Siết đạo văn, ngụy tạo dữ liệu, lạm dụng AI trong nghiên cứu khoa học
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Quyết định số 2557/QĐ-BKHCN về hướng dẫn liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, trong đó bổ sung nhiều quy định liên quan đến việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo hướng dẫn, nhiều hành vi bị xem là vi phạm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp như: ngụy tạo hoặc giả mạo dữ liệu nghiên cứu; đạo văn dưới mọi hình thức; ghi tên tác giả không đúng thực tế hoặc loại bỏ tác giả có đóng góp; can thiệp vào quá trình phản biện, xét duyệt công bố khoa học.
Ngoài các vi phạm liên quan trực tiếp đến nghiên cứu, hướng dẫn còn nêu các hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp như che giấu rủi ro gây hậu quả nghiêm trọng; truyền bá thông tin sai sự thật; tiết lộ dữ liệu nhạy cảm; sử dụng kinh phí, thiết bị nghiên cứu cho mục đích cá nhân; không công khai xung đột lợi ích hoặc thực hiện nghiên cứu xâm phạm nhân phẩm, quyền riêng tư của cá nhân và cộng đồng.
Đáng chú ý, hướng dẫn dành riêng quy định về sử dụng AI trong nghiên cứu khoa học. Theo đó, không được dùng AI để tạo dữ liệu giả, ảnh giả hoặc tài liệu tham khảo không có thật; không sử dụng tài liệu do AI tạo ra nhưng chưa được kiểm chứng làm tài liệu tham khảo.
Người nghiên cứu phải công khai tên công cụ AI, phiên bản và phạm vi sử dụng trong quá trình nghiên cứu; ghi rõ các nội dung do AI tạo ra. Đồng thời, không được đưa dữ liệu mật hoặc chưa công bố lên các nền tảng AI trái quy định pháp luật.
Hướng dẫn nhấn mạnh AI chỉ là công cụ hỗ trợ, còn người sử dụng phải chịu trách nhiệm cuối cùng đối với toàn bộ nội dung, sản phẩm nghiên cứu.
