'Bố già' dọa ma Thống đốc

Đình Tú

Sáng sớm, một số nhân viên Ngân hàng Trung ương Ukraine mẫn cán đến trụ sở như thường lệ. Đập vào mắt họ là một cảnh tượng kinh hoàng: Trên sảnh, một chiếc quan tài và phía trong có hình nộm của nữ  Thống đốc Gontareva vấy máu.

Quan tài khủng bố có hình nộm bà Gontareva ở trước trụ sở NBU.
Quan tài khủng bố có hình nộm bà Gontareva ở trước trụ sở NBU.

Vị trí nóng

Tháng 4/2017, một tin gây sốc với giới tài chính ngân hàng và các quan chức điều hành kinh tế Ukaraine khi Thống đốc Ngân hàng Trung ương (NBU) Valeria Gontareva đã phải đệ đơn xin từ chức. Bà Gontareva giữ chức vụ này từ năm 2014 và chịu trách giám sát các biện pháp chống khủng hoảng kinh tế, bao gồm việc đóng cửa một nửa số ngân hàng trong nước và áp dụng cơ chế tỷ giá hối đoái linh hoạt.

Các biện pháp của bà Gontareva nhận được sự ca ngợi của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF)  khi đã cung cấp cho Ukraine gói cứu trợ 17,5 tỷ USD kể từ năm 2015. Tuy nhiên, gói cứu trợ kèm theo nhiều điều kiện khắt khe này đã bị nhiều người dân và một số nhà lập pháp phản đối

Trong nhiều tháng, người biểu tình đã tập trung bên ngoài trụ sở NBU, yêu cầu Thống đốc Valeriya Gontareva và Phó Thống đốc thứ nhất Aleksandr Pisapchuk phải rời nhiệm sở.

Sức ép đến từ những người biểu tình thuộc tổ chức “Kiểm tra xã hội đối với ngân hàng” chỉ một phần làm nên quyết định của nữ Thống đốc. Bởi một sức ép khác lớn hơn khi một tòa án ở Kiev đã yêu cầu cơ quan công tố Ukraine mở cuộc điều tra hình sự đối với bà Gontareva liên quan hành động can thiệp tiền tệ của NBU hồi tháng 8/2014.

Sau khi rời Ukaraine sang Anh, bà Gontareva đóng cửa hàng chục ngân hàng và quốc hữu hóa PrivatBank, ngân hàng lớn nhất của Ukraine, vào năm 2016, sau khi 5,5 tỷ USD tiền gửi của ngân hàng này bị mất.

Dường như những người ngồi vị trí “ghế nóng” tại NBU đều không suôn sẻ. Sau bà  Gontareva đến lượt người kế nhiệm Smolii. Ngày 30/6 vừa qua, ông đã trở thành cựu Thống đốc NBU kể từ năm 2017, khi bị buộc thôi việc sau cuộc họp với Tổng thống Zelensky.

“Sự ra đi của ông Smolii được cho là nằm trong kế hoạch cải tổ của vị Tổng thống có xuất thân từ diễn viên hài. Bởi cùng lúc ông đã sa thải Thủ tướng có xu hướng cải cách, Oleksiy Honcharuk và cả Nội các. Trưởng Công tố Ruslan Ryaboshapka cũng bị buộc thôi việc sau khi cải tổ hệ thống công tố để trừ tham nhũng” - theo Hãng tin Washington Post.

Việc sa thải ông Smolii đã biến vị trí Thống đốc bị bỏ trống từ thời điểm đến đó đến hiện tại. Phát biểu sau khi rời NBU, ông Smolii nói: “Chúng tôi (chỉ ông và những người tiền nhiệm- ND) trở thành “người phiền” cho một ai đó không muốn chúng tôi can thiệp vào công việc của một Thống đốc”.

“Bố già”  đứng sau?

Việc ra đi của 2 Thống đốc NBU đều đang được sáng tỏ. Tháng 6 vừa qua, IMF hỗ trợ Ukraine 2,1 tỷ USD vốn vay, nhưng các điều kiện bao gồm NBU phải độc lập, tỷ giá hối đoái thả nổi, và liên tục kiềm chế lạm phát. Điều kiện nữa của IMF là Ukraine phải thông qua luật vào tháng 5 vừa qua để ngăn ông trùm Kolomoisky giành lại kiểm soát PrivatBank. Và ông ủng hộ các điều khoản của IMF.

Điều đó khiến cả ông Smolii và người tiền nhiệm trở thành kẻ thù của ông chủ PrivatBank Kolomoisky, người được gọi là “ông trùm tài chính” và “bố già” tại Ukaraine.

Bản thân “bố già” đang bị Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) điều tra nghi vấn rửa tiền. Dù Văn phòng Tổng thống Ukraine nói ủng hộ sự độc lập của Ngân hàng Trung ương, và phủ nhận việc buộc ông Smolii từ chức.

“Tổng thống không nói “tôi mệt mỏi với ông lắm rồi, hãy viết một lá đơn”. Nhưng tôi hiểu từ bối cảnh mà tôi phải ra đi - tất cả chúng ta đều đã trưởng thành, không còn trẻ con để không hiểu rõ ràng”- ông Yakov Smoliy nói.

Việc gửi quan tài đến Trụ sở NBU đang được cho rằng có sự đứng sau của ông chủ PrivatBank Kolomoisky. “Nó là một sự uy hiếp và cảnh báo răn đe những ai dám ngăn chặn PrivatBank. Không chỉ bà Gontareva, ông Smolii mà cả người kế nhiệm”- một nguồn tin ẩn danh của NBU nói với truyền thông Ukaraine.

Không dừng lại ở cảnh báo, những người bịt mặt có súng máy lại đột nhập vào căn hộ của bà Gontareva ở Kyiv đồng thời đốt cháy rụi một căn nhà khác của bà ở phía ngoại ô. Trong khi đó, cơ quan tình báo nội địa của Ukraine (SBU) đưa ra giải thích một cách đầy ẩn ý: Các cựu quan chức Ngân hàng Trung ương không nên bình luận về hoạt động của ngân hàng.

Trong một động thái khác, ngày 8/7 toà soạn The Celtral Banker công bố phỏng vấn bà Goltareva: “IMF cần kìm hãm hợp tác với Ukraine khi Tổng thống Zelenski chưa bổ nhiệm Thống đốc mới, độc lập của NBU”.

Đồng thời, bà Goltareva cho rằng, đội ngũ của Zelenski “đã lừa IMF”. “Không có áp lực từ phía IMF, Tổng thống Zelenski sắp tới sẽ bổ nhiệm người của Kolomoiski làm Thống đốc NBU”.

Tin liên quan

Tin nổi bật

Tin cùng chuyên mục

Tin nóng

Kinh tế Trung Quốc sau đại dịch

Kinh tế Trung Quốc sau đại dịch

Nền kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng 4,9% trong quý 3 năm nay, tăng mạnh so với cùng kỳ năm ngoái và so với mức tăng trưởng 3,2% trong quý trước - theo Cơ quan Thống kê Quốc gia (NBS) công bố hôm 19/10.

Xem nhiều nhất