Xây dựng hồ sơ số để bảo vệ người lao động làm việc ở nước ngoài

Ngày 10/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, một trong những nội dung được đại biểu Quốc hội đặc biệt quan tâm cho ý kiến là việc tăng cường cơ chế bảo vệ người lao động - đối tượng dễ bị tổn thương nhất trong quan hệ đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.

Theo Đại biểu Quốc hội Đào Chí Nghĩa (Đoàn TP Cần Thơ), dự thảo luật sửa đổi quy định cơ bản đầy đủ trách nhiệm của doanh nghiệp trong giai đoạn tuyển chọn và đưa người lao động xuất cảnh. Tuy nhiên, khi người lao động đã sang nước ngoài làm việc thì trách nhiệm bảo vệ vẫn chỉ dừng ở nguyên tắc, chưa hình thành một cơ chế ứng phó cụ thể.

Đại biểu cho biết, thực tế thời gian qua đã xảy ra nhiều trường hợp: người lao động bị giữ hộ chiếu; bị nợ lương; bị bạo hành; tai nạn lao động; doanh nghiệp nước ngoài bị phá sản; chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh… Khi phát sinh những tình huống này, doanh nghiệp trong nước, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và cơ quan quản lý chưa có quy trình phối hợp rõ ràng để hỗ trợ người lao động kịp thời.

Đại biểu kiến nghị cần quy định rõ quy trình phối hợp giữa Bộ Nội vụ, Bộ Ngoại giao, doanh nghiệp dịch vụ và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài khi xảy ra sự cố ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.

Đồng thời, cần quy định thời hạn cụ thể để doanh nghiệp phải tiếp nhận, xử lý và báo cáo vụ việc; không nên chỉ quy định chung là “thông tin, báo cáo”. Đối với những vụ việc nghiêm trọng, phải xác định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc tạm ứng hoặc bố trí khẩn cấp các chi phí hỗ trợ, bảo vệ và đưa người lao động về nước khi cần thiết.

Cùng góp ý vào dự thảo luật, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Vũ Trung (đoàn TP.HCM) đánh giá cao dự thảo Luật đã có bước chuyển từ thủ tục hành chính sang tăng cường phân cấp, từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, tăng trách nhiệm của doanh nghiệp và đẩy mạnh quản lý trên nền tảng dữ liệu.

Tuy nhiên, “hậu kiểm” cần dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro. Theo đó, doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt được giảm kiểm tra; doanh nghiệp có nhiều phản ánh, chi phí bất thường hoặc dấu hiệu vi phạm thì hệ thống cảnh báo để tập trung thanh tra.

"Hiệu quả của chính sách không chỉ nằm ở số người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, mà quan trọng hơn là người lao động được đi làm việc minh bạch, an toàn, có thu nhập và kỹ năng tốt hơn, khi trở về trở thành nguồn nhân lực có giá trị cao hơn cho đất nước", đại biểu Trung nhấn mạnh.

Về chuyển đổi số, đại biểu Nguyễn Vũ Trung cho rằng không nên chỉ số hóa thủ tục hành chính mà phải ứng dụng công nghệ để quản lý, hỗ trợ người lao động xuyên suốt từ tuyển dụng, đào tạo, đi làm việc ở nước ngoài đến khi trở về và tìm việc trong nước.

Đại biểu đề nghị, mỗi người lao động có một hồ sơ dữ liệu, một nhu cầu tuyển dụng hoặc đơn hàng và một mã định danh; dữ liệu được cập nhật, liên thông và lưu vết trong toàn bộ quá trình. Người lao động chỉ cần quét mã có thể biết doanh nghiệp có được phép tuyển hay không, nơi làm việc, mức lương, tổng chi phí và đầu mối chịu trách nhiệm.

Phát biểu giải trình một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, dự thảo luật đã bổ sung trách nhiệm bắt buộc của doanh nghiệp trong việc bố trí người đại diện ở nước ngoài. Đầu mối này có nhiệm vụ kịp thời hỗ trợ, xử lý các vấn đề phát sinh của lao động ngay tại nước sở tại, tránh tình trạng bỏ mặc người lao động khi ra ngoài biên giới. Các quy định về cơ chế phối hợp và xử lý vi phạm cũng sẽ được tiếp tục rà soát để bảo đảm đồng bộ.

Bên cạnh đó, cơ sở dữ liệu về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đã được xây dựng, đưa vào khai thác và tiếp tục cần được nâng cấp. Cơ sở dữ liệu phải được cập nhật đầy đủ, chính xác, thống nhất; đồng thời tăng khả năng tổng hợp, phân tích và kết nối với những hệ thống có liên quan. Việc này nhằm phục vụ công tác quản lý, theo dõi người lao động và hỗ trợ xử lý các vấn đề phát sinh. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát trách nhiệm cập nhật, kết nối và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan.