Truy xuất nguồn gốc: Nền tảng nâng giá trị chăn nuôi

Truy xuất nâng giá trị cho sản phẩm

Theo Trung tâm Khuyến nông quốc gia, chăn nuôi giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu ngành nông nghiệp, không chỉ bảo đảm nguồn cung thực phẩm mà còn tạo việc làm, sinh kế và cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến.

Năm 2025, dù chịu tác động của dịch bệnh và thiên tai, sản xuất chăn nuôi vẫn duy trì đà tăng trưởng. Sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng đạt 5,389 triệu tấn, tăng 3,9%; thịt gia cầm đạt 2,602 triệu tấn, tăng 5,9%; sản lượng trứng gia cầm đạt 21,4 tỷ quả, tăng 5,3%; sữa tươi đạt khoảng 1,3 triệu tấn, tăng 5,5%.

Những con số này cho thấy năng lực sản xuất của ngành tiếp tục được củng cố. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng, an toàn thực phẩm và tính minh bạch, bài toán của chăn nuôi hiện nay không chỉ là sản xuất được bao nhiêu, mà còn là sản xuất như thế nào, sản phẩm có thể truy xuất hay không và đầu ra có ổn định hay không.

Theo ông Lê Quốc Thanh - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia, giai đoạn hiện nay yêu cầu đối với ngành chăn nuôi không chỉ là sản xuất được nhiều mà quan trọng hơn phải sản xuất an toàn, chất lượng, có nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng yêu cầu thị trường và mang lại giá trị cao hơn cho người chăn nuôi. Người tiêu dùng, doanh nghiệp (DN) chế biến và hệ thống phân phối ngày càng quan tâm sản phẩm được sản xuất ở đâu, theo quy trình nào, sử dụng con giống, thức ăn, thuốc thú y ra sao và có bảo đảm an toàn dịch bệnh, an toàn thực phẩm hay không.

Những con số trên cho thấy năng lực sản xuất của ngành chăn nuôi tiếp tục được củng cố. Tuy nhiên, trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng, an toàn thực phẩm và nguồn gốc sản phẩm, thước đo của ngành không còn dừng ở sản lượng.

Thông qua các dự án khuyến nông, nhiều mô hình hiệu quả đã được nhân rộng. Chăn nuôi lợn VietGAHP mang lại giá bán cao hơn 5 - 10%, gắn liền với các thương hiệu như "Thịt heo Quế Lâm", “Xúc xích Công Danh”, “Thịt lợn tươi Thiên Thuận Tường”... Chăn nuôi gia cầm an toàn sinh học hình thành các thương hiệu “Gà đồi Tân Tiến”, “Gà ủ muối Ba Vì”... Chăn nuôi bò VietGAHP gắn với kinh tế tuần hoàn tăng hiệu quả 19,7 - 23,5%, định danh các sản phẩm như “Thịt bò H’Mông Cát Lý - Hà Giang”, “Thịt bò chất lượng cao HLBC”...

Không chỉ dừng lại ở tem QR

Những mô hình này cho thấy truy xuất nguồn gốc không đơn thuần là công cụ cung cấp thông tin cho người tiêu dùng. Nếu được tổ chức bài bản, đây còn là phương thức để chuẩn hóa sản xuất, xây dựng thương hiệu và tạo sự khác biệt cho sản phẩm chăn nuôi. Tuy nhiên, quá trình xây dựng chuỗi chăn nuôi có truy xuất nguồn gốc hiện vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn.

Sản xuất tại nhiều địa phương còn nhỏ lẻ, phân tán; liên kết chuỗi chưa bền vững; việc ghi chép và cập nhật dữ liệu chưa được thực hiện thường xuyên. Hạ tầng giết mổ, chế biến, bảo quản và logistics còn thiếu đồng bộ. Đáng chú ý, chênh lệch giá bán giữa sản phẩm được kiểm soát, truy xuất với sản phẩm thông thường tại một số nơi chưa đủ lớn để tạo động lực kinh tế cho người sản xuất...

Xuất phát từ thực tế trên PGS.TS Lê Quốc Thanh cho rằng, truy xuất nguồn gốc không thể chỉ dừng ở tem hoặc mã QR. Dữ liệu phải được hình thành từ quá trình sản xuất thực chất, được kiểm soát từ con giống, thức ăn, thú y, tiêm phòng, phòng chống dịch bệnh, ghi chép quá trình chăn nuôi đến giết mổ, chế biến và phân phối. Đồng thời, truy xuất phải gắn với thị trường. Nếu người chăn nuôi phải bỏ thêm chi phí cho chứng nhận, ghi chép, truy xuất nhưng sản phẩm không có đầu ra ổn định, không bán được giá tốt hơn thì khó duy trì lâu dài. Do đó, cần tổ chức chuỗi liên kết trong đó người chăn nuôi, hợp tác xã, DN và thị trường cùng tham gia, cùng chịu trách nhiệm và cùng hưởng lợi.

Trong xu hướng tiêu dùng hiện nay, nguồn gốc đang trở thành một phần của giá trị sản phẩm. Một sản phẩm chăn nuôi có thông tin rõ ràng, quy trình được kiểm soát và có khả năng truy xuất sẽ có lợi thế lớn hơn trong xây dựng thương hiệu, tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại và mở rộng thị trường.