Tôn vinh sách hay, sách đẹp, sách có sức sống xã hội

Nâng cao chất lượng xét chọn, mở rộng cơ hội tôn vinh

Lễ trao Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII do Hội Xuất bản Việt Nam phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức, tiếp tục đánh dấu bước phát triển của một giải thưởng đã trở thành điểm hẹn thường niên của giới làm sách.

Năm nay, giải thưởng thu hút 46/52 nhà xuất bản tham gia với 397 tên sách, bộ sách (tương đương 512 cuốn). Con số này cho thấy sự hưởng ứng rộng rãi của các đơn vị xuất bản, đồng thời phản ánh mặt bằng chất lượng sách trong nước ngày càng được nâng lên. Hội đồng chấm giải gồm hơn 70 giáo sư, nhà khoa học, chuyên gia giàu kinh nghiệm, thực hiện nhiều vòng sơ khảo, chung khảo, phản biện độc lập và bỏ phiếu kín nhằm bảo đảm tính khách quan, minh bạch.

Cơ cấu giải thưởng gồm 2 giải A, 17 giải B, 23 giải C, 5 giải Khuyến khích và 5 giải “Sách được bạn đọc yêu thích”. Điểm đáng chú ý là định hướng nâng cao chất lượng xét chọn, đồng thời mở rộng cơ hội tôn vinh nhiều hơn các bộ sách công phu, có giá trị học thuật và thực tiễn, cũng như những ấn phẩm được đông đảo bạn đọc quan tâm.

Ông Nguyễn Nguyên - Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, cho biết việc tiếp tục hoàn thiện tiêu chí, quy trình chấm giải nhằm “lựa chọn được những cuốn sách thực sự xứng đáng, có giá trị cao về nội dung và hình thức, có tác động tích cực tới đời sống xã hội”. Theo ông Nguyên, giải thưởng không chỉ dừng ở việc vinh danh, mà còn tạo động lực để các nhà xuất bản đầu tư bài bản hơn cho từng công trình.

Một thành viên Hội đồng giải thưởng cũng đã chia sẻ, có cuốn sách được đánh giá “rất đẹp và hay”, “khi nhìn sẽ cảm thấy sốc vì nó quá đồ sộ”, cho thấy sự xuất hiện của những công trình xuất bản quy mô lớn, được chuẩn bị công phu cả về nội dung lẫn mỹ thuật. Điều đó phần nào phản ánh khát vọng nâng tầm sách Việt - không chỉ đúng về học thuật mà còn đẹp về hình thức, bền vững về giá trị.

Khẳng định vai trò xuất bản trong phát triển văn hóa và con người

Sau nhiều năm tổ chức, Giải thưởng Sách Quốc gia đã trở thành một giải thưởng uy tín của giới xuất bản, được xã hội ghi nhận. Từ những mùa giải trước, nhiều công trình lớn về lịch sử, văn hóa, khoa học, y học, văn học… đã được tôn vinh, khẳng định vai trò của sách như một nền tảng tri thức bền vững.

Giải thưởng năm nay tiếp tục hướng tới mục tiêu cao hơn: khẳng định vai trò của xuất bản trong phát triển toàn diện văn hóa và con người Việt Nam trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Điều đó đồng nghĩa, việc tôn vinh sách không chỉ là tôn vinh một sản phẩm trí tuệ, mà còn là khẳng định những giá trị cốt lõi mà xã hội hướng đến. Những cuốn sách được trao giải không chỉ cần hay về nội dung, chuẩn xác về học thuật, mà còn phải có sức sống xã hội - tức là có khả năng lan tỏa, tác động tích cực tới nhận thức và hành động của cộng đồng.

Ở góc độ này, hạng mục “Sách được bạn đọc yêu thích” có ý nghĩa đặc biệt. Việc tổ chức bình chọn rộng rãi cho thấy giải thưởng ngày càng mở rộng không gian đối thoại giữa giới chuyên môn và công chúng. Sách không còn là câu chuyện nội bộ của người làm nghề, mà trở thành nhịp cầu kết nối tri thức với đời sống.

Nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh thông tin số bùng nổ, việc duy trì một giải thưởng uy tín, chặt chẽ về chuyên môn là cách để định vị những giá trị bền vững giữa dòng chảy nhanh và dễ dãi của thị trường. Những cuốn sách đoạt giải, vì thế, không chỉ được trao danh hiệu mà còn được trao niềm tin.

Quan trọng hơn, qua mỗi mùa giải, thông điệp về việc đọc sách lại được nhấn mạnh. Khi xã hội tôn vinh sách hay, sách đẹp, sách có giá trị, đồng nghĩa với việc khẳng định vai trò của tri thức trong phát triển con người. Việc đọc sách không chỉ là hành vi cá nhân mà dần trở thành thói quen, một nét đẹp văn hóa cần được nuôi dưỡng lâu dài.

Giải thưởng vì thế không dừng lại ở một đêm vinh danh. Sau ánh đèn sân khấu, điều còn lại là những cuốn sách tiếp tục được tìm đọc, được trao tay, được nhắc tới trong các lớp học, thư viện, gia đình. Đó mới chính là thước đo bền vững nhất của một giải thưởng: khi những giá trị được tôn vinh tiếp tục sống trong đời sống xã hội.

Tôn vinh sách hay, sách đẹp, sách có sức sống xã hội - đó không chỉ là khẩu hiệu của mùa giải năm nay, mà là định hướng lâu dài của một giải thưởng đã khẳng định vị thế qua nhiều năm tổ chức. Và từ những cuốn sách hay, sách đẹp... được gọi tên, hy vọng văn hóa đọc sẽ tiếp tục được bồi đắp, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển của đất nước.