Tuyên Quang: Phản biện xã hội hướng tới phát triển vận tải hành khách công cộng xanh, hiện đại

Ông Nguyễn Việt Khánh và bà Trần Thị Hoàn, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Tuyên Quang chủ trì hội nghị. Cùng dự có lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy; Ban Kinh tế - Ngân sách, HĐND tỉnh; lãnh đạo Sở Xây dựng; lãnh đạo các tổ chức chính trị - xã hội tỉnh; đại diện lãnh đạo Ủy ban MTTQ Việt Nam một số xã, phường.

Vận tải hành khách bằng xe buýt giữ vai trò quan trọng trong kết nối giao thông, giảm phương tiện cá nhân và góp phần bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, mạng lưới xe buýt trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang còn hạn chế về độ bao phủ, chất lượng và sản lượng vận chuyển, chưa đáp ứng tốt nhu cầu đi lại của người dân.

Việc phát triển xe buýt phù hợp với mục tiêu đẩy mạnh kết nối giao thông, phục vụ người dân và kết nối các vùng khó khăn theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lần thứ I. Ưu tiên phương tiện sử dụng năng lượng sạch là giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ; giảm ùn tắc, tai nạn giao thông và ô nhiễm môi trường.

Đề án được đánh giá là phù hợp với xu thế phát triển giao thông hiện đại, hướng tới giảm phương tiện cá nhân, giảm phát thải và từng bước xây dựng hệ thống vận tải hành khách công cộng thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, các đại biểu cho rằng, từ định hướng đến hiệu quả thực tế cần một lộ trình được tính toán kỹ lưỡng.

Hội nghị phản biện đã có 12 lượt ý kiến phát biểu của các đại biểu từ cơ sở. Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là phải thiết kế mạng lưới xe buýt dựa trên nhu cầu đi lại thực tế của người dân, thay vì chỉ căn cứ vào lưu lượng giao thông hiện tại.

Các tuyến cần ưu tiên kết nối khu dân cư với trung tâm hành chính, trường học, cơ sở y tế, khu sản xuất, kinh doanh và những địa điểm tập trung đông người. Đặc biệt, với địa bàn rộng, dân cư phân tán, việc mở tuyến cần tính đến quá trình phát triển đô thị, sự hình thành các khu dân cư mới và đặc điểm đi lại của từng khu vực.

Cùng với tuyến, điểm dừng, nhà chờ cũng được xác định là yếu tố quyết định khả năng tiếp cận dịch vụ. Các đại biểu đề nghị khảo sát kỹ vị trí điểm đón, trả khách, bảo đảm an toàn giao thông, thuận tiện cho người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật.

Một vấn đề khác được đặt ra là giá vé. Đại biểu đề nghị cụ thể hóa chính sách miễn, giảm giá vé đối với các nhóm ưu tiên; nghiên cứu vé tháng, vé liên tuyến, đồng thời công khai biểu đồ chạy xe, thời gian xe đến và thông tin phục vụ hành khách. Mục tiêu cuối cùng là để người dân thấy xe buýt thuận tiện, hợp lý và đủ hấp dẫn để thay đổi thói quen sử dụng phương tiện cá nhân.

Các đại biểu cơ bản đồng tình với định hướng ưu tiên phương tiện sử dụng năng lượng sạch. Tuy nhiên, chuyển đổi xanh không thể chỉ được đánh giá bằng tỷ lệ xe điện mà phải đặt trong tổng thể hiệu quả đầu tư và khả năng vận hành.

Với những tuyến dài, liên vùng, địa hình rộng, cần lựa chọn công nghệ trên cơ sở tổng chi phí vòng đời, khả năng chuyên chở, thời gian vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa, thay thế và xử lý pin.

Đặc biệt, nếu phát triển xe điện phải tính đồng bộ hạ tầng gồm công suất điện, trạm biến áp, trạm sạc, tiến độ đấu nối và trách nhiệm đầu tư, vận hành. Một số ý kiến đề xuất giai đoạn 2026-2030 có thể ưu tiên thí điểm xe điện tại các tuyến nhánh, có nhu cầu ổn định và hạ tầng thuận lợi trước khi mở rộng.

Bên cạnh đó, cơ chế lựa chọn doanh nghiệp vận tải cũng cần được làm rõ. Nếu thực hiện đặt hàng hoặc đấu thầu dịch vụ công, phải xác định cụ thể tuyến, phương thức thực hiện, đơn giá, nguồn ngân sách, cơ chế nghiệm thu, thanh toán và điều chỉnh chi phí. Việc lựa chọn doanh nghiệp phải công khai, cạnh tranh nhưng đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp có đủ thời gian thu hồi vốn, gắn trách nhiệm đầu tư với chất lượng phục vụ…

 Phát biểu kết luận hội nghị, ông Nguyễn Việt Khánh, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Tuyên Quang đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu đầy đủ các ý kiến phản biện, tiếp tục rà soát các chỉ tiêu, lộ trình, phương án tài chính, cơ chế hỗ trợ và phương án tổ chức mạng lưới.

Đặc biệt, việc hoàn thiện Đề án cần bảo đảm hài hòa giữa nhu cầu đi lại của Nhân dân, khả năng đầu tư và vận hành của doanh nghiệp, yêu cầu chuyển đổi xanh và hiệu quả sử dụng nguồn lực Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội hóa.

Tinh thần xuyên suốt của hội nghị là phát triển vận tải công cộng không chỉ nhằm có thêm tuyến xe buýt, mà quan trọng hơn là tạo ra một dịch vụ an toàn, thuận tiện, phù hợp túi tiền và đủ chất lượng để người dân tự nguyện lựa chọn. Đó cũng chính là thước đo quan trọng nhất để một chủ trương đúng trở thành một chính sách thực sự đi vào cuộc sống.