Tính sớm chuyện nghỉ Tết

Những ngày đầu tháng 8, khi tiết Lập thu vừa bắt đầu, câu chuyện nghỉ Tết Đinh Mùi 2027 đã được đặt lên bàn với 2 phương án cụ thể, trong đó có phương án dài tới 10 ngày. Với không ít người, bàn chuyện nghỉ Tết khi bọn trẻ còn chưa bước vào năm học mới nghe có vẻ quá sớm. Nhưng với người lao động, doanh nghiệp và nhiều ngành dịch vụ, đó lại là khoảng thời gian cần thiết để chuẩn bị.

Doanh nghiệp phải tính kế hoạch sản xuất, tiến độ giao hàng, bố trí nhân lực; ngành giao thông chuẩn bị phương tiện; doanh nghiệp lữ hành xây dựng sản phẩm. Mỗi gia đình cũng cần lên kế hoạch về quê, thăm người thân hay du lịch. Biết trước lịch nghỉ, vì thế, chính là thêm thời gian để chủ động. Tính trước chuyện nghỉ Tết không phải là “lo xa”, mà là để tránh bị động.

Chính từ thực tế ấy, đề xuất của Bộ Nội vụ quy định việc thông báo lịch nghỉ lễ, Tết trước ngày 30/9 hàng năm là một bước đi đáng hoan nghênh. Một mốc thời gian tưởng như chỉ mang tính kỹ thuật, nhưng lại tạo ra sự khác biệt lớn trong tổ chức đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Khi thời điểm công bố được luật hóa, người dân và doanh nghiệp có thêm căn cứ để xây dựng kế hoạch, còn các cơ quan quản lý cũng có một quy trình rõ ràng, thay vì mỗi năm lại chờ đợi một quyết định vào thời điểm sát kỳ nghỉ.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy điều xã hội cần không chỉ là biết được nghỉ bao nhiêu ngày, mà là biết đủ sớm để chuẩn bị. Không ít doanh nghiệp đã phải xây dựng kế hoạch sản xuất của năm sau từ giữa năm nay. Nếu lịch nghỉ chưa được công bố, họ buộc phải dự liệu nhiều phương án rồi điều chỉnh khi có quyết định chính thức. Sự chậm trễ ấy đồng nghĩa với chi phí quản trị tăng lên, kế hoạch sản xuất dễ bị xáo trộn, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều lần dư luận chứng kiến cảnh “đến hẹn lại... gấp”. Có năm, khi kỳ nghỉ chỉ còn tính bằng ngày, lại xuất hiện những đề xuất gộp kỳ nghỉ, hoán đổi ngày làm việc để kéo dài thời gian nghỉ liên tục. Dịp Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 - 1/5 năm 2026 là một ví dụ. Đề xuất nối hai kỳ nghỉ thành 9 ngày liên tiếp khiến nhiều người kỳ vọng, nhiều gia đình tính toán lại kế hoạch, trong khi doanh nghiệp cũng đứng trước khả năng phải điều chỉnh phương án sản xuất.

Việt Nam sắp có thêm một ngày nghỉ lễ là Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, nâng tổng số ngày nghỉ lễ hàng năm từ 11 lên 12 ngày. Nhìn vào con số ấy, số ngày nghỉ lễ, Tết của Việt Nam không phải là quá nhiều so với nhiều quốc gia. Nhưng điều khiến không ít doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, quan tâm lại không nằm ở số ngày nghỉ theo luật, mà ở số ngày nghỉ thực tế của từng kỳ nghỉ.

Chẳng hạn, năm 2027, dù số ngày nghỉ lễ theo quy định dự kiến là 12 ngày, tổng số ngày nghỉ thực tế của các dịp lễ, Tết có thể lên tới 22 hoặc 25 ngày. Dù số ngày nghỉ Tết theo quy định vẫn là 5 ngày, phương án dài nhất vẫn có thể tạo thành kỳ nghỉ 10 ngày khi cộng nghỉ lễ, nghỉ cuối tuần và ngày nghỉ hoán đổi. Tương tự, Ngày Văn hóa Việt Nam theo luật chỉ có 1 ngày nghỉ, nhưng ngay trong năm đầu tiên thực hiện, phương án được Bộ Nội vụ đề xuất lại là hoán đổi ngày làm việc để tạo thành kỳ nghỉ liên tục 4 ngày. Điều đó cho thấy, điều doanh nghiệp quan tâm không chỉ là số ngày nghỉ theo luật, mà còn là cách tổ chức các kỳ nghỉ trong thực tế. Bởi với cơ chế nghỉ bù và hoán đổi ngày làm việc, mỗi “mốc nghỉ” đều có thể trở thành một kỳ nghỉ dài.

Với người lao động, những kỳ nghỉ dài là khoảng thời gian quý giá để nghỉ ngơi, tái tạo sức lao động và sum họp gia đình. Nhưng với doanh nghiệp, đặc biệt những đơn vị tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, mỗi kỳ nghỉ như vậy đều đòi hỏi phải chuẩn bị từ rất sớm về nguyên liệu, nhân lực, tiến độ giao hàng và kế hoạch sản xuất. Điều họ cần nhất không phải là nghỉ ít đi, mà là biết trước để chủ động. Khi lịch nghỉ được công bố đủ sớm, doanh nghiệp có thời gian xây dựng phương án sản xuất, còn người lao động cũng chủ động sắp xếp công việc và cuộc sống. Một kỳ nghỉ dài sẽ không còn là áp lực nếu mọi bên đều có đủ thời gian để chuẩn bị.

Một nền hành chính kiến tạo không chỉ được đánh giá bằng việc ban hành những quyết định đúng, mà còn ở khả năng ban hành đúng thời điểm. Với lịch nghỉ lễ, Tết cũng vậy. Điều người dân và doanh nghiệp cần không chỉ là một phương án hợp lý, mà còn là một lịch trình có thể dự báo để chủ động chuẩn bị. Khi mọi kế hoạch không còn bắt đầu bằng sự chờ đợi hay những điều chỉnh vội vàng, đó cũng là lúc những cải cách nhỏ góp phần tạo nên chất lượng của một nền quản trị hiện đại.