Xu hướng thị trường lao động năm 2026: Chú trọng nguồn nhân lực chất lượng cao
Năm 2026, xu hướng thị trường có nhu cầu tuyển dụng nhân lực lớn song một điểm đáng chú ý được các chuyên gia nhận định là, bước sang năm 2026 thị trường lao động sẽ có thay đổi rõ nét khi doanh nghiệp có xu hướng tuyển dụng nguồn nhân lực có chất lượng hơn là lao động thời vụ.
Chưa hết nghịch lý “thừa thầy, thiếu thợ”
Năm 2025 khép lại với đà phục hồi của thị trường lao động. Tuy nhiên, chất lượng nguồn nhân lực vẫn ở mức thấp so với nhiều nước trong khu vực, tình trạng mất cân đối cung - cầu diễn ra phổ biến, đòi hỏi những giải pháp toàn diện để phát triển bền vững hơn trong năm 2026. Theo thống kê của Bộ Nội vụ, năm 2025, lực lượng lao động đạt khoảng 53,2 triệu người. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động là 2,22% (giảm 0,03% so với năm trước); tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động là 1,65% (giảm 0,34 điểm % so với cùng kỳ năm trước). Sự khởi sắc này có được là nhờ các cơ quan chức năng, các trung tâm dịch vụ việc làm trên cả nước đã nỗ lực đẩy mạnh kết nối cung - cầu lao động, thông qua việc tổ chức thường xuyên và đa dạng các phiên giao dịch việc làm, kết nối trực tuyến giữa các địa phương.
Tuy nhiên, theo Bộ Nội vụ, tình trạng thất nghiệp cục bộ vẫn diễn ra, nghịch lý “thừa thầy, thiếu thợ” còn phổ biến khi nhiều ngành cần lao động như công nghệ thông tin, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI)… tăng mạnh nhưng Việt Nam lại chưa đáp ứng được. Nguyên nhân cốt lõi là chất lượng nguồn nhân lực còn thấp, hiện mới khoảng 29,2% lao động Việt Nam được đào tạo có chứng chỉ nghề, chưa đáp ứng tốt yêu cầu của thị trường trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số.
Tại TP Hà Nội, khảo sát của Trung tâm Dịch vụ Việc làm Hà Nội cho thấy, những năm qua, thành phố luôn hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu giải quyết việc làm (hơn 200.000 việc làm mới mỗi năm), duy trì tỉ lệ thất nghiệp ở mức rất thấp (chỉ còn 1,02% năm 2024). Thu nhập bình quân của người lao động cũng liên tục tăng trưởng, đạt gần 11 triệu đồng/người/tháng vào năm 2024.
Tuy nhiên, thị trường lao động Hà Nội cũng đối diện với những thách thức cấu trúc và nghịch lý sâu sắc, đòi hỏi phải có sự can thiệp chính sách mang tính đột phá. Đáng chú ý, dù lao động có trình độ đại học trở lên tăng mạnh (31,97% năm 2024), thị trừờng lại đang “khát” nhân lực có kỹ năng thực hành. Nhu cầu tuyển dụng lao động kỹ thuật tăng cao, trong khi tỉ trọng lao động qua đào tạo nghề chính quy (trung cấp, cao đẳng) lại tăng trưởng không đáng kể (dao động quanh 6%), dẫn đến nghịch lý “thừa thầy, thiếu thợ”.
Đề cập về vấn đề này, GS.TS Giang Thanh Long (Đại học Kinh tế quốc dân) nhận định: Tỷ lệ lao động có trình độ từ cao đẳng trở lên làm việc không đúng chuyên môn hoặc thất nghiệp đang cao hơn so với nhóm lao động có trình độ thấp. Điều này cho thấy sự mất cân đối nghiêm trọng giữa đào tạo và nhu cầu việc làm thực tế, kéo theo sự lãng phí lớn về chất xám và nguồn lực xã hội.
Lương ngành nào được trả cao?
Giới chuyên gia đánh giá, thị trường lao động năm 2026 sẽ không tăng trưởng nóng về số lượng mà chuyển sang tuyển dụng có chọn lọc. Thay vì tuyển đại trà, doanh nghiệp (DN) tập trung vào những vị trí thực sự cần thiết cho hoạt động sản xuất - kinh doanh, ưu tiên nhân sự có tay nghề, kinh nghiệm và khả năng thích ứng nhanh. “Năm 2026 mở ra nhiều cơ hội cho nhóm lao động có năng lực chuyên môn rõ ràng, kinh nghiệm thực tế và khả năng làm việc độc lập. Những vị trí đòi hỏi tay nghề cao, kỹ năng quản lý, tư duy công nghệ sẽ tiếp tục có nhu cầu tuyển dụng ổn định” - ông Lê Quang Trung - nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm nhận định.
Dự báo về lương 2026 do Manpower Việt Nam công bố cho thấy, mức lương ở nhiều vị trí lãnh đạo có xu hướng giảm 1 - 5% so với năm 2025, ngoại trừ lĩnh vực tài chính - ngân hàng, nơi lương CEO được khuyến nghị tăng 7 - 12%.
Ở nhóm nhân sự cấp trung và cấp thấp, xu hướng giảm hoặc tăng chậm diễn ra ở nhiều ngành, trong khi sản xuất, cơ khí vẫn giữ được mức lương ổn định nhờ nhu cầu duy trì lực lượng lao động kỹ thuật. Đáng chú ý, công nghệ và số hóa tiếp tục nằm trong nhóm tăng lương cao nhất, đạt 10 - 15%/năm; logistics và chuỗi cung ứng ghi nhận mức tăng 10 - 20%. Ngược lại, du lịch - khách sạn, xây dựng và bất động sản chỉ tăng 3 - 5%.
Tương tự báo cáo của TopCV cũng cho thấy, lĩnh vực công nghệ thông tin, phần mềm tiếp tục là ngành có thu nhập bình quân cao nhất giai đoạn 2025 - 2026, với nhiều vị trí chuyên môn sâu đạt mức lương trung vị từ 38 – 56 triệu đồng/tháng.
Các báo cáo đều chỉ ra xu hướng chung về nhu cầu nhân sự phục vụ chuyển đổi số gia tăng ở hầu hết các ngành. Theo bà Nguyễn Thu Trang - Giám đốc thương hiệu Manpower Việt Nam, việc DN chú trọng đào tạo, phát triển kỹ năng cho người lao động là tín hiệu tích cực, giúp giải bài toán thiếu hụt nhân lực chất lượng cao.
