Từ thành công của “Anh trai say hi”: Đại biểu Quốc hội đề nghị hình thành thương hiệu, lễ hội văn hóa có quy mô quốc tế

Kết nối lễ hội với biểu diễn, trải nghiệm di sản để tăng giá trị

Ngày 24/10, Quốc hội thảo luận ở Tổ về: Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa; dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Phát biểu tại Tổ 7 (gồm các Đoàn: TP. Bắc Ninh, Lâm Đồng), đề cập đến Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu Quốc hội Trần Văn Đăng (Đoàn TP. Bắc Ninh) đề nghị, phát triển công nghiệp văn hóa gắn với du lịch, lễ hội và phát huy giá trị di sản.

Lấy ví dụ từ thực tiễn quê hương Kinh Bắc, TP. Bắc Ninh, vùng đất giàu truyền thống văn hiến, có hệ thống di sản, lễ hội, làng nghề và nghệ thuật dân gian phong phú, ông Đăng dẫn chứng: TP. Bắc Ninh có hội Lim gắn với dân ca Quan họ được UNESCO ghi danh năm 2009; lễ hội Đền Đô, đền Bà Chúa Kho, chùa Dâu, làng gốm Phù Lãng và làng tranh Đông Hồ với nghề làm tranh dân gian được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp năm 2025. Cùng với đó là chùa Vĩnh Nghiêm trong quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc, nay là Di sản thế giới, với 3.035 mộc bản được UNESCO ghi danh Ký ức thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương năm 2012; Tây Yên Tử, không gian tâm linh và sinh thái rộng lớn; và Then của đồng bào Tày, Nùng, Thái, được UNESCO ghi danh năm 2019.

Từ phân tích trên, ông Đăng cho hay, tiềm năng phát triển kinh tế du lịch lễ hội còn rất lớn. Vấn đề không chỉ là thu hút thêm du khách, mà quan trọng hơn là kéo dài thời gian lưu trú, tăng chi tiêu cho các sản phẩm, dịch vụ văn hóa và nâng cao lợi ích của cộng đồng địa phương. Nếu biết kết nối lễ hội với biểu diễn, trải nghiệm di sản, làng nghề, ẩm thực, chúng ta sẽ có những chuỗi giá trị tạo thêm việc làm, thu nhập cho người dân.

Ông Đăng đề nghị bổ sung vào Điều 8 liên kết di tích, lễ hội, làng nghề với biểu diễn, ẩm thực, du lịch để hình thành sản phẩm trọn gói; đồng thời kết nối quản lý lễ hội với hạ tầng văn hóa số tại Điều 22, nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo đảm môi trường văn minh, an toàn. Đặc biệt, cần có cơ chế phân chia lợi ích hài hòa giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng; khuyến khích tái đầu tư nguồn lực từ hoạt động khai thác hợp pháp các giá trị di sản cho bảo tồn, tu bổ di tích, hỗ trợ nghệ nhân và phát triển sinh kế địa phương. “Phải làm sao để người dân không chỉ là người gìn giữ di sản mà còn được thụ hưởng xứng đáng từ những giá trị di sản mình đang bảo vệ”, ông Đăng nói.

Theo đại biểu Quốc hội Trần Văn Lâm (Đoàn TP. Bắc Ninh), trọng tâm là phải phát huy con người sáng tạo, phát triển sản phẩm văn hóa, tài sản trí tuệ, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường; không nên đồng nhất phát triển công nghiệp văn hóa với xây dựng nhiều công trình, nhiều thiết chế, khu, cụm hay tổ hợp công nghiệp sáng tạo. Hạ tầng và công nghệ là điều kiện quan trọng nhưng sản phẩm sáng tạo có giá trị và khả năng đóng góp thực chất mới là kết quả hướng tới.

Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Bên cạnh đó, ông Đăng cũng đề nghị quan tâm đến phát triển thị trường và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Vị đại biểu đoàn TP. Bắc Ninh cho rằng, những chương trình nghệ thuật quy mô lớn như "Anh trai say hi", "Anh trai vượt ngàn chông gai" và các concert trong nước thời gian qua cho thấy người Việt Nam, đặc biệt là giới trẻ, sẵn sàng chi trả cho những sản phẩm văn hóa được đầu tư nghiêm túc, chuyên nghiệp.

Để thị trường phát triển bền vững, ông Đăng đề nghị bổ sung nội dung hình thành thương hiệu sự kiện, liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hóa có quy mô quốc gia và quốc tế, được tổ chức định kỳ, có sức hấp dẫn đối với du khách. Đồng thời, cần phát triển sản phẩm văn hóa đặc trưng của từng địa phương.

Đặc biệt, cần cụ thể hóa cơ chế xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số trên cơ sở khoản 5 Điều 7 và khoản 2 Điều 10, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người sáng tạo, tạo niềm tin để doanh nghiệp và nghệ sĩ đầu tư lâu dài. Theo ông Đăng, quan trọng nhất là xây dựng cơ chế minh bạch, đúng đối tượng, sử dụng nguồn lực hiệu quả, phát huy vai trò kiến tạo của Nhà nước và tạo môi trường thuận lợi cho các chủ thể sáng tạo phát triển lâu dài.

Trong khi đó, ông Trần Văn Lâm nhấn mạnh, phát triển công nghiệp văn hóa không có nghĩa là thương mại hóa văn hóa bằng mọi giá, đặc biệt đối với các di sản, làng nghề truyền thống, tri thức bản địa và văn hóa các dân tộc thiểu số. "Việc khai thác giá trị kinh tế phải đồng thời với góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc và bảo đảm các lợi ích chính đáng của cộng đồng. Đây chính là nét đặc thù quan trọng của công nghiệp văn hóa cần phải được quán triệt xuyên suốt trong quan điểm, cách xây dựng các chính sách của Luật", ông Lâm nói.

Ông Lâm đề nghị, cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, làm sâu sắc hơn nội hàm, bản chất của công nghiệp văn hóa để hoàn thiện chính sách theo hướng thật sự phát huy sức sáng tạo của con người để khơi thông nguồn lực văn hóa, thúc đẩy hình thành những sản phẩm có giá trị, có thương hiệu, có sức cạnh tranh và để văn hóa sẽ tiếp tục đóng góp mạnh mẽ hơn nữa vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong thời gian tới.