Từ điều chỉnh ngưỡng thuế đến thay đổi tư duy quản lý hộ kinh doanh
Khi áp lực thuế và chi phí tuân thủ được điều tiết phù hợp, người nộp thuế sẽ có thêm động lực kê khai doanh thu trung thực, minh bạch hơn; đồng thời mạnh dạn mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo thêm việc làm và đóng góp cho nền kinh tế
Sáng ngày 26/5, Báo Nhân dân tổ chức toạ đàm "Ngưỡng tính thuế 1 tỷ đồng: Tác động thực thi và những vấn đề đặt ra đối với hộ kinh doanh”.
Bà Nguyễn Thị Thu, Trưởng Ban Nghiệp vụ Thuế (Cục Thuế) cho biết, việc Chính phủ ban hành Nghị định số 141/2026/NĐ-CP nâng ngưỡng doanh thu không thuộc diện chịu thuế từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng/năm là chính sách có ý nghĩa tích cực, thể hiện rõ chủ trương đồng hành, hỗ trợ hộ kinh doanh phát triển ổn định, bền vững.
Theo bà Thu, chính sách này không chỉ góp phần giảm nghĩa vụ tài chính cho hộ kinh doanh nhỏ, siêu nhỏ, giúp người kinh doanh có thêm nguồn lực duy trì hoạt động, mở rộng sản xuất, mà còn bảo đảm tính hợp lý, công bằng trong chính sách thuế giữa các nhóm người nộp thuế. Đồng thời, việc nâng ngưỡng doanh thu cũng tạo điều kiện để hộ kinh doanh giữ lại phần thu nhập lớn hơn để tái đầu tư, ổn định hoạt động và từng bước phát triển quy mô kinh doanh trong bối cảnh chi phí đầu vào và áp lực thị trường còn nhiều biến động.
Bà Thu cho rằng khi áp lực thuế và chi phí tuân thủ được điều tiết phù hợp, người nộp thuế sẽ có thêm động lực kê khai doanh thu trung thực, minh bạch hơn; đồng thời mạnh dạn mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo thêm việc làm và đóng góp cho nền kinh tế. Đây cũng là giải pháp góp phần thực hiện chủ trương phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW, đồng thời giúp cơ quan thuế từng bước chuyển mạnh sang phương thức quản lý hiện đại dựa trên dữ liệu số và quản lý rủi ro, vừa tạo thuận lợi cho người dân, vừa nuôi dưỡng nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước.
Trả lời tình huống một cá nhân có 3 cửa hàng tạp hóa ở 3 địa điểm khác nhau, mỗi cửa hàng doanh thu khoảng 400 triệu đồng/năm, bà Nguyễn Thị Thu khẳng định doanh thu tính thuế được xác định là tổng doanh thu trong năm của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh từ toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ.
Do đó, trong trường hợp tổng doanh thu của cả 3 cửa hàng là 1,2 tỷ đồng/năm thì cá nhân kinh doanh này thuộc diện phải chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân theo quy định.
Theo bà Thu, nguyên tắc này nhằm bảo đảm phản ánh đúng quy mô hoạt động kinh doanh thực tế của cá nhân; đồng thời bảo đảm tính công bằng, minh bạch trong thực hiện nghĩa vụ thuế, tránh tình trạng phân tách doanh thu giữa các địa điểm kinh doanh để xác định nghĩa vụ thuế không đầy đủ. Hiện nay, ngành thuế thực hiện quản lý hộ kinh doanh kết hợp theo mã định danh cá nhân và theo địa điểm kinh doanh. Người nộp thuế sử dụng mã định danh cá nhân để kê khai tập trung doanh thu và nghĩa vụ thuế của toàn bộ các địa điểm kinh doanh trên cùng một hồ sơ khai thuế.
Làm rõ hơn các nội dung liên quan, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cho rằng việc nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế lên 1 tỷ đồng là bước tiến thể hiện nỗ lực rất lớn của Chính phủ và Quốc hội trong việc giảm điều tiết thuế, “khoan thư sức dân”, hỗ trợ hộ kinh doanh trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn.
Theo bà Cúc, hộ kinh doanh hiện đang chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào gia tăng như vận hành, hàng hóa, quảng cáo, mặt bằng cũng như những tác động từ bối cảnh kinh tế chung. Trước đây, ngưỡng doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng và miễn thuế thu nhập cá nhân là 100 triệu đồng/năm, áp dụng từ năm 2015. Chính sách này sau đó đã được đề xuất điều chỉnh tăng dần qua các thời kỳ lên 200 triệu đồng, 500 triệu đồng và hiện nay là định hướng nâng lên mức 1 tỷ đồng/năm.
Đáng chú ý, bà Nguyễn Thị Cúc cho rằng việc nâng ngưỡng lên 1 tỷ đồng chưa chắc làm giảm nguồn thu ngân sách như nhiều người lo ngại. Theo bà, khi chính sách minh bạch và thuận lợi hơn, nhiều hộ kinh doanh trước đây “né thuế” hoặc kê khai không đúng do bất cập của cơ chế thuế khoán sẽ chủ động khai báo đúng thực tế để chuyển sang diện chính thức.
“Tôi có thể đưa ra minh chứng tại thành phố Hà Nội, khi thí điểm nâng ngưỡng lên 500 triệu đồng, dự báo ban đầu có đến 90% hộ không phải nộp thuế. Nhưng sau khi cơ quan thuế địa phương tuyên truyền, vận động và tạo điều kiện kê khai thuận lợi, tỷ lệ hộ không phải nộp thuế thực tế chỉ là 42%, còn lại 58% hộ đã phát sinh và tự nguyện nộp thuế. Do đó, nâng ngưỡng thuế lên 1 tỷ đồng/năm không làm giảm nguồn thu mà giúp nuôi dưỡng nguồn thu bền vững”, bà Nguyễn Thị Cúc chia sẻ.
