Covid-19, biến thể, vaccine và Bollywood

Phan Quang Vũ

Vương quốc Anh là nước đầu tiên có người tiêm chủng vaccine ngừa Coivid-19, cũng là nơi đấu tiên phát hiện biến thể mới của virus SARS-CoV-2 (ngày 14/12/2020). Tới nay, dù rất nhiều nỗ lực thì tình hình dịch ở xứ sở sương mù vẫn rất phức tạp.

Người dân London “hối hả” trong mùa Covid.
Người dân London “hối hả” trong mùa Covid.

Mới đây, do tình hình dịch Covid-19 lan rộng, người dân nước Anh đã có thể mua vaccine chống Covid-19 cho mình trong các siêu thị. Hình thức bán và tiêm vaccine tại siêu thị dự kiến sẽ được nhân rộng với hy vọng khống chế được Covid-19.

Ngày 6/2, giới chuyên gia y tế nước Anh lại lên tiếng cảnh báo một biến thể khác của virus SARS-CoV-2 đáng lo ngại như biến thể được phát hiện lần đầu tại miền Nam nước này, trong khi biến thể mới của virus SARS-CoV-2 có nguồn gốc từ Anh tiếp tục lây lan tại Pháp và Nigeria.

Ông Calum Semple - thành viên trong Nhóm cố vấn khoa học trong các trường hợp khẩn cấp, cho biết: “Biến thể gây lo ngại nhất, mà chúng tôi gọi là E484K, cũng tự phát tại nhiều khu vực trên cả nước tương tự như biến thể B.1.1.7 được phát hiện lần đầu tại hạt Kent”.

Có mấy biến thể virus SARS-CoV-2?

Theo ông Semple, thực tế là biến thể E484K tự phát tại Anh vốn đã được đề cập trong một báo cáo chuyên môn do Cơ quan Y tế công England công bố trước đây, song chưa được nhiều người bên ngoài giới khoa học biết đến. Biến thể E484K, đột biến ở protein gai của virus, tương tự như các biến thể được phát hiện tại Nam Phi và Brazil khiến cộng đồng quốc tế lo ngại.

Trong khi đó tại Pháp, lãnh đạo bệnh viện hàng đầu nước này cho biết biến thể mới của virus SARS-CoV-2 được phát hiện lần đầu tại Anh hiện chiếm tới 20% số ca mắc tại vùng thủ đô Paris, đồng thời kêu gọi Chính phủ triển khai thêm các biện pháp hạn chế để kiềm chế dịch bệnh.

Trả lời đài phát thanh Franceinfo, người đứng đầu Ủy ban y tế của nhóm các bệnh viện Paris AP-HP, ông Remi Salomon cho biết kết quả ban đầu tại vùng thủ đô Paris cho thấy số ca nhiễm biến thể mới chiếm 6 - 7% vào ngày 7/1 và tăng lên tới 15 - 20% vào thời điểm này. Ông Salomon cho rằng  biến thể này có tốc độ lây lan mạnh hơn từ 50 - 70% so với biến thể virus ban đầu, đồng thời cho rằng Chính phủ Pháp cần siết chặt các biện pháp để khống chế đại dịch.

Tương tự, tại Nigeria, Trung tâm Kiểm soát dịch bệnh nước này (NCDC) cho biết đã phát hiện 6 trường hợp mới nhiễm biến thể mới của virus SARS-CoV-2 có nguồn gốc tại Anh. Đây là biến thể khác so với biến thể phát hiện ngày 14/12/2020.

Theo NCDC, biến thể được phát hiện trong các mẫu do các nhà khoa học thu thập được tại Trung tâm phân tích gene các bệnh truyền nhiễm châu Phi thuộc một trường đại học ở bang Osun, Tây Nam Nigeria. Điều này dấy lên lo ngại rằng virus SARS-CoV-2 ngày càng có thêm biến thể mới, cũng có nghĩa là tăng thêm nỗi lo ngại mới trong cuộc đối đầu với Covid-19.

Trở lại với nước Anh, nơi xuất hiện ít nhất là 2 biến thể virus SARS-CoV-2 mới, Thủ tướng nước này, ông Boris Johnson đã lại lên tiếng cảnh báo mức độ lây nhiễm Covid-19 vẫn ở mức cao đáng báo động, trong khi sớm nhất thì tới ngày 8/3 Chương trình tiêm chủng quốc gia mới có thể cho phép các trường học mở cửa trở lại.

Ông Boris Johnson cho biết, mặc dù có một số dấu hiệu hi vọng khi số lượng bệnh nhân mắc Covid-19 tại các bệnh viện đang bắt đầu giảm lần đầu tiên kể từ khi bùng phát đợt lây nhiễm mới, song mức độ lây nhiễm vẫn đáng báo động. Điều đó cho thấy ở những con số “rất đáng buồn”.

“Tôi chỉ muốn nói với những người đang muốn đi nhanh hơn rằng, tôi chia sẻ sự lo lắng và sốt ruột của họ. Nhưng chúng ta đã chiến đấu rất vất vả trong suốt thời gian dài để cố gắng giữ cho các trường học mở cửa. Chúng ta đang đạt được tiến bộ với việc triển khai vaccine và cũng đã có một thời gian biểu cho chặng đường phía trước. Vì thế chúng tôi không muốn mọi nỗ lực bị đảo ngược. Chúng ta cần duy trì cách tiếp cận thận trọng và nên làm như vậy”, ông Boris Johnson nói.

Thủ tướng Anh Boris Johnson trong một cuộc họp báo về Covid-19, tại London. Nguồn: AP.
Thủ tướng Anh Boris Johnson trong một cuộc họp báo về Covid-19, tại London. Nguồn: AP.

Vaccine ngừa Covid-19 cho nước nghèo

Các chuyên gia Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhận xét, cho dù nước Anh đang “chìm sâu” trong dịch Covid-19, nhưng họ vẫn “có trách nhiệm đầy đủ và đáng tôn trọng” khi cam kết bán vaccine cho những nước nghèo.

 Một thông tin từ Bộ Y tế nước này cho biết, Đại học Oxford và Tập đoàn AstraZeneca tuyên bố sẽ bán vaccine ngừa bệnh viêm đường hô hấp cấp Covid-19 do họ sản xuất với giá không lợi nhuận cho các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.

Trước đó, đại diện của AstraZeneca thông báo rằng vaccine của họ đã cho thấy hiệu quả trung bình 70% trong các thử nghiệm quy mô lớn ở Vương quốc Anh và Brazil. Vaccine này được phát triển bởi Đại học Oxford, cho thấy hiệu quả lên đến 90% trong phác đồ thứ nhất (tiêm nửa liều và một tháng sau tiêm thêm một liều); trong phác đồ thứ hai (tiêm 2 liều cách nhau một tháng), vaccine đạt hiệu quả 62%.

Vaccine của AstraZeneca và Đại học Oxford được cho là loại vaccine đầu tiên đáp ứng được các điều kiện khó khăn của các nước đang phát triển. Ưu điểm của nó là có thể bảo quản trong tủ lạnh thông thường, từ 2 đến 8 độ C và có đặc tính tương tự như các loại vaccine khác mà các nước đang phát triển sử dụng (không giống như 2 loại vaccine do Moderna và Pfizer-BioNTech sản xuất, phải bảo quản cực lạnh, có thể tới âm 70 độ C). Thời hạn sử dụng của vaccine AstraZeneca cũng lên đến 6 tháng và có giá rẻ hơn 2 loại vaccine công bố trước đó.

Đây cũng được coi là một phần trong Sáng kiến toàn cầu của WHO với mục tiêu phân phối khoảng 2 tỷ liều cho 92 quốc gia có thu nhập thấp và trung bình với chi phí tối đa là 3 USD/liều.

“Yếu tố quan trọng trong quan hệ đối tác của Oxford với AstraZeneca là cam kết cung cấp vaccine trên cơ sở phi lợi nhuận trong suốt thời gian xảy ra đại dịch trên toàn thế giới và vĩnh viễn phi lợi nhuận với các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình” - tuyên bố của Đại học Oxford và AstraZeneca. Theo đó, tới mùa hè năm nay họ sẽ bán 1,3 tỷ liều vaccine với giá gốc để bảo đảm các nước giàu nhất thế giới không tích trữ vaccine (trong khi các nước giàu tích trữ khoảng trên dưới 17 tỷ liều vaccine).

Trong một diễn biến khác, WHO tái cam kết không để nước nghèo bị bỏ lại phía sau trong “cuộc chiến vaccine” ngừa Covid-19. Một lần nữa WHO ra lời kêu gọi quan tâm tới nhóm các quốc gia nghèo nhất thế giới để nhóm này không bị lãng quên khi các quốc gia giàu có nhanh tay đặt trước những lô vaccine Covid-19 đầu tiên.

Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho rằng những kết quả thử nghiệm lâm sàng khả quan mới thu được từ một số vaccine phòng Covid-19 tiềm năng là “ánh sáng” ở phía cuối đường hầm dài u tối mà thế giới đang lần theo để thoát khỏi đại dịch. Tuy nhiên “ánh sáng” đó cũng phải được “chiếu tới những nước nghèo” bằng cách bảo đảm vaccine phòng bệnh được phân phối công bằng.

Covid-19 và Bollywood

Covid-19 tác động xấu tới nhiều mặt, kể cả việc nó gây ra nạn… tự tử tại ngành công nghiệp điện ảnh vốn sôi động của Ấn Độ (Bollywood), chỉ vì nhiều diễn viên đã không có việc làm và thu nhập.

Đầu tiên là ngôi sao Singh Rajput đã tự kết liễu đời mình hồi tháng 6/2020. Lúc đó, người ta cũng không lo lắng lắm và cho đó là chuyện riêng của ngôi sao này. Nhưng rồi, năm 2020 là năm cực kỳ biến động tới Bollywood. Kể từ đầu tháng 7 đến nay, đã có hàng chục ngôi sao nổi tiếng của Ấn Độ tự kết liễu đời mình.

Trở lại với vụ tự tử của siêu sao Sushant Singh Rajput, treo cổ tự tử tại nhà riêng ở Mumbai, khi mới 34 tuổi. Anh là một nhân vật có sức hút lớn tại phòng vé, giành được nhiều giải thưởng và được nhiều người yêu thích.

“Có thể nhận thấy rõ rằng Ấn Độ có rất ít các cuộc trao đổi về sức khỏe tâm thần. Điều đó được thể hiện qua cái chết của Sushant. Mọi người có niềm tin rằng phù thủy vẫn tồn tại cho đến ngày nay hơn là tin rằng một diễn viên Bollywood trẻ tuổi, thành công, có thể có vấn đề về sức khỏe tâm thần”, nữ nhà báo Karishma Upadhyay, người gắn bó cả đời với giới showbiz viết.

Một vụ tự tử khác là Asif Basra. Người này là một diễn viên gạo cội Asif Basra. Bộ phim mới nhất do ông thủ vai chính ra rạp vào tháng 1/2020 nhưng đến tháng 11 cùng năm, đã treo cổ tự tử vào tuổi 53, khi mà đã theo đuổi sự nghiệp diễn xuất trong suốt hơn 20 năm.

Cay đắng nữa là trường hợp V.J. Chitra - nữ diễn viên và người dẫn chương trình truyền hình, kết hôn hồi tháng 10/2020 nhưng chỉ 2 tháng sau đó người ta đã phát hiện cô chết trong khách sạn. Rồi thì đến nam diễn viên truyền hình kiêm người mẫu Sameer Sharma, 44 tuổi, treo cổ tự tử trong nhà riêng của mình ở Mumbai. 2 ngôi sao truyền hình khác là Sreedhar và Jaya Kalyani cũng tử vong tại căn hộ ở Chennai.

Vẫn theo nhà báo Upadhyay, đại dịch Covid-19 và việc phong tỏa đã tạo ra sự thay đổi quá lớn. Có rất nhiều người làm việc trong ngành điện ảnh Bollywood đã phải chuyển việc, khi quay phim và các công việc liên quan khác đều bị đình trệ. Rất nhiều người trong số họ đã mất kế sinh nhai.

“Tôi đã trò chuyện với một người đàn ông là một diễn viên phụ. Anh ấy đã phải rời khỏi Mumbai, trở về quê hương ở miền Bắc và chuyển sang nghề bán rau. Cũng có nhiều người khác phải chuyển sang làm nhân viên bảo vệ trong các tòa nhà. Họ thực sự khó khăn”, cô viết.

Quy mô của lĩnh vực truyền hình và điện ảnh Ấn Độ rất lớn. Việc sản xuất phim thông thường sẽ sử dụng khoảng 300 nhân lực. Tuy nhiên, do Covid-19, nguồn nhân lực đã bị cắt giảm một nửa. “Một số người trong giới truyền hình và điện ảnh Bollywood chấp nhận hoàn cảnh mới một cách rất khó khăn. Họ cảm thấy nó như một vết hằn và họ không muốn thế giới biết về điều đó”- đó là cách Upadhyay lý giải nguyên nhân cô phải “chia tay một cách bất đắc dĩ” với những người mà mình từng yêu mến.

Tin liên quan

Tin nổi bật

Tin cùng chuyên mục

Châu Âu 'mệt nhoài' vì hạn hán

Châu Âu 'mệt nhoài' vì hạn hán

Mực nước ở các sông, hồ và hồ chứa trên khắp Tây Âu đang ở mức thấp, thậm chí khô cạn gây cản trở vận tải đường sông và du lịch, đồng thời đe dọa năng suất cây trồng.

Xem nhiều nhất