Yêu cầu ngân hàng rà soát cơ chế lãi suất ngoại lệ
Ngân hàng Nhà nước khu vực 1 yêu cầu các chi nhánh ngân hàng trên địa bàn rà soát các chương trình ưu đãi, chính sách cộng lãi suất, cơ chế phê duyệt lãi suất ngoại lệ, không để xảy ra tình trạng giảm lãi suất mang tính hình thức.
Theo Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1, thời gian qua, đặc biệt từ quý 4/2025 đến nay, thị trường tiền tệ có nhiều diễn biến không thuận lợi; thanh khoản có thời điểm khó khăn, mặt bằng lãi suất huy động và cho vay duy trì ở mức cao, ảnh hưởng khả năng tiếp cận vốn của người dân, doanh nghiệp và quá trình phục hồi, phát triển kinh tế.
Trước tình hình đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm ổn định thị trường tiền tệ, giảm mặt bằng lãi suất, hỗ trợ sản xuất kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, qua báo cáo của các chi nhánh ngân hàng thương mại, ngân hàng nước ngoài và công tác thanh tra, giám sát, Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 nhận thấy vẫn còn một số vấn đề cần lưu ý về huy động và lãi suất huy động trên địa bàn, đồng thời yêu cầu các đơn vị nghiêm túc thực hiện các quy định.
Do đó, NHNN khu vực 1 đã yêu cầu các chi nhánh ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài trên địa bàn thực hiện nghiêm túc, đầy đủ và thực chất các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Thống đốc NHNN về giảm mặt bằng lãi suất huy động và cho vay.
Nghiêm túc thực hiện đầy đủ việc niêm yết, công bố và áp dụng lãi suất theo đúng quy định; bảo đảm công khai, minh bạch và thống nhất giữa lãi suất niêm yết, lãi suất công bố, chính sách nội bộ và lãi suất thực tế áp dụng đối với khách hàng. “Không để xảy ra tình trạng giảm lãi suất mang tính hình thức hoặc áp dụng các cơ chế làm phát sinh mặt bằng lãi suất thực tế cao hơn mức công bố” – cơ quan quản lý nêu rõ.
Đồng thời, phải thực hiện nghiêm việc niêm yết, công bố và áp dụng lãi suất đúng quy định; bảo đảm công khai, minh bạch, thống nhất giữa lãi suất niêm yết, lãi suất công bố, chính sách nội bộ và lãi suất thực tế. Không để xảy ra tình trạng giảm lãi suất mang tính hình thức hoặc áp dụng cơ chế làm phát sinh mặt bằng lãi suất thực tế cao hơn mức công bố.
Nghiêm túc thực hiện đầy đủ việc niêm yết, công bố và áp dụng lãi suất theo đúng quy định; bảo đảm công khai, minh bạch và thống nhất giữa lãi suất niêm yết, lãi suất công bố, chính sách nội bộ và lãi suất thực tế áp dụng đối với khách hàng. “Không để xảy ra tình trạng giảm lãi suất mang tính hình thức hoặc áp dụng các cơ chế làm phát sinh mặt bằng lãi suất thực tế cao hơn mức công bố” – cơ quan quản lý nêu rõ.
Đồng thời, NHNN khu vực 1 yêu cầu các chi nhánh ngân hàng trên địa bàn nghiêm túc thực hiện các quy định của pháp luật về huy động ngoại tệ và cho vay cầm cố bằng ngoại tệ; hạn chế việc lợi dụng hoặc lách các quy định về huy động ngoại tệ để thực hiện cho vay VND có bảo đảm bằng ngoại tệ, sau đó gửi lại VND tại chính ngân hàng để hưởng chênh lệch lãi suất.
Cùng với đó, rà soát các chương trình ưu đãi, chính sách cộng lãi suất, cơ chế phê duyệt lãi suất ngoại lệ và các hình thức ưu đãi khác áp dụng đối với hoạt động huy động vốn cũng như quá trình thực thi; bảo đảm các chính sách này phù hợp với chủ trương điều hành của NHNN, không làm gia tăng mặt bằng lãi suất huy động trên thị trường, không tạo cạnh tranh lãi suất thiếu lành mạnh giữa các tổ chức tín dụng.
Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ và quản lý rủi ro đối với việc chấp hành các quy định của NHNN về lãi suất huy động; rà soát, kiểm soát chặt chẽ các trường hợp áp dụng lãi suất thỏa thuận, lãi suất cộng thêm theo các chương trình ưu đãi, bảo đảm tuân thủ đúng quy định của pháp luật và các văn bản chỉ đạo của NHNN.
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý yêu cầu tăng cường kiểm soát rủi ro hoạt động, rủi ro đạo đức; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, các trường hợp áp dụng lãi suất không đúng quy định, không đúng thẩm quyền hoặc thiếu minh bạch.
Không để xảy ra các hành vi gian lận, lợi dụng vị trí công tác hoặc sự tin tưởng của khách hàng để lừa đảo, chiếm đoạt tiền gửi dưới mọi hình thức, đặc biệt thông qua việc hứa hẹn mức lãi suất cao hơn lãi suất niêm yết để yêu cầu khách hàng ký trước giấy tờ, lừa đảo đăng nhập website để có mã lãi suất cao nhằm chiếm đoạt thông tin, tài sản của khách hàng. Trường hợp phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, phải kịp thời báo cáo và chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định.
Các chi nhánh ngân hàng trên địa bàn cũng cần kiểm soát chặt chẽ cơ cấu kỳ hạn huy động vốn và cấp tín dụng, đặc biệt đối với các khoản huy động và cho vay trung, dài hạn; bảo đảm cân đối hợp lý giữa kỳ hạn nguồn vốn và kỳ hạn sử dụng vốn, hạn chế rủi ro chênh lệch kỳ hạn.
Chủ động cân đối nguồn vốn và sử dụng vốn, bảo đảm thanh khoản và khả năng chi trả của tổ chức tín dụng; đồng thời tiết giảm chi phí hoạt động, chi phí vốn để tạo dư địa tiếp tục giảm lãi suất huy động và lãi suất cho vay, qua đó hỗ trợ khách hàng phục hồi, phát triển sản xuất kinh doanh.
Các chi nhánh ngân hàng phải triển khai đồng thời các giải pháp kiểm soát nợ quá hạn, thu hồi nợ nhóm 2 và nợ xấu; hạn chế tối đa tình trạng vốn bị ứ đọng trong các khoản nợ quá hạn. Đồng thời, tăng cường chất lượng công tác thẩm định, giải ngân, kiểm tra và giám sát việc sử dụng vốn vay; kiểm soát chặt chẽ rủi ro tín dụng, hạn chế tối đa nợ quá hạn phát sinh mới.
Kết hợp tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý các trường hợp thực hiện các giao dịch mang tính kỹ thuật như vừa gửi vừa vay hoặc các hình thức tương tự để tăng quy mô trong thời gian ngắn, nhằm hoàn thành chỉ tiêu được giao nhưng không phản ánh đúng bản chất hoạt động kinh doanh.