Yêu Tổ quốc trên không gian số
Đã nhiều năm rồi, kể từ khi có internet và các nền tảng mạng xã hội, mỗi dịp đến ngày kỷ niệm Quốc khánh 2-9, các bạn trẻ lại lan tỏa tình yêu Tổ quốc trên không gian mạng. Không gian số mở ra cơ hội để lòng yêu nước được lan tỏa mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, chính môi trường ấy cũng đặt ra một yêu cầu mới: yêu nước phải đi cùng hiểu biết, tỉnh táo và trách nhiệm.
Biên giới mềm Tổ quốc ở thời đại số được vẽ trong một không gian rộng hơn, lớn hơn, được định vị trong một thế giới toàn cầu, bằng tài năng và trái tim người Việt Nam yêu nước. Mỗi năm, dịp 2-9, các bạn trẻ lại nhuộm đỏ không gian mạng bằng màu cờ Tổ quốc. Cũng chính mạng xã hội đã tạo nên những làn sóng kết nối mạnh mẽ những câu chuyện đẹp về người Việt Nam, về thành tựu của đất nước. Đó luôn luôn là những hình ảnh đẹp, gây xúc động sâu sắc.
Thái độ trân trọng lịch sử, văn hóa, con người và những thành quả mà nhiều thế hệ đã gây dựng, ý thức về trách nhiệm đối với cộng đồng, với pháp luật và với tương lai của đất nước cũng là những thái độ đẹp.
Nhưng lòng yêu nước ở thời đại số cũng đang đặt ra những thách thức.
Đó là sự pha trộn giữa thông tin thật và thông tin giả. Tốc độ của thông tin đang tạo ra nghịch lý: một sự việc chỉ vài giây sau đã được lan truyền, bởi thế con người không đủ thời gian để xác định thông tin ấy đúng hay sai. Khi cảm xúc đi trước lý trí, người sử dụng mạng xã hội rất dễ trở thành một mắt xích trong quá trình lan truyền thông tin sai lệch. Có những người chia sẻ một thông tin chưa được kiểm chứng với suy nghĩ rằng mình đang “bảo vệ đất nước”. Nhưng nếu thông tin đó sai, hậu quả lại có thể đi ngược hoàn toàn với mục đích ban đầu.
Những nội dung kích động, xuyên tạc hoặc chia rẽ thường đánh vào cảm xúc mạnh của người sử dụng mạng xã hội. Chúng có thể được trình bày dưới dạng những câu chuyện tưởng như rất “yêu nước”, những lời kêu gọi đầy cảm xúc hoặc những thông tin được thiết kế để tạo ra sự phẫn nộ. Vì vậy, lòng yêu nước trong thời đại số còn thể hiện ở khả năng tự bảo vệ mình trước những thao túng thông tin.
Không gian số ngày nay cũng là một thể diện mới của quốc gia. Ở đó, không chỉ người Việt Nam nhìn thấy nhau mà cả thế giới nhìn thấy nhau. Lòng yêu nước trên không gian số vì thế đặt ra một yêu cầu là ý thức thường trực về giữ gìn hình ảnh quốc gia. Yêu nước không phải là thấy điều gì liên quan đến Tổ quốc cũng lập tức chia sẻ. Yêu nước đôi khi chính là biết dừng lại trước một thông tin chưa rõ nguồn gốc để không tiếp tay cho sự hoang mang, chia rẽ.
Một thế hệ công dân số cần một cách thể hiện lòng yêu nước mới
Đó là yêu nước bằng sự tỉnh táo, bằng hiểu biết, bằng trách nhiệm và bằng khả năng tạo ra những giá trị tốt đẹp. Một công dân số yêu nước không phải chỉ là người luôn nói những điều lớn lao về Tổ quốc trên không gian số. Mà quan trọng hơn cả, sử dụng tri thức, công nghệ và năng lực sáng tạo để làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn chính là một cách thể hiện lòng yêu nước có sức thuyết phục nhất.
Bởi vì, suy cho cùng, tình yêu Tổ quốc không chỉ được nhìn thấy trên những dòng trạng thái. Nó hiện diện trong chính cách mỗi người sống, làm việc, ứng xử và góp phần xây dựng cộng đồng. Lòng yêu nước cuối cùng phải được thể hiện bằng năng lực và trách nhiệm trong đời sống.
Thay vì chỉ chia sẻ những nội dung thể hiện niềm tự hào, người ta, trước hết, phải làm ra điều đáng tự hào. Tổ quốc khi ấy luôn ở trong tim những người trẻ và điều họ tự hào là đang góp phần vẽ lên “một biên giới mềm” Tổ quốc trên không gian mạng.