Vun đắp “thế trận lòng dân” vững chắc nơi biên cương
Qua 10 năm triển khai, các mô hình, chương trình, phong trào do Bộ đội Biên phòng tham gia xây dựng khu vực biên giới vững mạnh, giai đoạn 2015-2025 đã tạo chuyển biến thiết thực tại nhiều địa bàn biên giới. Từ hỗ trợ sinh kế, chăm lo giáo dục đến vận động nhân dân tham gia tự quản đường biên, mốc giới, những việc làm cụ thể đã góp phần củng cố niềm tin, tăng cường đoàn kết quân dân, tạo nền tảng xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, gắn phát triển kinh tế - xã hội với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia.
Gắn phát triển kinh tế với bảo vệ biên giới
Thực tiễn 10 năm qua cho thấy, xây dựng khu vực biên giới vững mạnh không thể tách rời việc chăm lo đời sống nhân dân. Ở nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa, nơi đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, khi người dân có sinh kế ổn định, điều kiện sản xuất được cải thiện, con em được học tập đầy đủ thì niềm tin và sự gắn bó với cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang được củng cố. Đây chính là nền tảng để nhân dân cùng tham gia quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới.
Với vai trò nòng cốt, Bộ đội Biên phòng đã chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương lựa chọn những nội dung, cách làm phù hợp với đặc điểm từng địa bàn; đồng thời kết nối, huy động các nguồn lực xã hội để hỗ trợ người dân phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống. Nhiều mô hình xuất phát từ nhu cầu thực tế của nhân dân đã tạo sự gắn kết giữa lợi ích của người dân với trách nhiệm bảo vệ biên giới.

Tại Lạng Sơn, mô hình “Lũy tre biên giới Việt” là một ví dụ. Xuất phát từ nhu cầu giúp các hộ có đất sản xuất sát biên giới, nhất là bà con đồng bào dân tộc thiểu số ổn định cuộc sống, các đồn Biên phòng phối hợp với cấp ủy, chính quyền khảo sát, lựa chọn những hộ tham gia tự quản đường biên, cột mốc quốc giới có nhu cầu trồng tre Bát độ. Đến nay, 23.748 gốc tre đã được trồng cho 55 hộ gia đình trên chiều dài 22,388km, với kinh phí gần 600 triệu đồng. Mô hình vừa góp phần tạo sinh kế, vừa nâng cao trách nhiệm của người dân trong quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới. Khi lợi ích kinh tế gắn với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, người dân trở thành một chủ thể tích cực tham gia xây dựng khu vực biên giới.
Cũng tại Lạng Sơn, từ thực tế việc đi lại phục vụ tuần tra, kiểm tra mốc quốc giới còn khó khăn, Bộ đội Biên phòng tỉnh phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh tham mưu huy động các tổ chức, cá nhân và nhân dân cùng mở đường lên cột mốc. Đến nay, hơn 300 tổ chức, cá nhân cùng nhân dân tham gia hỗ trợ; 178 hộ hiến hơn 10.000m² đất; cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đóng góp 41.716 ngày công, xây dựng 355 tuyến đường kiểm tra cột mốc với tổng chiều dài trên 91km, tổng kinh phí hơn 54,5 tỷ đồng.
Theo Đại tá Nguyễn Xuân Thanh, Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn, khi người dân nhận thấy các công trình vừa phục vụ quản lý, bảo vệ biên giới, vừa tạo thuận lợi cho đi lại, canh tác, sản xuất thì sự tham gia trở thành nhu cầu và trách nhiệm chung. Những kết quả trên cho thấy, chăm lo phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân chính là một trong những giải pháp quan trọng để củng cố “thế trận lòng dân” ở khu vực biên giới. Đặc biệt với đồng bào dân tộc thiểu số, việc hỗ trợ sinh kế, tạo điều kiện tiếp cận giáo dục, hạ tầng và các dịch vụ thiết yếu giúp người dân từng bước ổn định cuộc sống, yên tâm gắn bó với địa bàn.
Để nhân dân trở thành điểm tựa giữ biên cương
Cùng với hỗ trợ phát triển kinh tế, Bộ đội Biên phòng chú trọng xây dựng các mô hình để nhân dân trực tiếp tham gia giữ gìn an ninh, trật tự, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Tại thành phố Đồng Nai, Bộ đội Biên phòng đã vận động hơn 30 tập thể, 150 hộ gia đình tham gia bảo vệ đường biên giới, mốc quốc giới, đấu tranh phòng, chống tội phạm; thành lập hơn 100 tổ tự quản về an ninh, trật tự. Đơn vị cũng tham mưu tổ chức kết nghĩa 6 cụm dân cư hai bên biên giới Việt Nam - Campuchia, huy động hơn 100 cơ quan, doanh nghiệp hỗ trợ quân dân biên giới.
Đại tá Phạm Văn Đảng, Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Đồng Nai cho rằng, thời gian tới cần tiếp tục phát huy hiệu quả đội ngũ cán bộ Biên phòng tham gia cấp ủy, Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc các cấp; đội ngũ đảng viên phụ trách hộ gia đình, tham gia sinh hoạt tại các chi bộ thôn, ấp. Đây là lực lượng trực tiếp nắm địa bàn, hiểu đời sống và nhu cầu của người dân để tham mưu gắn các chương trình, mô hình với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Tại Cà Mau, nhiều mô hình hướng trực tiếp vào đời sống người dân khu vực biên giới biển như “Tổ tàu thuyền an toàn”, “Tổ tự quản an ninh trật tự”, “Tiếng loa Biên phòng”, “Đội tuyên truyền pháp luật học đường”. Chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”, mô hình “Lớp học tình thương trên đảo Hòn Chuối” lại tập trung chăm lo trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Trong 10 năm, Bộ đội Biên phòng tỉnh đã phối hợp huy động nguồn lực hỗ trợ 16.000 lượt người, tạo sinh kế cho 3.500 hộ, với tổng số tiền trên 38,95 tỷ đồng.
Từ những mô hình cụ thể có thể thấy, “thế trận lòng dân” được tạo dựng từ chính những việc làm thiết thực, gắn với lợi ích và cuộc sống của nhân dân. Một mô hình sinh kế giúp hộ dân có thêm thu nhập, một con đường được mở đến mốc giới, một em nhỏ được tiếp tục đến trường hay một tổ tự quản cùng lực lượng Biên phòng giữ gìn an ninh địa bàn đều góp phần làm sâu sắc hơn tình quân - dân.
Trong giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra là tiếp tục rà soát, nâng cao chất lượng các mô hình, chương trình, phong trào; lựa chọn những cách làm phù hợp với từng tuyến, từng địa bàn, tránh dàn trải, hình thức. Khi đời sống nhân dân được nâng lên, sinh kế được bảo đảm, niềm tin được củng cố và mỗi người dân đều ý thức rõ trách nhiệm với đường biên, mốc giới, sức mạnh bảo vệ biên cương sẽ được nhân lên từ cơ sở. Đó chính là nền tảng để xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, góp phần xây dựng khu vực biên giới ổn định, phát triển và bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.