Trong bối cảnh đầy “gió ngược” Việt Nam vẫn giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô

Nhân rộng cơ chế “luồng xanh” trong giải quyết thủ tục hành chính đối với doanh nghiệp

Phát biểu tại Tổ 8, đại biểu Nguyễn Như So (Đoàn Bắc Ninh) cho rằng, chúng ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới trong một bối cảnh thế giới đặc biệt phức tạp, biến động nhanh, khó lường và đầy bất định. Xung đột địa chính trị tại nhiều điểm nóng, nhất là căng thẳng Mỹ, Israel - Iran và cuộc chiến Nga - Ukraine kéo dài gây ra những hệ lụy sâu rộng, dai dẳng và ngày càng hiện hữu đối với kinh tế toàn cầu: chuỗi cung ứng đứt gãy, giá năng lượng và nguyên vật liệu đầu vào biến động mạnh, áp lực lạm phát, xu hướng bảo hộ gia tăng, trong khi các tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn carbon ngày càng khắt khe hơn.

Tuy nhiên, trong bối cảnh đầy “gió ngược” đó, Việt Nam vẫn giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, duy trì đà tăng trưởng và tiếp tục khẳng định vị thế là điểm đến an toàn, hấp dẫn của nhà đầu tư quốc tế. Những kết quả đó cho thấy bản lĩnh, năng lực điều hành và sự chủ động, linh hoạt của Đảng, Nhà nước và Chính phủ trước những biến động rất phức tạp của tình hình thế giới.

Theo ông So, báo cáo của Chính phủ một lần nữa khẳng định vai trò của kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, đóng góp 51% GDP, trên 30% thu NSNN và sử dụng 82% lao động. Cốt lõi lúc này là phải làm cho kinh tế tư nhân lớn mạnh bằng thực lực, trưởng thành bằng công nghệ, cạnh tranh bằng năng suất và phát triển trên nền tảng niềm tin thể chế vững chắc. Muốn vậy, chính sách phải đủ mạnh để tháo gỡ điểm nghẽn, đủ rõ để quy trách nhiệm, đủ thực chất để tạo chuyển biến và đủ nhanh để không đánh mất cơ hội phát triển.

Từ đó, ông So đề xuất 5 giải pháp nhằm khơi thông và bứt phá động lực phát triển kinh tế tư nhân trong thời gian tới. Theo đó, phải khơi thông mạnh điểm nghẽn về vốn, nhưng không hỗ trợ dàn trải, mà phải đưa dòng vốn đúng địa chỉ, đúng nhu cầu và đúng động lực tăng trưởng.

Theo đó, cần tiếp tục triển khai gói tín dụng ưu đãi quy mô 200.000 tỷ đồng, với lãi suất thấp hơn từ 1,5% đến 2% so với mặt bằng thị trường, cần tập trung vào các lĩnh vực có khả năng lan tỏa lớn và tạo năng lực cạnh tranh dài hạn cho nền kinh tế, như ưu tiên doanh nghiệp tư nhân phát triển nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ số, công nghệ xanh, logistics lạnh và chuỗi cung ứng xuất khẩu.

Bên cạnh đó, phải tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và hoàn thiện môi trường pháp lý theo hướng thực chất, triệt để và đo đếm được. Phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, ở nhiều lĩnh vực, nhất là đất đai, đầu tư, xây dựng, thủ tục vẫn còn chồng chéo, kéo dài và gây tốn kém rất lớn cho doanh nghiệp.

"Có những trường hợp chỉ riêng thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư cũng mất từ 6 tháng đến 1 năm, qua nhiều vòng xin ý kiến, họp liên ngành, chờ hết văn bản này đến văn bản khác. Trong bối cảnh nguyên liệu và thị trường biến động mạnh như hiện nay, chỉ cần chậm một nhịp là doanh nghiệp có thể thiệt hại hàng chục tỷ đồng. Chậm thủ tục hôm nay có thể trở thành mất cơ hội ngày mai, thậm chí làm mất luôn cả động lực đầu tư", ông So ví dụ.

Vì vậy, trong thời gian tới, ông So đề nghị Chính phủ cần giao chỉ tiêu, giao trách nhiệm cụ thể cho từng Bộ, từng ngành, từng địa phương. Lĩnh vực nào phải cắt giảm, cắt khâu nào, cắt bao nhiêu, rút ngắn bao lâu, ai chịu trách nhiệm và khi nào hoàn thành. Đồng thời, cần triển khai nhân rộng cơ chế “luồng xanh” trong giải quyết thủ tục hành chính đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp càng tuân thủ tốt, càng đóng góp lớn, càng phải được hưởng một cơ chế xử lý nhanh, minh bạch và thuận lợi hơn.

Dẫn dắt khu vực kinh tế tư nhân chuyển mạnh sang phát triển xanh

Đặc biệt, cần có cách tiếp cận đầy đủ hơn đối với doanh nghiệp tư nhân trong lĩnh vực nông nghiệp. Trong bối cảnh thế giới biến động, chuỗi cung ứng đứt gãy và cạnh tranh nguồn cung ngày càng gay gắt, thì an ninh lương thực, an ninh nguyên liệu và khả năng chủ động nguồn cung đầu vào càng có ý nghĩa chiến lược.

Nông nghiệp không chỉ là câu chuyện lương thực, thực phẩm, mà còn là nguồn cung đầu vào quan trọng cho nhiều ngành công nghiệp như chế biến thực phẩm, dược liệu, thức ăn chăn nuôi, vật liệu sinh học, năng lượng sinh học.

Kinh nghiệm của Hà Lan cho thấy, một quốc gia không lớn về diện tích vẫn có thể vươn lên thành cường quốc nông nghiệp nhờ công nghệ cao, tổ chức sản xuất hiện đại, logistics hiệu quả và chuỗi giá trị có năng suất cao.

“Muốn nông nghiệp cất cánh, muốn thực phẩm sạch đi vào từng bữa ăn, nhất thiết phải có doanh nghiệp tư nhân đủ mạnh làm đầu tàu tổ chức sản xuất lớn, dẫn dắt công nghệ, dẫn dắt tiêu chuẩn và dẫn dắt thị trường”, ông So nói.

Ông So cũng kiến nghị phải tạo đột phá về chất lượng lao động, vì đây là nền tảng để kinh tế tư nhân bứt phá trong kỷ nguyên số và AI. Vì vậy, đề nghị Chính phủ sớm triển khai chương trình hỗ trợ đào tạo lại và đào tạo nâng cao cho người lao động ngay tại doanh nghiệp. Cụ thể, Nhà nước có thể hỗ trợ một phần chi phí để doanh nghiệp thuê chuyên gia, mua chương trình đào tạo, tổ chức đào tạo tại chỗ về kỹ năng số, AI, tự động hóa, quản trị dữ liệu và vận hành thiết bị thông minh.

“Phải dẫn dắt khu vực kinh tế tư nhân chuyển mạnh sang phát triển xanh, bởi đây không còn là lựa chọn, mà là điều kiện sống còn để giữ thị trường và giữ sức cạnh tranh. Thế giới đang chuyển rất nhanh sang cạnh tranh bằng tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn phát thải và minh bạch chuỗi cung ứng. Khi EU triển khai cơ chế điều chỉnh biên giới carbon và nhiều nền kinh tế lớn thúc đẩy chuyển đổi xanh gắn với tài chính và giá carbon, doanh nghiệp nào chậm chuyển đổi sẽ mất lợi thế, hàng hóa nào không đạt chuẩn sẽ mất thị trường. Trong khi đó, đến cuối tháng 11/2025, dư nợ tín dụng xanh của Việt Nam mới đạt khoảng 750.000 tỷ đồng, cho thấy khoảng cách còn khá lớn giữa nhu cầu và thực tế triển khai. Hỗ trợ xanh không đơn thuần là bảo vệ môi trường; đó là bảo vệ thị phần, bảo vệ năng lực xuất khẩu và bảo vệ tương lai cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam”, ông So nói.