Tạo chuyển biến mạnh mẽ trong xử lý chất thải, bảo vệ môi trường

Ngày 8/6, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức hội nghị tọa đàm triển khai thực hiện các dự án, công trình thu gom, xử lý rác thải, nước thải và việc thực hiện bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Dự chương trình có bà Bùi Huyền Mai, Phó Chủ tịch không chuyên trách Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội.

Tại buổi tọa đàm, các nhà khoa học, các chuyên gia đã thẳng thắn đề cập những vấn đề mà Hà Nội đang gặp phải trong công tác bảo vệ môi trường. Đây chính là một trong những “điểm nghẽn” về xây dựng, quản lý đô thị mà Hà Nội đang gặp phải.

Bà Hà Thị Vinh, Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội cho biết, Thủ đô Hà Nội là địa phương có số lượng làng nghề và cụm công nghiệp lớn của cả nước, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển sản xuất, vấn đề ô nhiễm môi trường tại các làng nghề, cụm công nghiệp đang đặt ra nhiều thách thức, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành và toàn xã hội.

“Thành phố cần tiếp tục ưu tiên bố trí nguồn vốn đầu tư các công trình xử lý nước thải tập trung tại các làng nghề và cụm công nghiệp trọng điểm. Đẩy nhanh tiến độ xây dựng, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật các cụm công nghiệp để từng bước di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư. Bên cạnh đó, cần có cơ chế hỗ trợ các cơ sở sản xuất đổi mới công nghệ, áp dụng sản xuất sạch hơn và chuyển đổi xanh; tăng cường thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với các cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao cũng như phát huy mạnh mẽ vai trò giám sát của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng dân cư trong công tác bảo vệ môi trường” -  bà Hà Thị Vinh đề nghị.

Ở góc độ khác, PGS. TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ Trí thức thành phố Hà Nội cho rằng, bảo vệ môi trường là nhiệm vụ liên ngành, liên vùng và liên thế hệ. Một mình ngành môi trường không thể giải quyết được các thách thức hiện nay nếu thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các sở ngành, chính quyền địa phương và toàn xã hội.  

Đối với Hà Nội, yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý ô nhiễm trước mắt mà còn phải xây dựng mô hình quản trị môi trường đô thị hiện đại, thông minh và bền vững. Muốn vậy, cần chuyển mạnh từ tư duy “quản lý riêng lẻ” sang “quản trị tổng hợp”; từ “xử lý hậu quả” sang “phòng ngừa chủ động” và từ “trách nhiệm của một ngành” sang “trách nhiệm của toàn hệ thống”.

Lê Thị Mai Hoa - Phó Trưởng phòng Quản lý môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho rằng thành phố cần đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường thống nhất; kết nối dữ liệu quan trắc, nguồn thải, giấy phép môi trường, thanh tra kiểm tra, xử lý vi phạm, phản ánh hiện trường và dữ liệu của các ngành liên quan; từng bước hình thành bản đồ số môi trường đến cấp xã, phường, chuyển từ quản lý bị động sang quản lý chủ động, phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Cùng với đó, phát huy mạnh mẽ vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên. Mặt trận Tổ quốc cần tiếp tục giám sát việc thực hiện chính sách môi trường ở cơ sở; phản biện đối với chính sách lớn có tác động rộng; tổng hợp ý kiến, kiến nghị của Nhân dân; vận động cộng đồng thực hiện phân loại rác tại nguồn, giảm rác thải nhựa, không đổ trộm phế thải, không đốt rác, không xả thải ra sông hồ.

Phát biểu kết luận tại Tọa đàm, bà Bùi Huyền Mai, Phó Chủ tịch không chuyên trách Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố khẳng định, hội nghị tọa đàm lần này là một bước đi đột phá, thể hiện phương thức triển khai mới mang tính chủ động của MTTQ Thành phố. Đối diện với những vấn đề bức xúc, "điểm nghẽn" và vướng mắc từ thực tiễn, Mặt trận Tổ quốc Thành phố không né tránh các nội dung khó, nhạy cảm mà coi đó là cách duy nhất để cùng các sở, ngành, chuyên gia và nhân dân bàn bạc, tìm ra giải pháp khả thi.

"Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố sẽ tiếp thu đầy đủ, trọn vẹn các ý kiến tham luận sâu sắc, tâm huyết và trách nhiệm của các sở, ngành, các chuyên gia, nhà khoa học để tổng hợp, báo cáo Thành ủy, HĐND, UBND Thành phố và các cơ quan có thẩm quyền xem xét, chỉ đạo thực hiện có hiệu quả công tác bảo vệ môi trường" - bà Mai nhấn mạnh. 

Đứng trước thực trạng áp lực quản lý môi trường ngày càng lớn tại một đô thị hơn 3.359 km2 với gần 10 triệu dân, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai đặc biệt nhấn mạnh 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới:

Một là, tiếp tục hoàn thiện tư duy phát triển, trong đó nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của Nhà nước trong quản lý, chỉ đạo, rà soát, bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách, kể cả 26 cơ chế đặc thù đã được ban hành, bảo đảm đồng bộ, phù hợp với yêu cầu mới.

Hai là, đẩy nhanh tiến độ đầu tư các công trình, dự án xử lý nước thải, chất thải – nhất là các dự án trọng điểm – đồng thời tập trung tháo gỡ khó khăn về cơ chế, giải phóng mặt bằng, nguồn vốn, và nâng cao hiệu quả vận hành các công trình môi trường hiện có.

Ba là, tăng cường kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm, đặc biệt là ô nhiễm không khí; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực môi trường, xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường dùng chung, hệ thống giám sát, quan trắc tự động, bản đồ số môi trường và trung tâm điều hành môi trường thông minh.

Bốn là, tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường theo tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý môi trường tại cơ sở.

Năm là, phát huy vai trò tiên phong của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội trong bảo vệ môi trường, thúc đẩy chuyển đổi xanh; xây dựng, nhân rộng các mô hình, phong trào thi đua về bảo vệ môi trường, đồng thời hoàn thiện cơ chế tiếp cận thông tin, dữ liệu môi trường để Mặt trận thực hiện tốt chức năng giám sát, phản biện, theo hướng giám sát thường xuyên.

"Thực hiện tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ phát động “Vì một nền văn minh sinh thái, một Việt Nam xanh và một đại dương hòa bình, bền vững” và Lời kêu gọi của Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thực hiện hiện phong trào "Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp", MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội xác định công tác môi trường là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, lâu dài”, bà Bùi Huyền Mai khẳng định.