Siết “hát nhép” để tái lập chuẩn mực biểu diễn

Theo thông tin từ Hội nghị giao ban công tác văn hóa, văn nghệ quý I/2026 do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương vừa tổ chức, tình trạng “hát nhép” được nhận định là đang gây bức xúc trong dư luận, làm suy giảm niềm tin của công chúng, ảnh hưởng đến chuẩn mực nghề nghiệp và giá trị chân thực - yếu tố cốt lõi của nghệ thuật. Nếu không được chấn chỉnh kịp thời, tình trạng này có nguy cơ trở thành "thông lệ xấu," tác động tiêu cực đến môi trường sáng tạo và tính chuyên nghiệp của lĩnh vực văn hóa, văn nghệ; do đó cần được tăng cường quản lý, siết chặt kỷ cương trong thời gian tới.

TS Trần Thị Phương Lan - Vụ trưởng Vụ Văn hóa, Văn nghệ (Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương) chỉ ra, tại một số sự kiện, chương trình ca nhạc dịp Tết và lễ hội, việc sử dụng bản ghi âm thay cho biểu diễn trực tiếp vẫn diễn ra. Điều này "phản ánh hạn chế trong công tác tổ chức, kiểm soát chất lượng chương trình, đồng thời cho thấy ý thức nghề nghiệp của một bộ phận nghệ sĩ chưa được đề cao.

Cùng đó, với sự phát triển của các nền tảng mạng xã hội, tình trạng một bộ phận  nghệ sĩ có biểu hiện lệch chuẩn trong phát ngôn, hành vi trên không gian mạng có  xu hướng gia tăng. Một số trường hợp có biểu hiện phát ngôn thiếu chuẩn mực, gây ý kiến trái chiều trong dư luận; khai thác yếu tố đời tư, giật gân hoặc xây dựng hình ảnh cá  nhân lệch chuẩn nhằm thu hút sự chú ý của công chúng. Tình trạng này ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh, uy tín của người nghệ sĩ,  làm suy giảm niềm tin của công chúng; đồng thời tác động đến định hướng thẩm  mỹ, giá trị văn hóa, đạo đức, đặc biệt đối với giới trẻ.

Về vấn đề này, theo nhạc sĩ Đức Trịnh - Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam, cho rằng cốt lõi của vấn đề không nằm ở kỹ thuật, mà ở sự trung thực trong biểu diễn. Theo ông, khái niệm "gian dối" có thể hiểu một cách giản dị: đã đăng ký, đã cam kết như thế nào thì phải thực hiện đúng như vậy. Nếu một ca sĩ ký hợp đồng biểu diễn hát live nhưng khi lên sân khấu lại hát nhép, thì đó không chỉ là vi phạm cam kết, mà còn là lừa dối khán giả. Tuy nhiên, trong những trường hợp đặc biệt: như yêu cầu về an ninh, chính trị hoặc điều kiện tổ chức…  việc hát nhép hay hát đè có thể xảy ra. Khi đó, điều quan trọng là phải có sự thống nhất với đơn vị tổ chức và cơ quan quản lý, đồng thời đảm bảo không gây hiểu nhầm cho công chúng. Theo nhạc sĩ Đức Trịnh: Nói nôm na là không được lừa dối cơ quan cấp phép và cũng không được lừa dối khán giả.

Để giải quyết tình trạng hát  nhép, NSND Xuân Bắc - Cục trưởng Cục Nghệ thuật Biểu diễn (Bộ VHTTDL) cho rằng, cần đặt ra những yêu cầu cao về tiêu chuẩn tổ chức chương trình; điều kiện âm thanh, ánh sáng; năng lực và bản lĩnh của ca sĩ, nghệ sĩ biểu diễn.

Theo các chuyên gia văn hóa, muốn xây dựng một nền công nghiệp biểu diễn chuyên nghiệp, trước hết phải xây dựng lại chuẩn mực trung thực trong nghệ thuật. Việc siết chặt hát nhép lần này không chỉ là xử lý vi phạm, mà còn là cơ hội để tái lập giá trị nghề nghiệp, bảo vệ quyền lợi khán giả và định hình lại văn hóa biểu diễn của thị trường nghệ thuật - giải trí giai đoạn mới.

Từ góc độ quản lý, NSND Tạ Quang Đông - Thứ trưởng Bộ VHTTDL thẳng thắn nhận định: Nếu không tồn tại hát nhép, chất lượng nghệ thuật sẽ được nâng lên ngay. Bởi khi không còn "lối tắt", nghệ sĩ buộc phải nâng cao năng lực thực, từ đó thị trường sẽ tự điều chỉnh. Ông Tạ Quang Đông cũng cho biết, Bộ sẽ tiến hành đôn đốc kiểm tra, giám sát, ban hành văn bản chấn chỉnh. Sau đây, Bộ sẽ có những biện pháp, chế tài xử lý, nhằm tạo nên "bộ lọc" cần thiết cho môi trường hoạt động biểu diễn nghệ thuật lành mạnh.