Triển khai xăng E10 trên toàn quốc: Một cuộc chuyển đổi lớn

Hoạt động mua bán diễn ra bình thường

Theo Thông tư 50/2025 của Bộ Công thương, từ ngày 1/6, toàn bộ xăng không chì theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành phải được phối trộn ethanol để trở thành xăng E10 trước khi lưu hành trên thị trường. Trong khi đó, xăng E5 RON92 tiếp tục được duy trì đến hết ngày 31/12/2030.

Điều này đồng nghĩa các loại xăng không chì đang lưu hành phổ biến như RON95-V, RON95-III sẽ được chuyển sang dạng xăng sinh học E10 thay vì bán dưới dạng xăng khoáng nguyên chất như trước đây.

Trong quá trình thực hiện lộ trình chuyển sang nhiên liệu sinh học, Bộ Công Thương sẽ căn cứ tình hình kinh tế - xã hội, kỹ thuật, công nghệ, cung - cầu và giá cả thị trường để điều chỉnh phù hợp.

Hiện giá xăng sinh học theo kỳ điều hành ngày 28/5 vừa qua, E10 RON95-V là 24.560 đồng/lít; giá xăng E10 RON95-III là 23.660 đồng/lít; giá xăng E5 RON92 là 23.258 đồng/lít.

Ghi nhận tại các cửa hàng xăng dầu trên địa bàn Hà Nội cho thấy, hoạt động mua bán diễn ra bình thường. Nhiều khách hàng thẳng thắn chia sẻ, xe đi hết xăng thì mua đúng lúc cần thiết, không có tâm lý lo lắng gì.

Anh Nguyễn Văn Hùng (phường Dương Nội, Hà Nội) cho biết, việc mua xăng cũng không có gì khác biệt so với thường lệ. “Tôi vẫn ghé cây xăng ở đường Lê Trọng Tấn kéo dài vì cây xăng gần nhà, khi xe báo sắp hết nhiên liệu. Tôi cũng thấy mọi người vào mua theo nhu cầu thực tế”.

Xăng sinh học E10, E15, E20 và cao hơn đã được sử dụng rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới như Mỹ, Brazil, châu Âu, Trung Quốc, Thái Lan, Philippines… từ nhiều năm trước. Đây là xu thế tất yếu trong tiến trình chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải trên toàn cầu.

Cuối tháng 5, nhiều doanh nghiệp đầu mối đã hoàn tất chuyển đổi hệ thống bán lẻ sang E10. Petrolimex triển khai kinh doanh E10 trên toàn hệ thống từ ngày 25/5, trong khi PVOIL mở bán rộng rãi từ giữa tháng 5 tại hơn 1.000 cửa hàng xăng dầu trên cả nước.

Đủ năng lực cung ứng

Ông Trịnh Quang Khanh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam nhấn mạnh, việc phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống giúp Việt Nam giảm bớt sự phụ thuộc vào các nguồn nhiên liệu hóa thạch.

Đặc biệt, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông làm gia tăng nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, việc thúc đẩy phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống được xem là giải pháp phù hợp và là hướng đi đúng để tăng cường chủ động về nguồn cung năng lượng.

Theo ông Khanh, kinh doanh xăng dầu là ngành kinh doanh có điều kiện. Trách nhiệm của các thương nhân kinh doanh xăng dầu là phải đáp ứng đầy đủ các quy định về kinh doanh xăng dầu, trong đó có bao gồm cả việc thực hiện lộ trình kinh doanh xăng sinh học.

“Khi nguồn cung thế giới biến động mạnh do căng thẳng địa chính trị, việc đẩy nhanh kinh doanh xăng sinh học là một giải pháp góp phần giảm áp lực về kinh doanh xăng khoáng và ổn định tiêu dùng nội địa”, ông Trịnh Quang Khanh nói.

Theo ông Khanh, mỗi năm Việt Nam tiêu thụ khoảng 12 triệu m³ xăng. Nếu phối trộn được khoảng 1,2 triệu m³ ethanol, lượng xăng khoáng cần sử dụng sẽ giảm đáng kể, qua đó góp phần giảm áp lực trong kinh doanh xăng khoáng.

“Với kinh nghiệm triển khai gần 10 năm phối trộn, kinh doanh xăng E5 RON 92, các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, đặc biệt là các thương nhân đầu mối lớn của chúng tôi đều có đủ năng lực phối trộn và cung ứng các loại xăng E5, E10”- ông Khanh khẳng định.

Về những băn khoăn, lo lắng

Trước những lo lắng liệu việc chuyển đổi đột ngột sang xăng sinh học, có ảnh hưởng gì đến các thiết bị xe máy, ô tô đang chạy xăng khoáng từ trước tới nay.

Ông Đỗ Văn Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam đã có phân tích, đặc tính của xăng E10 chủ yếu tác động đến các vật liệu phi kim, trong khi không ảnh hưởng đến các vật liệu kim loại và các chi tiết kim loại trong động cơ. Trên phương tiện có một số chi tiết được làm từ vật liệu phi kim như ống dẫn nhiên liệu, gioăng phớt hay một số bộ phận của hệ thống nhiên liệu.

Đối với các dòng xe máy và ô tô được sản xuất trong những năm gần đây, đặc biệt từ khoảng năm 2009 trở lại đây, các nhà sản xuất đã sử dụng những vật liệu phù hợp với xăng E10. Còn đối với những phương tiện quá cũ, nếu các chi tiết phi kim như ống dẫn nhiên liệu hoặc gioăng phớt bị hư hỏng thì hoàn toàn có thể thay thế tại các cơ sở sửa chữa, việc khắc phục tương đối đơn giản.

Xăng E10 không gây ra hiện tượng nóng máy trong quá trình vận hành. Bởi trong xăng E10, hàm lượng oxy cao hơn so với xăng thông thường. Khi hàm lượng oxy cao hơn, quá trình cháy diễn ra hiệu quả hơn và nhiệt độ cháy thấp hơn. Vì vậy, về mặt lý thuyết, xăng E10 có xu hướng giúp động cơ vận hành mát hơn chứ không phải gây nóng máy. Do đó, những thông tin lan truyền trên mạng cho rằng sử dụng xăng E10 khiến động cơ nóng hơn là không có cơ sở khoa học.

Về lo ngại xăng E10 gây cháy nổ, đến nay, không có ý kiến nào từ các chuyên gia cũng như từ các quốc gia đã sử dụng xăng E10 cho rằng loại nhiên liệu này làm gia tăng nguy cơ cháy nổ phương tiện.

Thực tế, một số vụ việc cháy nổ từng được ghi nhận trong giai đoạn trước năm 2015, khi Việt Nam triển khai xăng E5. Tuy nhiên, nguyên nhân được nhắc tới trong thời kỳ đó là tình trạng một số đối tượng sản xuất xăng giả bằng cách pha methanol vào xăng thay vì ethanol. Methanol có khả năng gây hư hỏng nghiêm trọng đối với hệ thống nhiên liệu, đặc biệt là các đường ống dẫn nhiên liệu, và có thể là một trong những nguyên nhân dẫn đến một số sự cố cháy nổ.

Về ý kiến xăng E10 hao nhiên liệu hơn xăng RON95. Ông Đỗ Văn Tuấn cũng đã đưa ra chia sẻ có thể thấy rằng, hàm lượng năng lượng trong xăng E10 thấp hơn xăng RON95 khoảng 3%. Vì vậy, về mặt lý thuyết, mức tiêu hao nhiên liệu có thể cao hơn khoảng 3%.

Tuy nhiên, xăng E10 lại có chỉ số octan cao hơn xăng RON95 khoảng 2 - 3%. Chỉ số octan cao hơn giúp động cơ vận hành ổn định và hiệu quả hơn. Như vậy, có hai yếu tố tác động theo chiều ngược nhau: một yếu tố có thể làm tăng mức tiêu hao nhiên liệu, trong khi yếu tố còn lại có thể giúp cải thiện hiệu suất vận hành của động cơ.

Do đó, chưa thể khẳng định yếu tố nào sẽ đóng vai trò chi phối trong thực tế sử dụng. Bên cạnh đó, thời gian xăng E10 được đưa ra thị trường cũng trùng với giai đoạn nắng nóng diễn ra trên diện rộng, đặc biệt tại khu vực miền Bắc và miền Trung. Điều kiện thời tiết khắc nghiệt có thể khiến động cơ tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn, từ đó dẫn tới việc một số người liên hệ hiện tượng này với việc sử dụng xăng E10.

Vì vậy, xét trên cơ sở khoa học, hiện chưa có căn cứ để khẳng định xăng E10 hao nhiên liệu hơn xăng RON95.

Ông Đỗ Văn Tuấn cho biết thêm có thể có một tỷ lệ nhỏ phương tiện đã quá cũ, đặc biệt là xe máy cũ, gặp hiện tượng hụt ga, giật hoặc thậm chí chết máy khi lần đầu sử dụng xăng E10. Tuy nhiên, nguyên nhân không phải do xăng E10 gây hỏng động cơ.

Ethanol có đặc tính là một dung môi mạnh. Khi sử dụng xăng E10, ethanol có thể làm bong các cặn bẩn tích tụ lâu ngày trong bình xăng và đường ống dẫn nhiên liệu. Các cặn bẩn này sau đó có thể gây tắc nghẽn kim phun hoặc một số bộ phận trong hệ thống cung cấp nhiên liệu, làm ảnh hưởng đến quá trình đưa nhiên liệu vào buồng đốt. Vì vậy, phương tiện có thể xuất hiện các hiện tượng như giật, hụt ga hoặc chết máy.

Việc khắc phục tình trạng này tương đối đơn giản. Chủ phương tiện chỉ cần đưa xe đến gara để vệ sinh bình xăng, đường ống dẫn nhiên liệu, bộ chế hòa khí hoặc kim phun; trong trường hợp cần thiết có thể thay thế một số chi tiết của hệ thống nhiên liệu đã xuống cấp. Sau khi được vệ sinh, bảo dưỡng, phương tiện sẽ hoạt động bình thường và những lần sử dụng xăng E10 tiếp theo thường không còn gặp hiện tượng này nữa.