Từ 1/1/2027 cấm đầu tư kinh doanh khí N20 để sử dụng cho con người qua đường hô hấp

Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua Luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã báo cáo về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Liên quan đến việc, việc bổ sung nội dung “Kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, trừ mục đích y tế, công nghệ thực phẩm và kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học” vào ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh, Chính phủ cho biết đã rà soát căn cứ pháp lý, cơ sở khoa học, thực tiễn của việc cấm kinh doanh khí N20 và rà soát các trường hợp loại trừ, trên cơ sở đó chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng bổ sung loại trừ các mục đích khác theo quy định của Chính phủ và giao Chính phủ quy định chi tiết về nội dung này như sau: Kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, trừ mục đích y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học và mục đích khác theo quy định của Chính phủ.

Đồng thời, theo báo cáo của Chính phủ, dự kiến sẽ quy định cụ thể tại Nghị định của Chính phủ về: cơ chế quản lý, kiểm soát đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động kinh doanh khí N20 để sử dụng cho các mục đích y tế, công nghệ thực phẩm và kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học; quy định cụ thể trách nhiệm của cơ sở sản xuất, phân phối, bán lẻ, nhập khẩu và cơ sở sử dụng khí N20; quy định về cơ chế truy xuất nguồn gốc, hóa đơn điện tử, lưu thông khí N20; cơ chế phối hợp hậu kiểm giữa cơ quan quản lý thị trường, ngành y tế và công an trong nhận diện, kiểm soát, xử lý hành vi lợi dụng mục đích kinh doanh công nghiệp, thực phẩm, y tế để cung cấp khí N20 cho mục đích giải trí trái phép để bảo đảm xử lý đúng sai phạm và đảm bảo tính đồng bộ, khả thi trong thực hiện.

Dự thảo Luật quy định về thời điểm có hiệu lực của quy định cấm này được áp dụng “từ ngày 1/1/2027 để đảm bảo thời gian xây dựng Nghị định quy định chi tiết, đồng thời đảm bảo tính khả thi, đồng bộ, tránh vướng mắc khi quy định cấm có hiệu lực.

Việc bổ sung ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh “Kinh doanh khí N20 để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, trừ mục đích y tế, công nghệ thực phẩm và kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học và mục đích khác theo quy định của Chính phủ” nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, cụ thể hóa Nghị quyết số 173/2024/QH15 ngày 30/11/2024 của Quốc hội, giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, từ đó sẽ có tác động hiệu quả trên nhiều mặt chính sách.

Theo đó, giữ gìn trật tự an toàn xã hội khi xóa bỏ tình trạng mua bán và sử dụng trái phép “khí cười” tràn lan tại các quán bar, karaoke và điểm giải trí, đảm bảo trật tự an toàn xã hội tại địa bàn. Tăng cường bảo vệ sức khỏe con người khi ngăn chặn, làm giảm nguy cơ ngộ độc cho người sử dụng “khí cười”. Từ đó góp phần giảm chi phí cho công tác đảm bảo an ninh trật tự và giảm chi phí khám, chữa bệnh của ngành y tế. Là cơ sở pháp lý để lực lượng chức năng xử lý các tổ chức, cá nhân cố tình vi phạm pháp luật về N20, nhất là các doanh nghiệp, cá nhân đang hoạt động trong các lĩnh vực như kinh doanh nhà hàng, quán bar, vũ trường, lễ hội âm nhạc thường bị các đối tượng lợi dụng để mua bán, kinh doanh N20 sử dụng cho con người, phục vụ mục đích vui chơi, giải trí. 

Mục tiêu của Luật Đầu tư là bảo đảm quyền tự do đầu tư kinh doanh nhưng đồng thời cho phép Nhà nước hạn chế hoặc cấm đối với những hoạt động đầu tư kinh doanh có nguy cơ xâm hại quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội và sức khỏe cộng đồng.

Do đó, tiêu chí xác định ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh có thể xuất phát từ nguy cơ mà hoạt động đó tạo ra đối với xã hội. Đối với khí N20, rủi ro không phát sinh từ việc sản xuất hoặc lưu thông khí nói chung mà phát sinh từ việc kinh doanh để con người sử dụng qua đường hô hấp nhằm mục đích giải trí hoặc kích thích thần kinh. Vì vậy, chính mục đích sử dụng là yếu tố quyết định tính nguy hiểm cần được điều chỉnh. Đây không phải là quy định điều chỉnh hành vi tiêu dùng của người sử dụng cuối cùng mà là quy định xác định phạm vi của hoạt động kinh doanh bị cấm.

Ngoài ra, quy định cấm đã xác định rõ phạm vi “để sử dụng cho con người qua đường hô hấp”, do đó không có việc sử dụng cho con người qua đường hô hấp trong các hoạt động về kiểm định thiết bị chuyên ngành, đào tạo. Do vậy, không cần thiết bổ sung quy định loại trừ cho các hoạt động này.

Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Công an, Bộ Y tế làm rõ cơ chế phối hợp hậu kiểm giữa cơ quan quản lý thị trường, ngành y tế và công an trong nhận diện, kiểm soát, xử lý hành vi lợi dụng mục đích kinh doanh công nghiệp, thực phẩm, y tế để cung cấp khí N2O cho mục đích giải trí trái phép, làm rõ mối quan hệ giữa quy định cấm đầu tư kinh doanh tại Luật Đầu tư với các chế tài xử lý vi phạm hành chính, hình sự có liên quan, trong bối cảnh khí N2O hiện chưa thuộc Danh mục chất ma túy, tiền chất theo quy định của pháp luật về phòng, chống ma túy, để bảo đảm đồng bộ, khả thi trong tổ chức thực hiện.