Xét xử vụ án nhận hối lộ tại Cục An toàn thực phẩm: Lợi dụng khó khăn chung để “vòi tiền” cá nhân, doanh nghiệp

Bị cáo Nguyễn Thanh Phong và Trần Việt Nga (2 cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế) cùng 2 cấp phó (Nguyễn Hùng Long và Đỗ Hữu Tuấn) và 30 cán bộ dưới quyền bị Viện Kiểm sát nhân dân tối cao truy tố về tội “nhận hối lộ” (theo quy định tại Điều 354 - Bộ luật Hình sự). Có 21 bị cáo làm ở doanh nghiệp và cá nhân làm dịch vụ bị truy tố về tội “đưa hối lộ” (theo quy định tại Điều 364 - Bộ luật Hình sự).

Hội đồng xét xử gồm 5 người: 2 thẩm phán và 3 hội thẩm nhân dân, do thẩm phán Lưu Ngọc Cảnh (Phó Chánh Tòa Hình sự, Tòa án nhân dân TP Hà Nội) làm chủ tọa phiên tòa. 1 kiểm sát viên của Viện Kiểm sát nhân dân TP Hà Nội và 4 kiểm sát viên của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa.

Trong vụ án này, nhóm 34 bị cáo (đều ở Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế) bị truy tố về tội “nhận hối lộ”, trong đó có 2 cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong (SN 1963) và Trần Việt Nga (SN 1974), 2 cựu Phó Cục trưởng Nguyễn Hùng Long (SN 1964), Đỗ Hữu Tuấn (SN 1973).

Nhóm 21 bị cáo còn lại bị truy tố về tội “đưa hối lộ”, trong đó có 5 bị cáo thuộc Công ty cổ phần Dược phẩm Novaco: Phạm Đức Thuận (SN 1984, Chủ tịch Hội đồng quản trị), Nguyễn Quang Hưng (SN 1977, cựu Tổng Giám đốc), Vũ Văn Tọa (SN 1983, Giám đốc Công ty, chi nhánh TPHCM), Lê Thị Hồng Giang (SN 1994, nhân viên), Tô Phương Ngân (SN 1983, nhân viên); Trần Thị Quỳnh Trang (SN 1992, dược sĩ, trú tại phường Việt Hưng, Hà Nội), Lại Thị Thu Anh (SN 1983, Giám đốc Công ty TNHH Great Health Việt Nam), Nguyễn Thị Vinh (SN 1989, trú tại phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội), Lê Thị Thu Hà (SN 1985, trú tại phường Thanh Xuân, Hà Nội), Phạm Thị Loan (SN 1975, Giám đốc Công ty cổ phần Dược phẩm quốc tế Canada Việt Nam), Trần Quang Hải (SN 1987, Giám đốc, đại diện pháp luật Công ty cổ phẩn Dịch vụ thực phẩm quốc tế Fosi), Đào Thị Ngọc Ánh (SN 1989, nhân viên Công ty cổ phần Viện nghiên cứu dược phẩm PA), Lương Thị Lan (SN 1994, trú tại phường Thục Phán, tỉnh Cao Bằng), Nguyễn Thị Huyền (SN 1987, Giám đốc Công ty TNHH dịch vụ thương mại Minh An và Công ty TNHH Nhật Nam Group), Nguyễn Thị Tình (SN 1982, Giám đốc Công ty TNHH Thanh Thế Việt Nam), Mai Văn Thắng (SN 1990, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ Thực phẩm Quốc tế Đại An), Nguyễn Việt Anh (SN 1988, cựu Giám đốc Công ty TNHH Balactan Việt Nam)...

Trong số 55 bị cáo, có 34 bị cáo bị tạm giam, 21 bị cáo tại ngoại. Có trên 80 luật sư của hơn 60 văn phòng luật sư đăng ký tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các bị cáo. Tại phiên tòa, có hơn 30 người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến Tòa theo giấy triệu tập của Hội đồng xét xử.

Theo cáo trạng của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Cục An toàn thực phẩm là Cục chuyên ngành thuộc Bộ Y tế, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Y tế quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật về lĩnh vực an toàn thực phẩm thuộc trách nhiệm của Bộ Y tế được phân công quản lý trong phạm vi cả nước.

Trong thời gian từ năm 2018 đến 2025, lợi dụng các quy định pháp luật, một số cá nhân là lãnh đạo, nguyên lãnh đạo và một số chuyên viên, cán bộ tại các đơn vị chuyên môn thuộc Cục An toàn thực phẩm cùng một số cá nhân, doanh nghiệp đã có hành vi đưa - nhận hối lộ trong các hoạt động: Thẩm định cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; Thẩm định Giấy xác nhận nội dung quảng cáo; Thẩm định, hậu kiểm, cấp Giấy chứng nhận GMP (Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt yêu cầu thực hành sản xuất tốt).

Trong đó, đối với việc thẩm xét hồ sơ cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm, Nghị định 15/NĐ-CP, ngày 2/2/2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm (viết tắt là Nghị định 15) quy định “Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm bảo vệ sức khỏe, phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới, phụ gia thực phẩm chưa có trong danh mục phụ gia được phép sử dụng trong thực phẩm do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định phải đăng ký bản công bố sản phẩm tại Bộ Y tế”.

Tuy nhiên, do Nghị định 15 mới ban hành, có nhiều nội dung mới gây khó khăn cho cá nhân, doanh nghiệp trong quá trình hoàn thiện hồ sơ, nhất là các yêu cầu liên quan đến cung cấp tài liệu khoa học chứng minh công dụng, liều dùng của sản phẩm. Lợi dụng khó khăn, bất cập nêu trên, các chuyên viên, lãnh đạo đơn vị chuyên môn được phân công gồm: Phòng Quản lý sản phẩm thực phẩm; Phòng Quản lý tiêu chuẩn và kiểm nghiệm; Trung tâm Ứng dụng và Đào tạo an toàn thực phẩm đã nhiều lần gửi văn bản yêu cầu các cá nhân, doanh nghiệp sửa đổi, bổ sung hồ sơ với nội dung chung chung, khó hiểu, kéo dài thời hạn cấp Giấy tiếp nhận.

Để hoàn thiện hồ sơ và sớm được cấp Giấy tiếp nhận, một số cá nhân, doanh nghiệp làm dịch vụ đã thỏa thuận, thống nhất với chuyên viên của Cục An toàn thực phẩm về việc đưa tiền chi ngoài cho chuyên viên sau khi được cấp Giấy tiếp nhận với mức trung bình từ 5 - 10 triệu đồng/hồ sơ (tùy thời điểm và từng loại hồ sơ). Việc đưa, nhận tiền như trên được chuyên viên báo cáo với các Trưởng phòng và Giám đốc Trung tâm (gồm Phạm Văn Hinh, Lê Hoàng, Đinh Quang Minh) để báo cáo Nguyễn Thanh Phong, Nguyễn Hùng Long và Đỗ Hữu Tuấn biết, đồng ý với chủ trương nhận tiền của cá nhân, doanh nghiệp và thống nhất cơ chế chia cho lãnh đạo Cục, lãnh đạo đơn vị chuyên môn cùng các chuyên viên.