TPHCM: Tăng tốc hàng loạt dự án cải tạo kênh rạch
Hàng loạt dự án cải tạo kênh rạch lớn như kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên, bờ Bắc Kênh Đôi, rạch Xuyên Tâm, Văn Thánh đang đồng loạt triển khai kỳ vọng sẽ giúp cải tạo môi trường nước, tạo mỹ quan đô thị đồng thời mở thêm hàng trăm cây số đường dân sinh 2 bên bờ.
Những ngày cuối tháng 10, ghi nhận không khí thi công khẩn trương ở cải tạo rạch Xuyên Tâm (dài gần 9km, với tuyến chính gần 7km), dự án có tổng mức đầu tư lên đến hơn 17.200 tỷ đồng, đi qua nhiều phường trung tâm như Gia Định, Bình Thạnh … Đến nay, dự án đã cơ bản hoàn thành việc giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, công tác di dời hạ tầng kỹ thuật điện, nước, viễn thông vẫn chưa hoàn thành.
Về công tác xây dựng, theo thông tin của chủ đầu tư, tới cuối tháng 10/2026, ở gói thầu XL-03 (từ đường Lương Ngọc Quyến đến sông Vàm Thuật) đạt khoảng gần 90%. Thậm chí một số đoạn đã thông xe kỹ thuật từ hồi tháng 9 vừa qua, người dân có thể di chuyển tạm để giảm áp lực giao thông. Tuy nhiên, dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm có tiến độ thi công không đồng đều bởi có đoạn đã thông xe nhưng ở liền kề, tại gói XL-02 (từ cầu Bùi Đình Túy đến đường Lương Ngọc Quyến) mới đạt khối lượng khoảng 16%.Thậm chí gói XL-01 còn lại chỉ đạt 9% khối lượng công việc.
Cách đây ít lâu, khi tới khảo sát thực địa tại công trường dự án, ông Nguyễn Văn Được - Chủ tịch UBND TPHCM đã yêu cầu các đơn vị thi công đẩy nhanh tiến độ, rút ngắn thời gian thực hiện so với kế hoạch lúc khởi công. Chủ tịch UBND TPHCM yêu cầu dự án sẽ phải hoàn thành vào năm 2027, sớm 1 năm so với kế hoạch ban đầu.
Cũng đang gấp rút triển khai là dự án cải phía bờ Bắc của Kênh Đôi đi qua phường Phú Định, Chánh Hưng (khu vực quận 8 cũ) với chiều dài khoảng 4,3km cùng nguồn vốn khoảng 7.300 tỷ đồng. Theo chủ đầu tư, dự án được chia thành 3 gói thầu xây lắp, với tiến độ tới cuối tháng 10 là 85%, 60% và 35%. Cũng như ở dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm, dự án bờ Bắc của Kênh Đôi cũng chưa di dời xong hạ tầng điện, nước và viễn thông, ảnh hưởng đáng kể tới tiến độ dự án. Tuy nhiên, dự kiến trong năm 2026 này việc di dời sẽ hoàn thiện và dự án sẽ hoàn thành vào đầu năm 2027.
Trong khi đó, dự án cải tạo kênh rạch có vai trò quan trọng nhất là dự án kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên với chiều dài khoảng 32km. Khi hoàn thành, dự án sẽ tạo ra tuyến đường ven 2 bờ kênh với tổng chiều dài 64km, đi qua nhiều phường xã ở TPHCM. Tới nay, dự án đang đẩy nhanh tiến độ với mục tiêu thông xe kỹ thuật đường ven kênh cuối năm 2026 và hoàn thành vào giữa năm 2027.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TPHCM, chủ đầu tư dự án thì khối lượng thi công toàn dự án hiện đạt khoảng 75%. Trong đó có gói thầu thi công được hơn 85%, có gói thầu mới thi công được khoảng 60%. Theo tìm hiểu, dự án quan trọng này từng gặp nhiều nút thắt như thiếu nguyên vật liệu, giải phóng mặt bằng chậm, thiếu bến bãi đổ chất bùn thải nạo vét… Hiện nay, hầu hết các thủ tục này đều đã hoàn thành và dự án có thể đẩy nhanh tiến độ thi công. Nếu hoàn thành toàn bộ, dự án sẽ không chỉ mang tới sức sống mới cho tuyến kênh rạch dài 32km từ khu vực sông Chợ Đệm (ranh với tỉnh Tây Ninh) kéo dài tới ven sông Vàm Thuật mà còn hình thành tuyến đường bộ mới có quy mô 8-12m ven bờ, giảm ùn tắc cho nhiều trục đường khác.
Ngoài các dự án nêu trên, hiện ở TPHCM cũng đang triển khai một số dự án cải tạo kênh rạch khác như dự án cải tạo rạch Đá Đỏ (phường Bình Trưng, An Khánh) nằm song song với tuyến metro số 1 Bến Thành-Suối Tiên dài gần 2km, với nguồn vốn gần 90 tỷ đồng.
Theo Sở Xây dựng TPHCM, mục tiêu hồi sinh các tuyến kênh rạch bằng các dự án cải tạo, nạo vét, xây đường ven kênh sẽ được đẩy nhanh tiến độ trong thời gian tới với khoảng 115 dự án lớn nhỏ, cùng nguồn vốn khoảng 397.000 tỷ đồng. Điểm mấu chốt trong các dự án cải tạo này là việc di dời nhà ven kênh rạch, hỗ trợ đền bù tái định cư.