Xã Thuận Bắc (tỉnh Khánh Hòa): Mùa khô thiếu nước, mùa mưa chạy lũ
Nằm trong địa hình miền núi với hơn một nửa dân số là đồng bào Raglai, xã Thuận Bắc (tỉnh Khánh Hòa) nhiều năm qua vẫn loay hoay trong nghịch lý: nắng hạn thì thiếu nước tưới, mưa bão lại đối diện nguy cơ sạt lở, ngập lụt. Việc sớm đầu tư đồng bộ hạ tầng thủy lợi không chỉ là mong mỏi bức thiết để bảo vệ sinh kế, mà còn giúp địa phương bứt phá, đạt mục tiêu nông thôn mới vào năm 2027.
Với diện tích tự nhiên hơn 137km2 và quy mô dân số gần 26.000 người (trong đó đồng bào Raglai chiếm gần 59%), đời sống của người dân Thuận Bắc phụ thuộc chủ yếu vào nông nghiệp. Thế nhưng, do chưa có hệ thống thủy lợi đồng bộ, hàng trăm hộ dân tại khu đất sản xuất thuộc Chương trình 134 (chương trình hỗ trợ hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo) của xã Thuận Bắc nhiều năm qua vẫn phải canh tác theo kiểu nhờ vào tự nhiên. Mưa xuống thì tranh thủ gieo trỉa mì, bắp, đậu; nắng lên lại ngậm ngùi nhìn cây cối héo úa do không có nước tưới. Đất đai rộng lớn là thế, nhưng mỗi năm bà con chỉ sản xuất được một vụ vào mùa mưa.
Trao đổi với phóng viên, ông Trần Xuân Tình - Phó Chủ tịch UBND xã Thuận Bắc cho biết: Toàn xã hiện có hơn 3.517ha đất nông nghiệp, trong đó hơn 2.000ha trồng lúa, diện tích còn lại chủ yếu trồng mì, bắp... Trên địa bàn có 2 hồ chứa là hồ Bà Râu (4,67 triệu m3) và hồ Lợi Hải (3,26 triệu m3). Tuy nhiên, đây đều là hồ dung tích nhỏ, hệ thống thủy lợi hạ lưu chưa hoàn thiện nên không thể cung cấp đủ nước tưới cho toàn bộ diện tích đất sản xuất.
Mùa khô lo thiếu nước, nhưng khi mùa mưa đến, người dân Thuận Bắc lại nơm nớp với nỗi lo sạt lở. Đợt mưa lũ cuối năm 2025, nước lũ đã cuốn trôi bờ mương, tràn vào ruộng vườn, nhà cửa và gây thiệt hại nặng nề cho người dân nơi đây.
Đặc biệt, tại đoạn suối Bà Râu (từ cầu Móng đến Khu công nghiệp Du Long), cứ mỗi khi mưa lớn, nước lũ từ thượng nguồn đổ về lại khoét sâu vào 2 bờ. Tình trạng này đe dọa trực tiếp đến đất ở, đất sản xuất của người dân cũng như sự an toàn của các công trình hạ tầng lân cận.
Bên cạnh đó, đối với hoạt động công nghiệp, nguy cơ ngập lụt tại Khu công nghiệp Du Long cũng là một "bài toán" nan giải. Dự án Hệ thống tiêu thoát lũ Khu công nghiệp Du Long hiện vẫn đang trong bước khảo sát, lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư. Trong khi đó, mùa mưa lũ năm 2026 đang cận kề, đặt ra áp lực rất lớn về tính mạng, tài sản và sự an toàn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp.
Để giải quyết triệt để những khó khăn trên, UBND xã Thuận Bắc đã kiến nghị UBND tỉnh Khánh Hòa bố trí kinh phí đầu tư các công trình cấp bách. Cụ thể là xây dựng kè chống sạt lở suối Bà Râu và hệ thống kênh tưới khu đất 134 Bà Râu. 2 công trình này được kỳ vọng sẽ giải quyết dứt điểm tình trạng ngập lụt, bảo vệ an toàn khu dân cư, đồng thời đưa nước về tận ruộng để bà con yên tâm mở rộng sản xuất.
Song song đó, chính quyền địa phương cũng kiến nghị tỉnh Khánh Hòa chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ triển khai Dự án Hệ thống tiêu thoát lũ Khu công nghiệp Du Long, phấn đấu hoàn thành và đưa vào sử dụng trước mùa mưa lũ năm 2026. Điều này không chỉ giúp các doanh nghiệp an tâm bám trụ mà còn nâng cao tỷ lệ lấp đầy khu công nghiệp, tạo thêm nhiều việc làm cho lao động tại địa phương.
Để giải quyết bài toán thủy lợi và tiêu thoát lũ ở Thuận Bắc không đơn thuần chỉ là câu chuyện đưa nước về ruộng hay ngăn dòng nước lũ. Hơn thế nữa, những công trình này chính là điểm tựa, là đòn bẩy để cải thiện sinh kế cho đồng bào Raglai, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho địa phương. Đưa xã Thuận Bắc cán đích nông thôn mới vào cuối năm 2027.