Thắp sáng ánh đèn sân khấu giữa nhịp sống đô thị
Giữa sự cạnh tranh của các loại hình giải trí hiện đại, các sân khấu tại TPHCM vẫn nỗ lực sáng đèn, duy trì lịch diễn. Nhiều nghệ nhân cao tuổi nỗ lực giữ gìn nghề bằng nhiều buổi luyện tập, các đêm diễn cát-xê ít ỏi, và không quản khó nhọc đến với từng trường học, biểu diễn cho học sinh, sinh viên.
Mặc dù không còn hoạt động sôi nổi như thời kỳ đỉnh cao, nhưng tại TPHCM, các sân khấu kịch vẫn hoạt động và tạo ra sức hút phòng vé. Nhiều vở kịch mới vẫn được tiếp tục dựng, biểu diễn và sân khấu được thắp sáng bởi sự đồng hành của khán giả thành phố như vở “Làng vô tặc” (Idecaf), "Ngôi nhà thiếu đàn bà" (Nhà hát Kịch Sân khấu nhỏ TP HCM - Sân khấu 5B), "Con ai siêu hơn", "Chuyến dã ngoại kinh hoàng", "Xú mé" (Sân khấu Trịnh Kim Chi) hay "Hạ màn" (Sân khấu Hồng Hạc)…
Trong khi đó, các nhóm ngành nghệ thuật truyền thống có nguy cơ mai một như kịch dân tộc, nhạc cung đình Huế, đờn ca tài tử, kịch hát, cải lương, nghệ thuật dân ca, ca trù, bài chòi, biểu diễn nhạc cụ dân tộc… Vì vậy, khi vở diễn cải lương mới “Nội gián nạn dối” được công diễn, có thể thấy được sự nỗ lực của anh chị em nghệ sĩ tại Sân khấu Mới, Nhà hát Trần Hữu Trang.
Theo nghệ sĩ Mai Thanh Sơn, hầu hết các loại hình nghệ thuật truyền thống Việt Nam đang đứng trước những thử thách rất lớn khi nhu cầu thưởng thức của công chúng hiện nay đã thay đổi sâu sắc. Cuộc sống hiện đại, tốc độ công nghệ và sự du nhập mạnh mẽ của các luồng văn hoá mới khiến thị hiếu công chúng chuyển dịch nhanh sang các loại hình giải trí ngắn, hấp dẫn về thị giác, bắt tai và mang tính đại chúng cao.
Để thắp sáng ngọn lửa sân khấu, các nghệ nhân cao tuổi không quản ngại nhọc mệt, thường xuyên bên nhau luyện tập, gìn giữ những điệu ca, bản nhạc cổ. Khi khán giả không tới các điểm diễn, thì các nghệ nhân đến với công chúng, nhất là với giới trẻ, và tự liên hệ, tổ chức với nhiều nhà trường trên địa bàn để đưa các vở diễn đến gần sinh viên, học sinh. Đạo diễn Lê Thanh Phong chia sẻ: Chúng tôi phải cố gắng mỗi ngày, sau buổi diễn chúng tôi tự nhắc mình để có thể bước tiếp trên con đường vô tận. Chúng tôi chỉ có tình yêu sân khấu, có những bài hát cổ đòi hỏi phải có thời gian các câu chữ cổ phải được chăm chút, các con chữ trong kịch bản và các bài thơ phải được đào sâu đến tận gốc rễ.
Nhằm đưa các loại hình nghệ thuật dân tộc, sân khấu truyền thống độc đáo đến thế hệ trẻ TPHCM, năm học vừa qua, Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM đã tổ chức chương trình “Sân khấu học đường” với 50 suất diễn tại 50 trường tiểu học và trung học. Chương trình có sự tham gia của nhiều nghệ sĩ, nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú, cùng các đơn vị nghệ thuật. Chương trình “Sân khấu học đường” đã giới thiệu đến học sinh âm nhạc dân tộc và các loại hình sân khấu truyền thống như chèo, tuồng, cải lương, hát bội, tái hiện những câu chuyện lịch sử và truyền thuyết Việt Nam. Các tiết mục được trình diễn ngay tại sân trường, có sự tương tác với các nghệ sĩ và các bạn học sinh, sinh viên.
Hay như với dự án Sân khấu “Kịch sử Việt học đường” của Nhà hát Thế Giới Trẻ, Trường ĐH Sân khấu - Điện ảnh TPHCM, từ năm 2012 đến nay, dự án đã đưa sân khấu kịch với đề tài văn học lịch sử đến gần hơn với thế hệ trẻ, nhất là các bạn sinh viên. Hiện các suất diễn liên tục được tổ chức tại các trường đại học trên địa bàn TPHCM, với lịch diễn dày đặc trong tháng 8, và hết tháng 12/2026.
Với các nghệ nhân, việc những buổi diễn sân khấu truyền thống ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm, chia sẻ từ các khán giả, nhất là khán giả trẻ là niềm hạnh phúc và ý nghĩa. Thông qua nghệ thuật truyền thống, các tích sử được ca diễn để khơi dậy tình yêu vốn cổ, lòng yêu nước, góp phần đẩy mạnh xu hướng phục cổ.
Đạo diễn Lê Thanh Phong tâm sự: “Tôi cảm thấy tự hào khi được diễn cho các em học sinh, môi trường học đường là môi trường tuyệt vời, nơi chúng tôi có thể làm cầu nối giữa các thế hệ, mong muốn giữ lửa, truyền lửa cho thế hệ trẻ”.