TPHCM: Nâng cao chất lượng công tác giám sát, thúc đẩy trách nhiệm giải quyết kiến nghị

Chiều 30/10, Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM tổ chức hội nghị “Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội và tham gia phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố”, với sự tham dự của đại diện các cơ quan, tổ chức thành viên và MTTQ các xã, phường, đặc khu. Hội nghị được kết nối đến nhiều điểm cầu, tập trung đánh giá thực tiễn, nhận diện những khó khăn trong quá trình triển khai nhiệm vụ ở cơ sở và đề xuất giải pháp phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Chọn đúng vấn đề

Phát tại hội nghị, ông Phạm Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM nhấn mạnh, giám sát và phản biện xã hội là hai phương thức quan trọng để Mặt trận tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, phát huy quyền làm chủ của nhân dân và phòng ngừa sai phạm từ sớm.

Thời gian qua, hệ thống Mặt trận thành phố đã quan tâm giám sát các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống người dân như đất đai, tài nguyên, tài sản công, đầu tư công, cải cách hành chính, tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Tuy nhiên, hoạt động ở một số nơi vẫn còn dàn trải, chưa đi sâu vào vấn đề nhạy cảm; việc theo dõi kiến nghị sau giám sát và công khai kết quả chưa thường xuyên.

Từ thực tiễn đó, các đại biểu tại hội nghị cho rằng, cần lựa chọn nội dung giám sát xuất phát từ những vấn đề người dân quan tâm, có tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân.

Bà Huỳnh Thị Kim Xuyến, Phó Chủ tịch Hội Nông dân TPHCM, đề cập đến yêu cầu phát huy vai trò của tổ chức Hội trong phản biện các phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện dự án. Với quy mô và tốc độ phát triển của thành phố, nhiều công trình giao thông, đô thị, hạ tầng cảng biển đang được triển khai, tác động không nhỏ đến đất sản xuất và sinh kế của người dân nông thôn.

Theo bà Xuyến, Hội Nông dân cần tham gia ngay từ khâu khảo sát, kiểm đếm hiện trạng, nắm bắt tâm tư và nguyện vọng của người dân; đồng thời tổ chức phản biện dựa trên cơ sở pháp luật, dữ liệu thực tế và ý kiến chuyên gia. Việc tham gia sớm không chỉ giúp người dân hiểu rõ chính sách mà còn góp phần phát hiện những bất cập trong phương án bồi thường, hỗ trợ, hạn chế tranh chấp phát sinh.

Ở góc độ phát huy tiếng nói của phụ nữ, bà Mai Thị Hồng Hoa, Phó Chủ tịch Hội LHPN TPHCM cho rằng, chất lượng giám sát, phản biện xã hội phụ thuộc nhiều vào khả năng tập hợp, chuyển tải ý kiến từ cơ sở thành những vấn đề có căn cứ. Hội đã sử dụng khảo sát trực tuyến, tiếp xúc trực tiếp và ý kiến hội viên để nắm bắt các vấn đề về môi trường, an toàn thực phẩm, điều kiện sống, an sinh xã hội, quyền lợi của phụ nữ và trẻ em. Tuy nhiên, việc theo dõi, đôn đốc phản hồi đối với một số kiến nghị còn chậm; năng lực cán bộ cơ sở và khả năng phối hợp giữa các đơn vị chưa đồng đều.

Từ thực tế này, đại diện Hội LHPN kiến nghị, cần xây dựng quy trình tiếp nhận, phân loại, xác minh và theo dõi kiến nghị; chú trọng những vấn đề có ảnh hưởng rộng, trực tiếp đến phụ nữ, trẻ em; đồng thời huy động đội ngũ luật sư, chuyên gia, trí thức tham gia phản biện. Việc ứng dụng công nghệ cần đi đôi với bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm phụ nữ ở những nhóm ít có điều kiện tiếp cận công nghệ vẫn có thể bày tỏ ý kiến.

Trong khi đó, ông Bùi Hữu Hồng Hải, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam TPHCM đề xuất tận dụng nền tảng số và mạng xã hội để mở rộng kênh tiếp nhận phản ánh, phát huy vai trò giám sát của thanh niên. Những hoạt động hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, phổ cập kỹ năng số và chuyển giao công nghệ tại cộng đồng cũng tạo điều kiện để đoàn viên, thanh niên gần dân hơn, kịp thời nhận diện những vướng mắc trong thực tiễn.

“Các nền tảng cần được kết nối thành quy trình xử lý khép kín, từ tiếp nhận, xác minh đến chuyển cơ quan có thẩm quyền và phản hồi kết quả; tránh tình trạng thông tin được ghi nhận nhưng không rõ đơn vị giải quyết”, ông Hải nói.

Làm rõ trách nhiệm trong từng kiến nghị

Từ thực tiễn tại địa phương, ông Nguyễn Nhất Trung, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bắc Tân Uyên chia sẻ, vai trò lãnh đạo của cấp ủy có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng nội dung, tạo điều kiện và chỉ đạo tiếp thu, xử lý kiến nghị sau giám sát, phản biện xã hội.

Ông Nguyễn Nhất Trung cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2026, MTTQ và các tổ chức thành viên xã Bắc Tân Uyên đã triển khai nhiều nội dung giám sát thiết thực. Hội LHPN phối hợp giám sát an toàn thực phẩm tại trường học và cơ sở mầm non độc lập; Hội Cựu chiến binh giám sát việc thực hiện chính sách, hỗ trợ việc làm cho hội viên; Hội Nông dân theo dõi công tác thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải sinh hoạt và việc sử dụng vốn vay. Qua giám sát, các tổ chức đã chỉ ra những vấn đề cần chấn chỉnh, kiến nghị cơ quan liên quan khắc phục và nhận được phản hồi, giải quyết.

Ông Nguyễn Nhất Trung cho rằng, trong điều kiện chính quyền địa phương hai cấp được phân cấp thêm nhiều nhiệm vụ, yêu cầu đối với công tác giám sát ở cơ sở ngày càng cao.

“Cán bộ Mặt trận cần được bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, kỹ năng phát hiện và tổng hợp vấn đề; đồng thời tăng cường phối hợp với cơ quan chức năng, chuyên gia để xử lý những nội dung vượt quá khả năng của cấp xã. Quan trọng hơn, trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan được giám sát phải được đề cao, bảo đảm kiến nghị chính đáng không dừng lại ở văn bản”, ông Trung mong muốn.

Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nhấn mạnh đến yêu cầu nâng cao hiệu quả giám sát trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp mở rộng thẩm quyền cho cấp xã, phường trên các lĩnh vực đất đai, xây dựng, tài chính công và đầu tư công. Đây là những lĩnh vực cần được Mặt trận và nhân dân quan tâm giám sát thường xuyên. Bên cạnh việc nâng cao năng lực cho cán bộ, cần bảo đảm cơ chế cung cấp thông tin, tài liệu, trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước; đồng thời phát huy vai trò của Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng và báo chí trong theo dõi, phản ánh, thúc đẩy giải quyết các kiến nghị.

Kết luận hội nghị, ông Phạm Minh Tuấn đề nghị hệ thống Mặt trận thành phố tiếp tục đổi mới phương thức giám sát, phản biện theo hướng tập trung, có chiều sâu, ưu tiên những vấn đề liên quan đến đất đai, bồi thường, tái định cư, đầu tư công, tài chính và tài sản công, an sinh xã hội, thủ tục hành chính. Mỗi cuộc giám sát cần có căn cứ rõ ràng, kiến nghị cụ thể, xác định cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn phản hồi; đồng thời theo dõi đến khi vấn đề được giải quyết.

Ông Phạm Minh Tuấn cũng lưu ý việc đẩy mạnh chuyển đổi số phải gắn với quy trình tiếp nhận, xử lý thông tin thống nhất, bảo đảm an toàn dữ liệu và không bỏ qua những hình thức tiếp nhận trực tiếp tại cộng đồng. Cùng với đó, cần phát huy vai trò của các tổ chức thành viên, hội đồng tư vấn, chuyên gia và đội ngũ cán bộ Mặt trận ở cơ sở.