Tiện ích số ngày càng gần dân
Từ mô hình “cà phê sáng” lắng nghe người dân góp ý ở cơ sở, đến các “trạm công dân số”, “bình dân học vụ số” hướng dẫn tích hợp thủ tục hành chính, y tế, giao thông… TPHCM đang mở thêm nhiều tiện ích số để gần gũi với người dân, cử tri ngay tại cơ sở.
Hiệu quả của các mô hình không chỉ nằm ở sự thuận tiện, mà còn ở khả năng lắng nghe, tháo gỡ vướng mắc và thúc đẩy người dân chủ động tham gia chuyển đổi số.
Lắng nghe trực tiếp, giải quyết tận gốc
Không còn bó hẹp trong không gian của hội trường hay những buổi tiếp xúc cử tri theo lịch, mô hình “cà phê sáng” đang được nhiều phường, xã ở TPHCM tổ chức như một điểm hẹn gần gũi để người dân trực tiếp trao đổi với chính quyền. Tại một buổi “cà phê sáng - trao đổi với nhân dân” của phường Thủ Dầu Một mới đây, chúng tôi ghi nhận không khí thân mật, cởi mở giữa cán bộ và nhân dân khu phố Chánh Nghĩa 7. Chia sẻ về mô hình, bà Phạm Thị Bích Loan, người dân khu phố cho biết, chồng bà ốm đau bệnh tật đã hơn 10 năm, chi phí thuốc men tốn kém. Nhờ được địa phương đưa vào diện hộ nghèo, hỗ trợ hàng tháng và cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) 100% nên gánh nặng khám chữa bệnh của gia đình bà giảm đáng kể. “Được mời tới gặp lãnh đạo phường và tham gia chương trình cà phê sáng, nhận quà, gia đình tôi rất vui và cảm nhận nhiều chuyển động tích cực về dân sinh của chính quyền cơ sở” - bà Loan chia sẻ.
Ở phường Bến Cát, chương trình “Cà phê sáng - trao đổi với nhân dân” được tổ chức tại khu phố Cầu Sắt mới đây, nhiều ý kiến người dân ghi nhận tại chương trình đã góp ý trực diện vào các vấn đề hạ tầng giao thông, điện sinh hoạt và quy hoạch, giải tỏa, đền bù. Sau khi lắng nghe nhân dân góp ý, đại diện UBND phường Bến Cát đã thông tin đến người dân về lộ trình cải tạo các tuyến đường dân sinh trên địa bàn. Trong đó, một số hạ tầng đã được đưa vào danh mục đầu tư nâng cấp thuộc dự án nâng cấp bê tông nhựa nóng các tuyến đường phường Bến Cát giai đoạn 1, dự kiến triển khai ngay trong năm nay.
Mô hình Cà phê sáng được đánh giá là bước cụ thể hóa chủ trương lấy người dân làm trung tâm trong quản lý, điều hành ở cấp cơ sở. Cách làm này mang lại ý nghĩa thiết thực và đa chiều cho cả người dân lẫn chính quyền địa phương. Đối với người dân, tinh thần sẵn sàng lắng nghe của chính quyền giúp họ dễ dàng trao đổi, chia sẻ quan điểm, cũng như thấy được việc chính quyền chủ động tiếp nhận và có lộ trình giải quyết minh bạch. Ngoài kiến nghị, người dân, cử tri còn đề xuất giải pháp cùng chính quyền tháo gỡ khó khăn. Đối với chính quyền, mô hình đối thoại mới này là kênh thông tin thực tế quan trọng, giúp lãnh đạo địa phương nắm bắt tình hình cơ sở từ sớm.
Tại phường Chánh Hiệp, buổi tiếp xúc cử tri lưu động kết hợp cà phê sáng ngày 9/10 tại Văn phòng khu phố Chánh Mỹ 1 vừa qua, ghi nhận những quan tâm, lo lắng của người dân về việc nâng cấp đường, thoát nước chống ngập, vệ sinh môi trường, lịch thu gom rác và an ninh trật tự trên địa bàn. Ông Nguyễn Văn Tuấn, người dân khu phố Định Hòa 6 (phường Chánh Hiệp) chia sẻ, thời gian qua, tâm lý e ngại khiến nhiều người chần chừ khi đối thoại với lãnh đạo. Tuy nhiên, kể từ khi có mô hình “cà phê sáng” và hình thức lắng nghe, đối thoại cởi mở của chính quyền đã giúp người dân cảm thấy được tôn trọng, sẵn sàng nói lên tâm tư, nguyện vọng và góp ý thẳng thắn.
Ghi nhận các mô hình hay, cách làm hiệu quả ở cơ sở, chúng tôi cũng chứng kiến được không khí, tâm trạng phấn khởi của đại bộ phận người dân phường An Phú Đông khi tham gia mô hình “Cà phê dịch vụ công số”; hay mô hình “Cà phê sáng cùng thủ tục hành chính trực tuyến” của phường Tam Bình. Ngay tại chương trình, các cán bộ phường đã hỗ trợ người dân nộp hồ sơ tại chỗ. Các cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Tam Bình còn hướng dẫn người dân thao tác dịch vụ công trực tuyến bằng máy tính bảng và internet miễn phí. Theo bà Nguyễn Thị Tường Thư - Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Tam Bình (TPHCM), địa phương muốn tạo không gian thân thiện để người dân vừa uống cà phê vừa được hỗ trợ thủ tục, đồng thời hình thành kỹ năng số để họ tự thực hiện các giao dịch điện tử về sau.
Hiệu quả mô hình số “sát sườn” với người dân
Theo đánh giá của Công an TPHCM, sau quá trình vận hành, các “trạm công dân số” đã ghi nhận hơn 83.000 lượt người sử dụng, trong đó hơn 62.000 lượt đo, kiểm tra sức khỏe. Tại trạm, người dân có thể kiểm tra chiều cao, cân nặng, BMI, huyết áp, nhịp tim, nồng độ oxy trong máu. Nhiều người dân thực hiện thủ tục hành chính, thanh toán hóa đơn, tra cứu và xử lý phạt nguội, phản ánh an ninh trật tự, đặt lịch khám bệnh hoặc sử dụng một số dịch vụ tài chính, ngân hàng, viễn thông qua mô hình.
Theo chia sẻ của anh Đặng Duy Ninh (38 tuổi, phường Bình Trưng), anh chỉ mất khoảng 3 - 4 phút để kiểm tra một số chỉ số cơ thể tại “trạm công dân số”. Đồng thời, các thành viên gia đình anh cũng từng dùng trạm để tìm địa điểm vui chơi ở TPHCM. Anh Ninh tỏ ra khá bất ngờ vì thông tin hiển thị nhanh và được giới thiệu trạm còn có tiện ích tra cứu xe buýt, đặt vé máy bay, đi chợ.
Việc nhân rộng “Trạm công dân số” của Công an TPHCM thời gian qua đã thể hiện sự chuyển đổi từ “quản lý hành chính” sang “phục vụ hành chính”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Thành phố cũng đặt mục tiêu có 100 trạm trong năm 2026 và thêm 68 trạm đến hết quý II/2027, nhằm hướng tới mỗi phường, xã, đặc khu có ít nhất một trạm. Theo Đại tá Ngô Xuân Thọ, Trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06, Công an TPHCM), mô hình đã giúp giảm thời gian, chi phí, khoảng cách thực hiện thủ tục, đồng thời góp phần tăng dịch vụ công trực tuyến và khai thác dữ liệu dân cư hiệu quả.
Thượng tá Hồ Thị Lãnh, Phó trưởng phòng PC06 - Công an TPHCM, cho biết hiện nay, người dân thành phố có thể tra cứu lộ trình và mua vé xe buýt, metro trực tiếp trên VNeID. TPHCM cũng là địa phương đầu tiên và duy nhất trong cả nước hoàn thành tích hợp trọn vẹn hạ tầng giao thông công cộng gồm xe buýt và metro lên ứng dụng. Bên cạnh đó, người dân có thể liên kết tài khoản ngân hàng, thẻ NAPAS, ví điện tử vào “Ví giấy tờ” để thanh toán phí dịch vụ công; người hưởng lương hưu, trợ cấp xã hội có thể đăng ký nhận tiền qua “Tài khoản hưởng an sinh xã hội”.
Công an TPHCM khuyến nghị người dân cần kiểm tra, cập nhật thông tin cá nhân để dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”; khi có sai sót hoặc thay đổi nơi cư trú, cần phối hợp công an cấp xã hoặc khai báo trên ứng dụng. Từ những cuộc cà phê gần gũi đến các điểm trạm số, yêu cầu cốt lõi vẫn là lắng nghe, hướng dẫn rõ ràng và phản hồi trách nhiệm, để dịch vụ công thực sự thuận tiện và gần dân hơn.
Cà phê sáng gắn kết lòng dân
Được ra mắt tại cơ sở, mô hình “Cà phê sáng - trao đổi với nhân dân” của TPHCM từng được tôn vinh là một trong 7 mô hình tiêu biểu toàn quốc về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào năm 2024. Từ hiệu quả ban đầu, mô hình được nhân rộng đến nhiều khu phố, xã, phường trên địa bàn. Thông qua những buổi cà phê thân tình, lãnh đạo cơ sở trực tiếp lắng nghe tâm tư, kiến nghị của người dân; từ đó, kịp thời xử lý các vấn đề như ô nhiễm môi trường, y tế, giáo dục, tệ nạn xã hội… Nhiều kiến nghị vượt thẩm quyền được chuyển đến cơ quan chức năng xem xét. Cho đến nay, mô hình còn được các địa phương khác áp dụng, góp phần tăng cường kết nối giữa chính quyền, người dân và doanh nghiệp.