Thay đổi thói quen để phòng tránh đột quỵ

Khi bước vào giai đoạn chuyển mùa từ xuân sang hè, thời tiết biến động thất thường, sáng có thể ấm, trưa nắng gắt, chiều tối lại chuyển lạnh; độ ẩm luôn ở mức cao, khiến cơ thể khó thích nghi.

Theo các bác sĩ, chính những biến động này tạo ra áp lực lớn đối với hệ tim mạch. Khi nhiệt độ giảm đột ngột, cơ thể phản ứng bằng cách co mạch ngoại vi để giữ nhiệt, làm huyết áp tăng nhanh. Đồng thời, độ ẩm cao khiến quá trình điều hòa thân nhiệt bị cản trở, tim phải hoạt động nhiều hơn để duy trì tuần hoàn, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.

BS Nguyễn Huy Hoàng - thành viên Hội Oxy cao áp và Y học dưới nước Việt Nam nhận định: buổi sáng là khoảng thời gian nhạy cảm nhất đối với hệ tuần hoàn. Những thay đổi sinh lý tự nhiên kết hợp với tác động của môi trường có thể trở thành “cú hích” cuối cùng khiến mạch máu não bị tổn thương.

Một trong những thói quen nguy hiểm nhưng rất phổ biến là bật dậy quá nhanh ngay sau khi thức giấc. Theo BS Hoàng, hành động này khiến huyết áp và nhịp tim tăng đột ngột, trong khi hệ mạch chưa kịp thích nghi, dễ gây vỡ mạch máu hoặc làm bong mảng xơ vữa, dẫn đến tắc mạch não.

Bên cạnh đó, việc bước ra khỏi giường và tiếp xúc ngay với không khí lạnh, đặc biệt trong những ngày nồm ẩm, cũng là yếu tố nguy cơ cao. Sự chênh lệch nhiệt độ giữa trong chăn ấm và môi trường bên ngoài có thể gây co mạch đột ngột, làm huyết áp “vọt” lên – một trong những cơ chế trực tiếp dẫn đến đột quỵ.

Một thói quen khác thường bị xem nhẹ là tập thể dục quá sớm ngoài trời. Nhiều người, đặc biệt là người cao tuổi, duy trì thói quen đi bộ hoặc tập thể dục từ rất sớm, khi nhiệt độ còn thấp và sương mù dày. Tuy nhiên, trong điều kiện thời tiết giao mùa, đây lại là thời điểm không thuận lợi cho hệ tim mạch. Không khí lạnh, độ ẩm cao, thậm chí kèm theo ô nhiễm không khí khiến tim phải làm việc quá tải, làm tăng nguy cơ xảy ra biến cố mạch máu não.

Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, nguyên tắc quan trọng nhất là “làm chậm” mọi hoạt động vào buổi sáng. Thay vì bật dậy ngay khi thức giấc, người dân nên nằm thêm vài phút, vận động nhẹ các chi, sau đó ngồi dậy từ từ để cơ thể thích nghi dần với trạng thái hoạt động. Đây là cách đơn giản nhưng hiệu quả để tránh tình trạng tăng huyết áp đột ngột.

Việc giữ ấm cơ thể cũng đóng vai trò quan trọng. Người dân cần mặc đủ ấm khi ra khỏi giường, đặc biệt là vùng cổ, ngực và bàn chân – những khu vực dễ mất nhiệt. Tránh tiếp xúc trực tiếp với không khí lạnh ngay sau khi ngủ dậy, nhất là trong những ngày nhiệt độ biến động mạnh.

Bên cạnh đó, việc duy trì chế độ ăn uống hợp lý, uống đủ nước và kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường là yếu tố then chốt trong phòng ngừa đột quỵ.

Một nội dung quan trọng khác là nhận diện sớm các dấu hiệu đột quỵ. Quy tắc BE FAST (mất thăng bằng, rối loạn thị lực, méo mặt, yếu tay chân, rối loạn ngôn ngữ) được khuyến cáo rộng rãi như một công cụ giúp người dân phát hiện sớm và đưa bệnh nhân đi cấp cứu kịp thời. Các chuyên gia nhấn mạnh, mỗi phút trôi qua là hàng triệu tế bào não bị tổn thương, vì vậy việc trì hoãn cấp cứu có thể dẫn đến hậu quả không thể đảo ngược.

Trong phòng chống đột quỵ, không phải lúc nào cũng cần đến những can thiệp phức tạp. Nhiều khi, chỉ cần thay đổi một số thói quen nhỏ vào buổi sáng – từ cách thức tỉnh giấc, giữ ấm cơ thể đến lựa chọn thời điểm vận động – cũng có thể tạo ra khác biệt lớn, giúp giảm nguy cơ xảy ra những biến cố nghiêm trọng, bảo vệ sức khỏe và tính mạng người dân.