Từ 5/10, trường đại học được tự chủ về tuyển sinh, nhân sự, tài chính
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 334/2026/NĐ-CP quy định về tự chủ của cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp; cơ chế tài chính đối với giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp; chương trình trọng điểm quốc gia đào tạo tiến sĩ toàn thời gian.
Tự chủ về cơ cấu tổ chức, nhân sự
Theo Nghị định, cơ sở giáo dục thực hiện quyền tự chủ trong hoạt động giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp theo quy định của pháp luật; gắn với trách nhiệm giải trình, bảo đảm chất lượng, công khai, minh bạch trong tổ chức và hoạt động, đồng thời chịu sự thanh tra, kiểm tra, giám sát của cơ quan có thẩm quyền.
Cơ sở giáo dục được tự chủ xây dựng, phát triển chương trình đào tạo; tuyển sinh, đào tạo và cấp văn bằng, chứng chỉ theo quy định; thực hiện hoạt động bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục; tự chủ hợp tác, liên kết trong nước và nước ngoài.
Nghị định cũng cho phép cơ sở giáo dục tự chủ xây dựng, tổ chức thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; quản lý, khai thác, phát triển các nguồn lực, dữ liệu phục vụ các hoạt động này. Việc áp dụng cơ chế chấp nhận rủi ro trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực hiện theo quy định của pháp luật.
Đối với cơ sở giáo dục công lập, Nghị định quy định thực hiện quyền tự chủ về cơ cấu tổ chức và nhân sự theo quy định của pháp luật có liên quan.
Theo đó, cơ sở giáo dục được ban hành quy chế tổ chức và hoạt động; quyết định cơ cấu tổ chức, thành lập, tổ chức lại, giải thể đơn vị thuộc, trực thuộc; quyết định vị trí việc làm và số lượng người làm việc trong phạm vi đề án tự chủ, chiến lược phát triển đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt và phù hợp với quy chế tổ chức, hoạt động.
Cơ sở giáo dục cũng được quyết định phê duyệt vị trí việc làm, số lượng người làm việc và quản lý viên chức; bố trí số lượng cấp phó theo đề án tự chủ được cấp có thẩm quyền phê duyệt; quyết định bổ nhiệm kế toán trưởng hoặc bố trí người phụ trách kế toán.
Đối với các vị trí viên chức thuộc thẩm quyền quản lý, cơ sở giáo dục được quyết định việc tuyển dụng, đánh giá, xếp loại; bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, giao quyền, giao phụ trách, kéo dài thời gian giữ chức vụ; cho thôi giữ chức vụ, tạm đình chỉ, đình chỉ chức vụ, cho từ chức, miễn nhiệm, điều động, luân chuyển; phê duyệt quy hoạch; cử đi đào tạo, bồi dưỡng; cho thôi việc, chuyển công tác; xử lý kỷ luật; bố trí, phân công công tác, thay đổi vị trí việc làm và thực hiện các chế độ theo quy định.
Tự chủ về tài chính, tài sản và đầu tư của cơ sở giáo dục
Về tài chính, Nghị định quy định cơ sở giáo dục tư thục tự chủ về nguồn thu, nội dung chi, phân phối kết quả tài chính, sử dụng lợi nhuận sau thuế, quản lý tài sản, huy động vốn, đầu tư theo quy định của pháp luật.
Đối với cơ sở giáo dục công lập, đơn vị được quyết định sử dụng các nguồn tài chính theo quy định để phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển cơ sở vật chất theo các quy chế nội bộ về đầu tư, tài chính, tài sản.
Các nội dung chi gồm tiền lương, tiền công, thu nhập tăng thêm, tiền thưởng và các khoản khuyến khích khác trên cơ sở vị trí việc làm và hiệu quả công việc; cơ chế đãi ngộ vượt trội để thuê chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước; chi hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ; dịch vụ, quản lý vận hành; đầu tư, cải tạo, nâng cấp, sửa chữa, bảo dưỡng cơ sở vật chất, mua sắm tài sản, trang thiết bị; trả lãi vay đối với phần chi từ vốn vay hợp pháp và các khoản chi hợp pháp khác.
Các nội dung chi phải được cụ thể hóa về đối tượng, tiêu chuẩn, định mức áp dụng thống nhất trong quy chế chi tiêu nội bộ. Toàn bộ quy trình sử dụng ngân sách phải bảo đảm công khai, minh bạch, gắn với hiệu quả hoạt động, chất lượng đầu ra và tiến độ thực hiện nhiệm vụ.
Cơ sở giáo dục được phân loại tự chủ tài chính theo các mức bảo đảm chi thường xuyên, bảo đảm một phần chi thường xuyên hoặc do Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên.
Cơ sở giáo dục công lập tự bảo đảm chi thường xuyên được thực hiện cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư theo quy định. Chính sách học phí, giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo tiếp tục thực hiện theo quy định của Chính phủ.
Việc áp dụng cơ chế tự chủ tài chính phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, lĩnh vực đào tạo, khả năng xã hội hóa, yêu cầu phát triển nguồn nhân lực quốc gia và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.
Nhà nước thực hiện cơ chế hỗ trợ, đầu tư, đặt hàng và giao nhiệm vụ đối với các ngành, nghề trọng điểm, mũi nhọn, khoa học cơ bản, công nghệ cao, ngành xã hội có nhu cầu khó tuyển sinh, đặt hàng đào tạo cho các đối tượng chính sách và các nhiệm vụ phát triển quốc gia quy định tại Nghị định, không phụ thuộc vào mức độ tự chủ tài chính của cơ sở giáo dục.
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 5/10/2026.