TP Hồ Chí Minh: Tăng tốc hiện thực hóa mạng lưới metro

Đồng loạt triển khai các tuyến trọng điểm

Hiện nay, TPHCM đang thực hiện đồng loạt nhiều đoạn tuyến đường sắt đô thị như Bến Thành - Tham Lương, Bến Thành - Cần Giờ, Suối Tiên - TP mới Bình Dương (cũ), Bến Thành - Thủ Thiêm… với mốc tiến độ khác nhau. Điểm chung là các dự án đều được đặt mục tiêu hoàn thành trước hoặc trong năm 2030.

Cụ thể, metro Bến Thành - Tham Lương thuộc tuyến số 2 dài 11,3km là đoạn có tiến độ nhanh nhất, được triển khai khẩn trương. Đây là dự án được thực hiện từ nguồn vốn ngân sách, với tổng mức đầu tư khoảng 55.180 tỷ đồng.

Ghi nhận tại công trường những ngày đầu tháng 8/2026, các nhà ga đang tập trung nhiều máy móc, thiết bị cùng kỹ sư công nhân. Theo ông Phan Công Bằng - Trưởng Ban quản lý đường sắt đô thị TPHCM, để đẩy nhanh tiến độ dự án, đơn vị đã tiến hành thi công song song tại nhiều nhà ga khác nhau. Hiện nay, dự án đang tiến hành thi công hạng mục ngầm tại các nhà ga Lê Thị Riêng, Phạm Văn Bạch… Đây cũng chính là các ga sẽ đặt thiết bị máy đào ngầm TBM. Với 9,3km cùng 10 nhà ga ngầm, tiến độ thực hiện của máy khoan ngầm TBM sẽ quyết định tiến độ chung của dự án. Điểm mới là dự án sẽ có nhiều máy khoan ngầm TBM cùng hoạt động để đẩy nhanh tiến độ.

Ngoài đoạn metro Bến Thành - Tham Lương, TPHCM đã khởi công xây dựng đoạn metro từ Bến Thành đi Thủ Thiêm (cũng thuộc tuyến số 2) dài hơn 6,2km hồi cuối tháng 4/2026. Hiện dự án đang được nhà thầu đẩy nhanh tiến độ, tiến hành khoan khảo sát thi công. Đây là một trong những công trình phức tạp, chủ yếu đi ngầm với độ sâu lớn (khoảng 30 - 40m) ở khu vực trung tâm TPHCM cũng như hầm ngầm vượt sông Sài Gòn. Khác với dự án Bến Thành - Tham Lương, đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm với nguồn vốn khoảng 46.300 tỷ đồng được thực hiện theo hình thức BT (xây dựng - chuyển giao), do tập đoàn Đại Quang Minh tiến hành xây dựng.

Bên cạnh 2 dự án đã khởi công và tiến hành xây dựng, cuối tháng 12/2025, TPHCM cũng đã động thổ tuyến metro Bến Thành - Cần Giờ dài 54km. Đây là dự án trọng điểm và dài nhất trong nhóm dự án metro được dự kiến hoàn thành vào năm 2030. Dự án có tổng nguồn vốn khoảng 102.000 tỷ đồng. Trong đó có gần 10.000 tỷ đồng từ nguồn ngân sách được sử dụng để giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư. Dự án metro Bến Thành - Cần Giờ dù được dự kiến đến ngày 2/9 mới chính thức khởi công nhưng hiện chủ đầu tư đã tiến hành chuẩn bị xây dựng nhiều hạng mục nhằm đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành vào năm 2028. Cụ thể, ở khu vực Cần Giờ đã được tiến hành xây dựng hạng mục cầu vượt sông Soài Rạp hay trụ cầu dọc tuyến đường Rừng Sác. Hàng trăm thiết bị máy móc, kỹ sư, công nhân tại các địa điểm thi công có địa chất phức tạp đã được huy động để tiến hành xây dựng.

Huy động nguồn lực cho bước đột phá metro

Ngoài các dự án đang thi công thực địa như trên, TPHCM hiện có nhiều dự án đường sắt đô thị khác cũng đang tiến hành khoan khảo sát địa chất song song với việc làm thủ tục pháp lý. Việc triển khai như vậy không chỉ giúp rút ngắn thời gian hoàn thành mà còn tạo động lực cho các dự án khác.

Mới đây, ông Trần Quang Lâm - Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM cho biết thời gian tới cuối năm 2026, TPHCM sẽ ưu tiên thực hiện nhiều dự án đường sắt đô thị theo định hướng Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị.

Theo đó, TPHCM sẽ khởi công một số dự án đường sắt đô thị như Bến Thành - Cần Giờ (đã động thổ), Thủ Thiêm - Long Thành hay Suối Tiên đi thành phố mới Bình Dương, Tân Sơn Nhất - Phú Hữu…

Theo Nghị quyết 09, tới năm 2030, TPHCM phải hoàn thành 200km đường sắt đô thị nhưng TPHCM dự kiến có thể vượt chỉ tiêu nêu trên nhờ cơ chế đặc thù cùng sự chung tay của nhiều đơn vị tư nhân. Trong đó, TPHCM hướng tới mốc 250km đường sắt đô thị để tạo động lực phát triển, hướng tới siêu đô thị khu vực. Bên cạnh sử dụng nguồn vốn ngân sách, TPHCM cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân tham gia xây dựng các tuyến metro sau hợp nhất. Trong đó quan trọng nhất là các dự án sẽ khởi công cuối năm 2026 này.

Tuyến từ Suối Tiên đi thành phố mới Bình Dương dài gần 33km đang lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Đoạn metro này dự kiến sẽ khởi công vào cuối năm 2026 và hoàn thành vào năm 2030.

Tương tự, đoạn metro Tân Sơn Nhất - Phú Hữu dài 23km, nguồn vốn 86.000 tỷ đồng cùng đoạn Thủ Dầu Một đi trung tâm TPHCM dài 39km, nguồn vốn 118.000 tỷ đồng. Cả 2 dự án này dự kiến sẽ được phê duyệt đầu tư vào tháng 11/2026 và khởi công vào tháng 12/2026 tới. Trong khi tuyến, đoạn metro Đông Thạnh - Hiệp Phước dài 47,3km đang trong giai đoạn báo cáo nghiên cứu khả thi, dự án sẽ được phê duyệt đầu tư trong năm 2026.

Với nhiều yếu tố như cơ chế đặc thù, doanh nghiệp tư nhân chung tay cùng các chính sách phù hợp, thời gian tới là giai đoạn định hình mạng lưới đường sắt đô thị rộng lớn ở TPHCM. Đó không chỉ là công trình giao thông mà còn là viên gạch để TPHCM bước vào kỷ nguyên mới, trở thành trung tâm đô thị của khu vực phía Nam.

Metro mở thêm không gian tăng trưởng

Theo TS Huỳnh Thanh Điền - chuyên gia kinh tế, giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, việc thực hiện các tuyến metro không chỉ là một dự án giao thông mà còn là động lực phát triển kinh tế. Theo đó, ngay từ giai đoạn xây dựng, các tuyến đường sắt đô thị đã tạo việc làm và kích thích nhiều ngành như vật liệu xây dựng, cơ khí, điện hay tự động hóa phát triển. Khi đi vào vận hành, metro tiếp tục định hình lại không gian đô thị, mở ra các hoạt động thương mại, dịch vụ quanh nhà ga và tạo thêm những dư địa tăng trưởng mới cho TPHCM. Một tuyến metro có thể thay đổi cách thức di chuyển nhưng một mạng lưới metro hoàn chỉnh còn có thể thay đổi cách một thành phố phát triển.