Tinh gọn để phục vụ dân tốt hơn

Nếu giai đoạn đầu đặt trọng tâm vào giảm đầu mối, tinh gọn tổ chức, thì giai đoạn tiếp theo cần giải quyết mục tiêu cao hơn là xây dựng một bộ máy thực sự phù hợp với yêu cầu quản trị hiện đại. Khi đó, bộ máy tinh gọn mới đủ năng lực phục vụ người dân và tạo không gian phát triển lâu dài cho từng địa phương.

Cần nhìn nhận, một năm là quãng thời gian chưa dài để đánh giá toàn diện hiệu quả của cuộc cải cách lớn nhất nhiều thập niên qua. Tuy nhiên, những tín hiệu từ thực tiễn đã phản ánh rõ yêu cầu chuyển từ “sắp xếp về hình thức” sang “hoàn thiện về chất lượng”. Ở TPHCM, lãnh đạo Thành ủy thành phố khẳng định việc tiếp tục yêu cầu từng xã, phường nghiên cứu nhu cầu thực tế, lấy ý kiến nhân dân; đồng thời giao cơ quan nghiên cứu độc lập đánh giá trên các tiêu chí về tiềm năng phát triển, hạ tầng, quốc phòng, an ninh và điều kiện đặc thù trước khi đề xuất phương án. Thông điệp rất rõ rằng là dân số và diện tích chỉ là điều kiện cần, chứ không phải là câu trả lời duy nhất. Chủ trương của TPHCM cũng thống nhất với định hướng của Trung ương khi hiện cả nước vẫn còn 705 xã, phường chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định. Song, thay vì tiếp tục một đợt sắp xếp đồng loạt như trước đây, từng trường hợp sẽ được xem xét riêng dựa trên cơ sở đặc điểm lịch sử, văn hóa, địa lý, quốc phòng, an ninh và khả năng phát triển của từng địa bàn.

Trong khi đó, Hà Nội lại cho thấy một góc nhìn khác của mô hình chính quyền 2 cấp. Sau một năm vận hành, khối lượng công việc dồn về cấp xã tăng lên rất lớn. Những lĩnh vực trước đây do cấp huyện xử lý như đất đai, xây dựng, tài chính, hộ tịch, giáo dục, y tế... đến nay đều tập trung tại chính quyền cơ sở. Bộ máy tinh gọn hơn nhưng khối lượng công việc lại nhiều hơn. Chính vì vậy, Hà Nội tiếp tục đề xuất chủ trương sắp xếp để mô hình mới vận hành hiệu quả hơn. Mục tiêu hướng đến tăng chất lượng phòng chuyên môn nhưng không tăng tổng biên chế; bổ sung lãnh đạo nhưng dựa trên quy mô, dân số, mức độ phát triển và khối lượng công việc của từng địa bàn. Đó là cách phân bổ nguồn lực hợp lý, thay vì cào bằng, từ đó bổ sung đúng vị trí cần thiết để bộ máy vận hành thông suốt mới là tinh thần của cải cách. Nhìn rộng ra, đây cũng là nhu cầu khách quan của nhiều địa phương sau một năm thực hiện mô hình mới. Tại không ít địa phương sau 1 năm sắp xếp chính quyền hai cấp, đang còn phải đối mặt với nhiều áp lực về giải quyết thủ tục hành chính tăng mạnh; yêu cầu về chuyển đổi số; quản lý quy hoạch; đầu tư công,...Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục rà soát đơn vị hành chính hay điều chỉnh tổ chức bộ máy là quá trình tối ưu hóa để bộ máy thích ứng với thực tiễn.

Đó cũng là tinh thần xuyên suốt trong định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội mới đây. Người đứng đầu Đảng, Nhà nước gợi mở tư duy sắp xếp, tinh gọn từ câu chuyện quy hoạch Hà Nội đến việc sắp xếp lại hệ thống trường học theo hướng mỗi xã, phường có một trường tiểu học, một trường THCS và một trường THPT với nhiều điểm học. Cách tiếp cận mới cho phép tổ chức lại bộ máy để giảm tầng nấc trung gian, tinh gọn đầu mối quản lý; đồng thời đưa nguồn lực trở lại phục vụ người dân. Khi đầu mối quản lý gọn hơn, việc điều hành ở cơ sở cũng trở nên nhanh hơn, trách nhiệm rõ hơn và hiệu quả hơn.

Một năm sau cuộc cải cách lớn về tổ chức chính quyền địa phương, điều cần tiếp tục vẫn là không ngừng hoàn thiện mô hình quản trị phù hợp với thực tiễn. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một nền hành chính hiện đại, gần dân, hiệu lực, hiệu quả và đủ năng lực đồng hành cùng đất nước trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.