Từ “làm sạch” dữ liệu đến tích hợp “sổ đỏ” trên VNeID: Phát huy giá trị dữ liệu dân cư, phục vụ người dân

Thực tiễn triển khai làm sạch dữ liệu đất đai và thí điểm tích hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên VNeID tại Thanh Hóa là một ví dụ cụ thể cho bước chuyển từ “có dữ liệu” sang “dùng dữ liệu”. Từ dữ liệu đất đai được rà soát, chuẩn hóa, địa phương đã từng bước kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an, tạo tiền đề để gắn thông tin đất đai với đúng chủ thể và hướng tới tích hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên VNeID.

Từ góc độ Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an, kết quả bước đầu này cho thấy rõ hơn giá trị của Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống định danh, xác thực điện tử khi được kết nối với dữ liệu chuyên ngành. Dữ liệu không chỉ phục vụ công tác quản lý mà từng bước có thể được khai thác, tái sử dụng để tạo ra các tiện ích cụ thể, hướng thành quả chuyển đổi số trực tiếp phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Dữ liệu đất đai - bài toán khó của chuyển đổi số

Đất đai là một trong những lĩnh vực có khối lượng dữ liệu lớn, được hình thành qua nhiều thời kỳ và gắn trực tiếp với quyền, lợi ích của người dân. Vì vậy, chuyển đổi số đất đai không đơn thuần là đưa hồ sơ giấy lên môi trường điện tử, mà quan trọng hơn phải tạo lập được dữ liệu chính xác, đầy đủ, thường xuyên cập nhật và có khả năng kết nối, dùng chung.

Muốn tích hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lên VNeID, trước hết dữ liệu phải bảo đảm đúng thửa đất, đúng thông tin, đúng chủ sử dụng. Đây là công việc phức tạp bởi hồ sơ đất đai trải qua nhiều lần đăng ký, cấp đổi, chuyển nhượng, biến động; thông tin cũ có thể thiếu hoặc chưa thống nhất trong khi dữ liệu mới liên tục phát sinh. Quá trình làm sạch vì vậy bao gồm nhiều công đoạn từ biên tập số liệu, rà soát thuộc tính từng thửa đất đến cập nhật, chỉnh lý, đối chiếu và chuẩn hóa trước khi kết nối, khai thác.

Việc chuẩn hóa dữ liệu chuyên ngành là điều kiện quan trọng trước khi thực hiện kết nối với dữ liệu dân cư. Khi thông tin về thửa đất và chủ sử dụng được đối soát với thông tin dân cư, dữ liệu có thêm cơ sở để gắn với đúng chủ thể, từ đó tạo tiền đề cho các bước khai thác tiếp theo.

Tạo nền móng với hơn 1,39 triệu thửa đất được làm sạch

Thanh Hóa đã đặt việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai trong tổng thể thực hiện Nghị quyết số 57 và Đề án 06, với yêu cầu kết quả không chỉ được đo bằng tiến độ mà phải gắn với chất lượng dữ liệu, sản phẩm cụ thể và hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đến ngày 30/7/2026, Thanh Hóa đã làm giàu, làm sạch 1.235.905/1.394.334 thửa đất, đạt 88,64%, xếp thứ 13/34 tỉnh, thành phố. Trước yêu cầu mới, cao hơn về chuẩn hóa, làm sạch và đồng bộ dữ liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, địa phương tiếp tục rà soát, hoàn thiện. Đến ngày 08/8/2026, 711.996 thửa đất đã đáp ứng tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống” thuộc Nhóm 1, đưa Thanh Hóa lên vị trí thứ 7/34 tỉnh, thành phố trên toàn quốc. Trong đó, có 385.303 thửa đất có trong cơ sở dữ liệu, đạt 27,6%, và 326.693 thửa đất đang chờ xác thực.

Nền dữ liệu được làm sạch, chuẩn hóa là điều kiện để Thanh Hóa chuyển sang bước tiếp theo: từ xây dựng dữ liệu sang kết nối và khai thác dữ liệu. Đây cũng là khâu quan trọng để dữ liệu đất đai có thể được đối soát với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và từng bước tạo ra sản phẩm cụ thể phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Từ “có dữ liệu” đến “dùng dữ liệu”

Từ nền tảng dữ liệu đất đai được số hóa, làm sạch, Thanh Hóa đã tiên phong thí điểm tích hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lên VNeID, chuyển từ “xây dựng dữ liệu” sang “khai thác dữ liệu”.

Bình quân mỗi ngày, toàn tỉnh phát sinh gần 3.000 hồ sơ trong lĩnh vực đất đai cần giải quyết. Đằng sau con số đó là số lượng lớn người dân thực hiện các thủ tục đăng ký, cấp đổi, chuyển nhượng, thế chấp, cập nhật biến động. Trong nhiều giao dịch, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bản giấy vẫn là căn cứ phải xuất trình, sao chụp, đối chiếu. Việc xác minh trong một số trường hợp còn phải thực hiện thủ công; bản giấy cũng tiềm ẩn nguy cơ hư hỏng, thất lạc, làm giả.

Thực tế này đặt ra yêu cầu phải khai thác hiệu quả hơn nguồn dữ liệu đã được số hóa và làm sạch. Nếu hồ sơ được nộp trực tuyến nhưng người dân vẫn phải tự sao chụp, tải lên những giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có thì chuyển đổi số mới chỉ thay đổi phương thức nộp hồ sơ. Dữ liệu chỉ thực sự phát huy giá trị khi được tái sử dụng để giảm thành phần hồ sơ, giảm số lần đi lại, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Một bước đi cụ thể là Kế hoạch số 207 của UBND tỉnh Thanh Hóa về công bố, kết nối cơ sở dữ liệu đất đai và thí điểm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm. Từ ngày 01/7/2026, tỉnh Thanh Hóa thí điểm tiếp nhận, xử lý trực tuyến 5 thủ tục đăng ký biện pháp bảo đảm, tăng cường khai thác, tái sử dụng dữ liệu số và dữ liệu đã được chia sẻ từ các cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước.

Kết nối dữ liệu đất đai với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư

Từ yêu cầu thực tiễn, UBND tỉnh Thanh Hóa đã chủ động đề xuất Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tư pháp cho thí điểm “Giải pháp cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất điện tử trên VNeID”.

Nếu dữ liệu đất đai được kết nối với nền tảng định danh, xác thực điện tử quốc gia, về lâu dài đây là nền tảng để giảm việc xuất trình, sao chụp giấy tờ; hỗ trợ xác thực nguồn gốc thông tin; giảm nhập liệu thủ công và mở rộng khả năng chia sẻ dữ liệu với các lĩnh vực liên quan.

Trong quá trình này, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ đối soát thông tin chủ thể. Dữ liệu đất đai cung cấp thông tin về thửa đất, Giấy chứng nhận và các thuộc tính liên quan; việc kết nối với dữ liệu dân cư tạo điều kiện để thông tin chuyên ngành được đối chiếu với thông tin của công dân, làm tiền đề kết nối với danh tính điện tử trên VNeID.

Đối với Cục Cảnh sát QLHC về TTXH, đây là một hướng khai thác thiết thực giá trị của dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử trong quá trình triển khai Đề án 06. Việc dữ liệu chuyên ngành sau khi được làm sạch, chuẩn hóa có thể kết nối, đối soát với dữ liệu dân cư cho thấy khả năng chuyển từ xây dựng dữ liệu sang khai thác dữ liệu, hướng tới giảm giấy tờ và tạo thuận lợi hơn cho người dân trong thực hiện thủ tục hành chính.

An Nông - bước đi từ dữ liệu đến VNeID

An Nông là địa bàn đầu tiên được Thanh Hóa lựa chọn triển khai thí điểm. Dữ liệu Giấy chứng nhận đã được cập nhật tại địa phương được đồng bộ lên Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai VNLIS, tạo nền tảng để kết nối với VNeID. Chủ trương này đã được Cục Chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất. Ngày 23/7/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa trực tiếp làm việc với các cơ quan Trung ương để được hướng dẫn quy trình kỹ thuật.

Kết quả bước đầu, An Nông đã đồng bộ thành công 32.414 thửa đất lên VNLIS; trong đó 6.416 thửa đất được đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an, làm tiền đề tích hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lên VNeID.

Điểm đáng chú ý của kết quả này là dữ liệu sau khi được làm sạch, chuẩn hóa đã bắt đầu được kết nối với thông tin dân cư. Giá trị của giải pháp không chỉ nằm ở việc đưa thông tin “sổ đỏ” lên môi trường điện tử, mà quan trọng hơn là tạo cơ sở để dữ liệu đất đai được xác thực, kết nối với danh tính điện tử của người dân.

Khi dữ liệu được kết nối với đúng chủ thể, người dân có cơ sở để từng bước giảm việc xuất trình, sao chụp giấy tờ; cơ quan quản lý giảm khâu nhập liệu, đối chiếu thủ công, đồng thời nâng cao khả năng xác thực thông tin trong các giao dịch. Kết quả tại An Nông bước đầu kiểm chứng tính khả thi của quá trình đi từ làm sạch, đồng bộ dữ liệu đến kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, tạo tiền đề cho việc tích hợp trên VNeID.

VNeID - từ định danh điện tử đến khai thác các tiện ích gắn với người dân

Việc thí điểm tích hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên VNeID không nên chỉ được nhìn nhận là đưa một giấy tờ từ bản giấy lên môi trường điện tử. Ý nghĩa quan trọng hơn nằm ở khả năng khai thác dữ liệu đã được chuẩn hóa, xác thực và kết nối với danh tính điện tử.

Theo đề xuất của Thanh Hóa, Giấy chứng nhận điện tử có thể được xây dựng trên cơ chế xác thực đa tầng, kết hợp chữ ký số, mã định danh, mã QR và truy xuất dữ liệu gốc. Dữ liệu có cấu trúc còn tạo điều kiện để kiểm tra tính hợp lệ, đối chiếu với cơ sở dữ liệu đất đai và từng bước phục vụ công chứng, ngân hàng, thuế, tòa án và các lĩnh vực liên quan.

Từ góc độ phát huy giá trị Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, kết quả thí điểm cho thấy khi dữ liệu chuyên ngành được chuẩn hóa và có khả năng đối soát với thông tin dân cư, dữ liệu có thể từng bước được gắn với đúng chủ thể. Đây là tiền đề quan trọng để các thông tin, giấy tờ và tiện ích số được khai thác trên cơ sở danh tính điện tử của người dân.

Với Cục Cảnh sát QLHC về TTXH, giá trị cần hướng tới không chỉ là việc có thêm một loại thông tin có thể tích hợp trên VNeID, mà là khả năng phát huy dữ liệu dân cư và định danh điện tử để hỗ trợ kết nối, xác thực và khai thác dữ liệu chuyên ngành, từ đó tạo ra những tiện ích cụ thể phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Thí điểm để tiếp tục hoàn thiện

Bên cạnh những kết quả bước đầu, việc tích hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên VNeID vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện. Dù quy định hiện hành đã xác định Giấy chứng nhận điện tử có giá trị pháp lý như Giấy chứng nhận giấy khi đáp ứng đủ điều kiện, vẫn còn thiếu hướng dẫn cụ thể đối với việc chuyển đổi từ bản giấy sang bản điện tử, nhất là hồ sơ cũ, hồ sơ thiếu thông tin; cơ chế liên thông với công chứng, ngân hàng, thuế, tòa án cũng cần tiếp tục hoàn thiện.

Để đi từ một địa bàn thí điểm đến phạm vi rộng hơn còn đặt ra yêu cầu về tiếp tục làm sạch dữ liệu, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, hạ tầng, an toàn dữ liệu, quyền khai thác thông tin và hành lang pháp lý. Vì vậy, thí điểm không chỉ nhằm kiểm nghiệm khả năng thực hiện về mặt công nghệ mà còn là cơ sở để đánh giá đầy đủ tính an toàn, chính xác, giá trị pháp lý và khả năng nhân rộng của giải pháp.

Thanh Hóa đã kiến nghị Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục hoàn thiện giải pháp kỹ thuật, cơ chế kết nối; Bộ Tư pháp đánh giá cơ sở pháp lý, từ đó lấy kết quả thí điểm làm căn cứ hoàn thiện mô hình trước khi xem xét nhân rộng.

Trong tiến trình đó, việc phát huy giá trị Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, định danh và xác thực điện tử là một thành tố quan trọng để dữ liệu chuyên ngành có thể được kết nối với đúng chủ thể và từng bước chuyển từ “có dữ liệu” sang “dùng dữ liệu”.

Kết nối để khai thác, khai thác để phục vụ người dân

Từ thực tiễn tại Thanh Hóa có thể thấy một chuỗi giá trị rõ nét: làm sạch để dữ liệu chính xác; kết nối để dữ liệu có thể được đối soát, sử dụng; khai thác để tạo ra những sản phẩm, tiện ích cụ thể; và cuối cùng là đưa thành quả chuyển đổi số trở lại phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đối với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, quá trình kết nối dữ liệu đất đai với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư là một minh chứng cụ thể cho giá trị của việc khai thác dữ liệu dân cư và định danh điện tử trong giải quyết bài toán thực tiễn. Khi dữ liệu chuyên ngành được làm sạch, chuẩn hóa và có thể kết nối với thông tin của đúng công dân, giá trị của dữ liệu không còn chỉ nằm trong từng hệ thống riêng lẻ mà từng bước có thể được chuyển hóa thành tiện ích phục vụ người dân.

Đây cũng là hướng cần tiếp tục được thúc đẩy trong quá trình triển khai Đề án 06: dữ liệu sau khi được xây dựng, làm sạch phải từng bước được kết nối; kết nối để khai thác; khai thác để tạo ra sản phẩm, tiện ích cụ thể và giảm những giấy tờ, thủ tục không cần thiết cho người dân, doanh nghiệp.

Thước đo của chuyển đổi số vì vậy không chỉ là số lượng dữ liệu được số hóa hay số lượng tiện ích được đưa lên môi trường điện tử. Quan trọng hơn là dữ liệu đó được khai thác như thế nào để giảm giấy tờ, giảm việc kê khai lại, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân, doanh nghiệp và hỗ trợ cơ quan nhà nước nâng cao hiệu quả quản lý.

Từ “làm sạch” đến “kết nối”, từ “kết nối” đến “khai thác” và từ “khai thác” đến “phục vụ” - đó cũng là hướng phát huy giá trị của dữ liệu dân cư và định danh điện tử mà Cục Cảnh sát QLHC về TTXH tiếp tục phối hợp cùng các cơ quan, đơn vị liên quan triển khai, trên cơ sở bảo đảm các yêu cầu về kỹ thuật, nghiệp vụ, an toàn dữ liệu và quy định của pháp luật.