa phương được yêu cầu thực hiện phương châm "4 tại chỗ", chủ động lực lượng, phương tiện xử lý sự cố. Đồng thời tổ chức di dời người dân khỏi khu vực nguy hiểm, cắm biển cảnh báo và khoanh vùng hạn chế phương tiện qua lại. Song song đó, nhiều biện pháp gia cố tạm thời như đóng cừ tràm, bao tải đất, lưới thép… được áp dụng nhằm ngăn sạt lở lan rộng.

Một số địa phương còn chủ động sử dụng nguồn ngân sách kết dư để xử lý các điểm xung yếu, đảm bảo an toàn giao thông và đời sống dân cư.  Tuy nhiên các giải pháp này chỉ mang tính tạm thời. Hiện toàn tỉnh đã đầu tư hơn 87km kè bảo vệ bờ sông nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế, trong khi tình trạng sạt lở tiếp tục gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ.

Trước áp lực này, An Giang đã kiến nghị Trung ương hỗ trợ nguồn vốn để triển khai các dự án chống sạt lở cấp bách.

Cụ thể, tỉnh đề xuất 3 dự án trọng điểm tại 8 khu vực nguy hiểm với tổng mức đầu tư khoảng 2.145 tỉ đồng, tập trung tại khu vực đầu nguồn, bờ tây sông Hậu và khu vực sông Hậu - sông Vàm Nao. Về lâu dài, tỉnh đề xuất xử lý tổng thể 20 khu vực sạt lở với tổng chiều dài hơn 27km, tổng kinh phí khoảng 4.485 tỉ đồng trong giai đoạn 2026-2030.

Tại Cà Mau, đối với việc khắc phục sạt lở, sụt lún bờ sông, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đề xuất UBND tỉnh Cà Mau thực hiện các nhóm giải pháp, trọng tâm là các giải pháp công trình. Trước mắt, sử dụng các biện pháp “kè mềm” như: cừ tràm, cừ dừa, rọ đá và gia cố đất đen để khắc phục tạm thời các vị trí sạt lở bờ sông, đảm bảo nhu cầu đi lại tối thiểu cho người dân và học sinh.

Về lâu dài, cần tổ chức khoan thăm dò địa chất, tính toán cung trượt để xây dựng hệ thống kè bê tông cốt thép kiên cố tại các vị trí xung yếu. Xây dựng kè bê tông cốt thép kiên cố tại vị trí sạt lở, sụt lún và kè mềm áp mái bờ sông bảo vệ người dân trong khu vực sạt lở. Đối với bờ biển, cần triển khai ngay các dự án đầu tư theo tình huống khẩn cấp để ngăn chặn việc mất đất, mất rừng.

Theo ông Tô Hoài Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, để bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản cho nhân dân, các địa phương cần tăng cường bố trí lực lượng theo dõi chặt chẽ diễn biến sạt lở, cắm biển cảnh báo và hướng dẫn người dân di dời tài sản ra khỏi khu vực nguy hiểm. 

Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng đề xuất UBND tỉnh báo cáo, kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình Thủ tướng và các bộ, ngành Trung ương hỗ trợ kinh phí cho tỉnh để đầu tư các công trình phòng chống sạt lở bờ sông, bờ biển.

 “Tỉnh đã đề xuất chương trình phòng chống sạt lở đến năm 2030 với tổng nhu cầu vốn hơn 26.800 tỉ đồng, dự kiến xây dựng khoảng 300km đê, kè kết hợp các giải pháp công trình và sinh thái. Đây được xem là giải pháp căn cơ nhằm đảm bảo an toàn dân cư và ổn định phát triển kinh tế - xã hội”, ông Phương cho hay.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, sụt lún đất và tác động của dòng chảy ngày càng phức tạp, tình trạng sạt lở tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long được dự báo sẽ còn tiếp diễn. Bài toán đặt ra không chỉ là xử lý sự cố, mà là những giải pháp căn cơ, lâu dài để người dân có thể an cư và ổn định cuộc sống.