WHO ghi nhận sự chủ động của Việt Nam trước nguy cơ bệnh Ebola

Theo thông tin từ WHO, ngày 17/5/2026, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới đã tuyên bố tình trạng y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế đối với đợt bùng phát bệnh do virus Bundibugyo tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda. Đây là một chủng virus Ebola hiếm gặp, hiện chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị được cấp phép, khiến công tác kiểm soát khó khăn hơn so với các đợt bùng phát do chủng Zaire trước đây.

Tính đến ngày 21/5, WHO ghi nhận 85 ca bệnh xác định tại hai quốc gia, trong đó có 2 ca tại Uganda và 10 ca tử vong xác định, bao gồm 1 ca ở Uganda. Tại Cộng hòa Dân chủ Congo, ghi nhận 746 ca nghi mắc và 176 ca tử vong nghi do mắc bệnh. WHO cho rằng quy mô thực sự của đợt bùng phát có thể lớn hơn do việc phát hiện chậm trễ và các hoạt động điều tra dịch vẫn đang được tiến hành.

Trao đổi về nguy cơ đối với Việt Nam, Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam cho biết, WHO hiện đánh giá nguy cơ lây lan của dịch bệnh ở mức rất cao tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda, mức cao ở khu vực châu Phi do đã có ca bệnh tại đô thị, dân cư di biến động, tình hình bất ổn và những hạn chế của hệ thống y tế. Tuy nhiên, nguy cơ đối với toàn cầu, bao gồm Việt Nam, được đánh giá ở mức thấp; dịch bệnh này không phải là tình trạng khẩn cấp đại dịch.

Trước diễn biến nói trên, Bộ Y tế Việt Nam đã đẩy mạnh truyền thông nguy cơ nhằm cung cấp thông tin chính thống về tình hình dịch bệnh và các biện pháp phòng, chống tới người dân. WHO Việt Nam ghi nhận sự chủ động của Bộ Y tế cũng như sự chỉ đạo khẩn trương của Chính phủ trong công tác chuẩn bị sẵn sàng hệ thống và năng lực ứng phó, bao gồm chia sẻ thông tin và truyền thông nguy cơ.

Theo Tiến sĩ Angela Pratt, các trọng tâm ứng phó của WHO và các đối tác gồm tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh, truy vết, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn; mở rộng năng lực cách ly, điều trị; tăng cường sự tham gia của cộng đồng; đồng thời chuẩn bị và phối hợp xuyên biên giới giữa các quốc gia bị ảnh hưởng và các đối tác.

Tại Việt Nam, WHO đang hỗ trợ Bộ Y tế thông qua việc cung cấp thông tin cập nhật về tình hình dịch bệnh, tư vấn về các hoạt động chuẩn bị, sẵn sàng và ứng phó; cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật mới nhất về giám sát, truy vết, xét nghiệm, quản lý lâm sàng, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, truyền thông nguy cơ, huy động cộng đồng, đi lại, cửa khẩu và các biện pháp ứng phó y tế. WHO cũng nhấn mạnh khuyến nghị không áp dụng các hạn chế về đi lại và thương mại.

Cùng với đó, WHO phối hợp Bộ Y tế rà soát, cập nhật nếu cần toàn bộ hướng dẫn kỹ thuật về bệnh do virus Ebola đã được xây dựng từ năm 2014; hỗ trợ thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh cho Việt Nam nhằm định hướng các hành động chuẩn bị và ứng phó phù hợp với thực tế trong nước. WHO cũng hỗ trợ xây dựng kế hoạch tổ chức các khóa tập huấn bổ sung về giám sát, phòng ngừa, kiểm soát, chẩn đoán, quản lý lâm sàng và kiểm soát nhiễm khuẩn.

Ở trong nước, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế đã có công văn yêu cầu các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trực thuộc Bộ Y tế, y tế các bộ, ngành và Sở Y tế các tỉnh, thành phố chủ động phòng, chống bệnh do virus Ebola. Theo Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Ebola là bệnh truyền nhiễm cấp tính, nghiêm trọng ở người, thường đi kèm hội chứng xuất huyết và suy đa tạng, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 90%. Bệnh lây truyền do tiếp xúc trực tiếp với mô, máu và dịch cơ thể của động vật hoặc người nhiễm bệnh; cũng có thể lây từ người sang người qua vết thương da hoặc niêm mạc khi tiếp xúc với máu, chất tiết, dịch cơ thể hoặc dụng cụ, đồ vật bị nhiễm virus.

Cục Quản lý Khám, chữa bệnh yêu cầu các cơ sở y tế tăng cường phòng, chống dịch trong cơ sở khám chữa bệnh, đặc biệt lưu ý các trường hợp mới đến từ quốc gia đã hoặc đang có dịch trong vòng 21 ngày. Các cơ sở cần tăng cường kiểm tra, giám sát kiểm soát nhiễm khuẩn; thực hiện sàng lọc, phân loại, cách ly nghiêm ngặt tất cả trường hợp nghi ngờ hoặc xác định mắc Ebola tại cơ sở điều trị.

Bên cạnh đó, các đơn vị phải thường xuyên theo dõi, cập nhật thông tin kịp thời về tình hình dịch trên thế giới và các biện pháp phòng chống; truyền thông để người dân không hoang mang, lo lắng và thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh. Cục cũng yêu cầu phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ để cách ly, phối hợp với hệ thống y tế dự phòng xét nghiệm, chẩn đoán, điều trị và kiểm soát theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế.

Đồng thời, các cơ sở khám chữa bệnh cần rà soát, kiểm tra, chuẩn bị phương tiện phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế, điều kiện cách ly, năng lực chẩn đoán và điều trị để sẵn sàng tiếp nhận người mắc bệnh do virus Ebola.

Theo các chuyên gia, dù nguy cơ Ebola xâm nhập vào Việt Nam hiện được đánh giá thấp, việc chủ động chuẩn bị hệ thống y tế là cần thiết. Trọng tâm không phải là gây lo ngại trong cộng đồng, mà là bảo đảm phát hiện sớm, cách ly kịp thời, kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt và truyền thông dựa trên thông tin chính thống.