Trái bưởi miền Tây “xuất ngoại”: Dấu mốc mới của nông sản Việt

Từ vườn bưởi quê đến “tấm vé” vào thị trường Úc

Đồng bằng sông Cửu Long từ lâu được xem là “vựa trái cây” của cả nước, nơi hội tụ điều kiện tự nhiên lý tưởng với hệ thống sông ngòi chằng chịt, nguồn phù sa dồi dào bồi đắp quanh năm. Chính sự ưu đãi ấy đã tạo nên những trái bưởi mang hương vị đặc trưng: ngọt thanh, mọng nước, thơm dịu và khác biệt so với nhiều vùng trồng khác. Tuy nhiên, để tạo nên giá trị cho trái bưởi hôm nay, yếu tố thiên nhiên chỉ là một phần; phần còn lại là sự tích lũy kinh nghiệm qua nhiều thế hệ và quá trình chuyển đổi tư duy sản xuất của người nông dân.

Hơn nửa đời gắn bó với cây bưởi, ông Đặng Văn Rô (phường Bến Tre, tỉnh Vĩnh Long) là một trong những người đặt nền móng cho thương hiệu bưởi da xanh Ba Rô (BR99). Ông kể, cách đây hơn 50 năm, từ một cây bưởi đột biến cho trái vỏ xanh, ruột hồng, ít hạt, ông đã chiết nhánh, nhân giống và từng bước phát triển thành vùng chuyên canh. “Khi mang trái bưởi dự thi và đạt giải, tôi mới nhận ra giá trị thật sự của giống bưởi này. Từ đó, tôi quyết tâm mở rộng diện tích, xây dựng thương hiệu và đăng ký nhãn hiệu BR99 từ năm 2004”, ông Rô chia sẻ.

Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn giống quý, nhiều nông dân đã mạnh dạn thay đổi phương thức canh tác. Ông Lê Văn Dương (xã Long Khánh, tỉnh Đồng Tháp) cho biết trước đây gia đình ông sản xuất theo lối truyền thống nên thường rơi vào cảnh “được mùa mất giá”. “Khi chuyển sang sản xuất theo hướng hữu cơ, liên kết với hợp tác xã, chúng tôi được hướng dẫn kỹ thuật, đầu ra ổn định hơn. Thu nhập vì thế cũng cải thiện rõ rệt”, ông Dương nói.

Sự chuyển mình này không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn mở ra hướng phát triển bền vững. Theo ông Lê Chí Thiện, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, ngành nông nghiệp đang tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, quản lý chặt chẽ mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. “Chúng tôi phối hợp với doanh nghiệp, hợp tác xã để xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật của thị trường nhập khẩu, từ đó ổn định đầu ra cho sản phẩm”, ông Thiện nhấn mạnh.

Việc áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP cùng với quy trình sản xuất sạch đã giúp nâng giá trị trái bưởi thêm từ 5.000–10.000 đồng/kg. Quan trọng hơn, nó tạo nền tảng để trái bưởi Đồng bằng sông Cửu Long không còn là sản vật địa phương mà trở thành sản phẩm hàng hóa có khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Chuỗi liên kết bền chặt đưa trái bưởi vượt biển lớn

Để bước vào những thị trường khó tính như Úc, Mỹ hay châu Âu, trái bưởi Việt Nam phải trải qua một hành trình khắt khe về tiêu chuẩn kỹ thuật và kiểm dịch. Từ khâu canh tác, thu hoạch đến đóng gói, vận chuyển đều được kiểm soát chặt chẽ nhằm đảm bảo chất lượng đồng đều và truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Anh Dương Thanh Hồng, Phó Chủ nhiệm Hội quán khu phố Mỹ Phú (phường Mỹ Phong, tỉnh Đồng Tháp), cho biết đơn vị đã xây dựng 14 ha bưởi đạt chuẩn VietGAP và hoàn thiện mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu. “Các đối tác Úc đến tận vườn kiểm tra độ đường, độ pH, trọng lượng trái… Khi lô bưởi đạt chuẩn, ai cũng vỡ òa vì đã vượt qua nhiều tháng áp lực và lo lắng”, anh Hồng chia sẻ.

Tương tự, ông Huỳnh Văn Công, Phó Giám đốc Hợp tác xã Tân Mỹ Chánh, cho rằng kinh nghiệm xuất khẩu sang thị trường Mỹ trước đây là nền tảng quan trọng để tiếp cận thị trường Úc. “Chúng tôi hướng dẫn nông dân sản xuất theo quy trình VietGAP, sử dụng phân hữu cơ để vừa nâng chất lượng vừa giảm chi phí. Khi bưởi được xuất khẩu, bà con rất phấn khởi vì giá trị tăng lên rõ rệt”, ông Công nói.

Đóng vai trò cầu nối quan trọng, doanh nghiệp xuất khẩu đã đồng hành chặt chẽ với nông dân và hợp tác xã. Bà Phạm Thị Ngọc Thạch, Tổng Giám đốc Công ty Blue Ocean, cho biết để có lô hàng đầu tiên, các bên đã trải qua quá trình dài hoàn thiện từng tiêu chuẩn kỹ thuật. “Chúng ta không chỉ xuất khẩu trái bưởi mà còn xuất khẩu niềm tin. Doanh nghiệp sẽ tiếp tục đồng hành để mở rộng thị trường, nâng cao giá trị ngành hàng”, bà Thạch khẳng định.

Theo ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Việt Nam hoàn toàn có đủ năng lực đáp ứng các yêu cầu khắt khe nhất. “Hệ thống quản lý vùng trồng, cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc đã được tổ chức bài bản. Đây là nền tảng quan trọng để mở rộng thị trường cho nông sản Việt”, ông Hiếu nhấn mạnh.

Trong khi đó, bà Hoàng Mai Vân Anh, Điều phối viên quốc gia Dự án GQSP UNIDO (Chương trình Tiêu chuẩn và Chất lượng Toàn cầu), cho biết chương trình sẽ tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật nhằm nâng cao năng lực tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế cho doanh nghiệp. “Không chỉ mở cửa thị trường, chúng tôi hướng đến xây dựng thương hiệu trái cây Việt bền vững và có trách nhiệm trên các thị trường cao cấp”, bà nói.

Việc những lô bưởi da xanh từ Đồng Tháp và Vĩnh Long cập bến Úc không chỉ là thành công thương mại mà còn là minh chứng cho sự chuyển mình của nông nghiệp Việt Nam. Từ những vườn cây trĩu quả nơi miền Tây, trái bưởi đã vượt qua rào cản kỹ thuật để hiện diện trên kệ siêu thị quốc tế. Đó là hành trình kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa kinh nghiệm bản địa và tiêu chuẩn toàn cầu.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, câu chuyện của trái bưởi Đồng bằng sông Cửu Long không dừng lại ở một lô hàng xuất khẩu. Nó mở ra hướng đi mới cho nông sản Việt: phát triển bền vững, nâng cao giá trị và khẳng định vị thế trên bản đồ thương mại thế giới. Khi phù sa, tri thức và đổi mới cùng hội tụ, trái bưởi Việt hoàn toàn có thể vươn xa hơn nữa trên hành trình toàn cầu hóa.