Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM): Vi phạm các quy định pháp luật về đất đai và quản lý tài sản

Hạch toán 4 khoản chi mua sắm mới, nâng cấp tài sản làm ảnh hưởng đến lợi nhuận trước thuế

Thanh tra Chính phủ vừa công bố Thông báo Kết luận thanh tra số: 3082/TB-KLTT về việc chấp hành quy định của pháp luật trong quản lý, sử dụng vốn và tài sản tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), giai đoạn từ năm 2023 đến ngày 30/11/2025.

VATM được thành lập theo Quyết định số 1754/QĐ-BGTVT ngày 25/6/2010 của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng), trên cơ sở tổ chức lại Tổng công ty Bảo đảm hoạt động bay Việt Nam.

VATM được tổ chức theo mô hình công ty mẹ - công ty con, trong đó Công ty mẹ - Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Cơ cấu tổ chức của VATM gồm công ty mẹ, các đơn vị trực thuộc và công ty con là Công ty TNHH Kỹ thuật Quản lý bay (Attech).

Thông báo của Thanh tra Chính phủ cho thấy, trong các năm 2023, 2024 và 2025, Bộ Xây dựng phê duyệt kế hoạch sản xuất, kinh doanh và kế hoạch đầu tư của VATM sau ngày 30/4, không bảo đảm thời hạn theo quy định.

Trong công tác tài chính, VATM đã hạch toán 4 khoản chi mua sắm mới, nâng cấp tài sản trị giá 2,031 tỷ đồng vào chi phí sản xuất chung thay vì ghi tăng nguyên giá tài sản cố định. Việc này làm tăng chi phí và ảnh hưởng đến lợi nhuận trước thuế. Đáng chú ý, VATM và các đơn vị trực thuộc đã chi bằng tiền mặt đối với tiền lương, thưởng và các khoản chi thường xuyên với tổng số tiền 319,255 tỷ đồng. Thanh tra Chính phủ xác định việc này vi phạm quy định về thanh toán không dùng tiền mặt.

Tại Attech, đến ngày 30/11/2025, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ còn dư 4,923 tỷ đồng. Attech cũng chưa hạch toán, nộp về VATM 2,993 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế theo quy định. Cùng thời điểm, VATM và Attech chưa điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ đối với một số hóa đơn của doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, với số tiền hơn 197 triệu đồng.

Thanh tra cũng chỉ ra một số tồn tại trong xác định tổng mức đầu tư, dự toán chi phí thiết bị. Một số hạng mục xây lắp, thiết bị được xác định trên cơ sở báo giá nhưng chưa đầy đủ căn cứ về khối lượng công việc, đơn giá, một số thiết bị không đủ báo giá để so sánh, lựa chọn.

Cho thuê đất, tài sản công không đúng mục đích sử dụng

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ còn phát hiện Công ty Quản lý bay miền Bắc và Công ty Quản lý bay miền Nam sử dụng một số tài sản công gắn liền với đất để cho thuê. Các tài sản gồm sân cầu lông, sân tennis và một số vị trí lắp đặt thiết bị. Tổng số tiền thu được hơn 3,1 tỉ đồng, chi phí hơn 1,27 tỉ đồng, chênh lệch thu chi khoảng 1,85 tỉ đồng. Sau khi trừ thuế thu nhập doanh nghiệp và lợi nhuận đã phân phối, số tiền còn lại hơn 844 triệu đồng.

Thanh tra Chính phủ xác định việc sử dụng đất, tài sản công để cho thuê như trên không đúng mục đích sử dụng đất, vi phạm các quy định pháp luật về đất đai và quản lý tài sản.

Trách nhiệm được xác định thuộc Ban Tổng giám đốc, Ban Kế hoạch - Đầu tư VATM, lãnh đạo, phòng kế hoạch các đơn vị hạch toán phụ thuộc cùng các tổ chức, cá nhân liên quan.

Trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, Thanh tra Chính phủ kiểm tra 14 dự án và phát hiện một số hồ sơ dự án thiếu phân tích về tài chính, rủi ro, hiệu quả kinh tế xã hội và hiệu quả đầu tư.

Đối với cơ sở dự phòng tại chỗ cho Trung tâm Kiểm soát không lưu (ACC) Hà Nội, theo quyết định của Thủ tướng năm 2018, công trình phải được triển khai đầu tư đến năm 2020. Tuy nhiên đến thời điểm thanh tra, VATM vẫn chưa đầu tư cơ sở này.

Dự án Trung tâm Kiểm soát không lưu Hồ Chí Minh (ATCC/HCM) phải điều chỉnh tiến độ 3 lần, dự án cơ sở làm việc Công ty Quản lý bay miền Trung cũng phải điều chỉnh, bổ sung tiến độ tới 8 lần nhưng hồ sơ chưa chứng minh được trường hợp được phép điều chỉnh theo luật định.

Trong công tác bảo trì và theo dõi tình trạng công trình hàng không, VATM cùng các công ty con cũng buông lỏng khi xếp toàn bộ các hạng mục công trình bảo trì vào mức ưu tiên 1 nhưng tỷ lệ hoàn thành thực tế liên tục sụt giảm qua các năm, từ mức 97,81% năm 2023 xuống chỉ còn 67,34% năm 2025, đồng thời không lập sổ theo dõi chất lượng kỹ thuật thường xuyên của các công trình.

Trước hàng loạt sai phạm này, Tổng Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị thu hồi từ VATM, các đơn vị trực thuộc VATM và Attech để nộp ngân sách nhà nước số tiền khoảng 4,04 tỷ đồng.

Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Xây dựng, VATM, các đơn vị trực thuộc VATM và Attech làm rõ mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân có liên quan qua các thời kỳ.

Nếu có đủ căn cứ, cơ sở theo quy định, Thanh tra Chính phủ đề nghị tổ chức xem xét trách nhiệm để xử lý nghiêm theo quy định.