logo
Thứ hai, 24/11/2014 09:30
Đường dây nóng: (04) 38228302 Email : noidung.dko@gmail.com
 
Phóng sự

Độc đáo đua ngựa gò Thì Thùng (31/01/2012)
Gò Thì Thùng cao 400m so với mực nước biển, nằm trên cao nguyên An Xuân bằng phẳng rộng hàng ngàn hecta thuộc huyện Tuy An (tỉnh Phú Yên). Nơi đây quanh năm khí hậu mát mẻ, người dân sống chủ yếu bằng nghề nông. Hằng năm, đến ngày mồng 9 tháng giêng, ở đây có một ngày hội đua ngựa bình dân truyền thống khá độc đáo, thu hút hàng vạn người tham gia.


Em Thái Bình Thuận (14 tuổi) bên chú ngựa cưng của mình
chuẩn bị vào trường đua năm 2011

Cao thủ đua ngựa, họ là ai?

Ông Nguyễn Xuôi (75 tuổi) - người đã từng một thời "chinh chiến” trên lưng ngựa tại An Xuân cho biết: "Hội đua ngựa gò Thì Thùng đã có từ thời kháng chiến chống Pháp, đến những năm chiến tranh, vùng này trở thành căn cứ cách mạng với nhiều nhiệm vụ bức thiết hơn nên hội đua không thể duy trì. Sau ngày đất nước giải phóng, bà con mới tổ chức lại”. Từ những năm 90, ngày hội đua ngựa truyền thống duy nhất cả khu vực miền Trung - Tây Nguyên đã được chính quyền và nhân dân An Xuân ấn định vào mùng 9 Tết hằng năm. Số người tham dự hội càng ngày càng đông, khắp trong và ngoài tỉnh.

Từ sự hình thành đến khâu tổ chức đều bình dân. Trường đua là một khoảng đất gò rộng được san ủi cẩn thận. Hai bên đường đua được rào cắm hàng cọc cây rừng dày nối với nhau bằng những sợi dây thừng. Người xem đứng xung quanh có thể quan sát toàn bộ chặng đường đua. "Kị sỹ” chính của trường đua đa dạng về tuổi tác, nghề nghiệp. Có người nay đã già nhưng còn "máu” nghề, chuyển sang "huấn luyện” cho con cháu. Người lớn tuổi nhất nay cũng đã hàng U 60. Nghề nghiệp chính của họ là làm ruộng. "Kị sĩ” Võ Ngọc (60 tuổi), sống tại thôn Xuân Thành cho biết: "Tôi tham gia hội đua ngựa này bao nhiêu năm rồi cũng không nhớ, chỉ nhớ lúc còn thanh niên”. So với hồi đó, nay ông Ngọc đã hết phong độ nhưng hằng năm đến ngày hội, ông đều tham gia. "Phong trào là chính, giải thưởng vài trăm ngàn chỉ đủ tiền nước, động viên tinh thần thôi” - ông Ngọc tâm sự như vậy. Ông Võ Chín (55 tuổi), một nông dân thứ thiệt ở thôn Xuân Thành cũng là một "kị sĩ” lão luyện. Ông Chín nói: "Do ở đây địa hình khó khăn nên từ xưa đến giờ chúng tôi dùng ngựa để thồ nông sản từ rẫy về nhà. Tôi biết cưỡi ngựa từ khi còn thanh niên, rồi tham gia phi ngựa trong xóm, dần dần mình trở thành "cầu thủ” và có kinh nghiệm trong quá trình đua”.



Ông Võ Chín cưỡi ngựa vào trường đua

"Kị sỹ” nhỏ tuổi nhất phải kể đến Võ Khung Ân (15 tuổi), Thái Bình Thuận (14 tuổi). Các "cầu thủ nhí” này đều là học sinh nhưng với truyền thống con nhà nghề và tinh thần thượng võ nên đã xung phong thi đấu hết mình. Đầu năm 2011, "kị sỹ” Thái Bình Thuận tỏ ra là người thông thạo từ khâu điều khiển ngựa diễu hành qua khán đài, chào khán giả đến từng vòng đua trên lưng ngựa.

Nhìn chung, những "tay đua” ngựa trên gò Thì Thùng đều là những người không chuyên. Họ trưởng thành từ ruộng đồng với cây lúa, cây chuối, củ khoai và cuộc sống kham khổ của người dân một xã miền núi huyện Tuy An. Thế nhưng nếu có ai nói chuyện đua ngựa, họ sẽ ngồi nói cả ngày.



"Kị sĩ” Võ Khung Ân (15 tuổi) lên lưng ngựa
 vào trận đấu phải có người đỡ giúp

Những "chiến mã” cái

Nếu như "kị sỹ” là những người nông dân, không được huấn luyện qua trường lớp thì những "chiến mã” trên trường đua gò Thì Thùng chỉ là những "chị” ngựa được người dân dùng để thồ hàng từ ruộng rẫy về nhà. Đặc biệt, một điều lạ là hầu hết ngựa đua nơi đây đều là ngựa cái, gầy ốm. Về tuổi tác của những "chị” ngựa này, chủ nhân của chúng nhiều khi cũng không nhớ. Ông Võ Chín cho biết: "Phần lớn ngựa ở đây được người dân mua từ các nơi khác về, số ngựa được sinh ra ở An Xuân không nhiều nên không thể biết rõ lai lịch từng con”. Chiều hôm trước còn thồ hàng, sáng hôm sau được chủ cho uống thau nước gạo xay, thế là sẵn sàng ra trường đua "nhảy múa”. Khi ra sân, những "chị” ngựa mông teo, lưng khòm này được hóa trang thêm tấm vải màu phủ trên lưng cho thêm phần long trọng để đi quanh khán đài chào khán giả. Nhìn những "chiến mã”, nhiều người không khỏi ngạc nhiên vì hình thể gầy yếu. Có "chị” thấy khán giả đông nên không chịu theo sự điều khiển của chủ mà lẩn ra ngoài rừng keo để hóng mát rồi trốn bặt. Có "chị” vùng vằng một thời gian rồi "đồng ý” tham gia trận đua. Hình dáng gầy yếu, thế nhưng trong trận đua các "chị” vẫn dốc sức, bám chân, ngay đuôi phi làm bụi đất tung mù. Qua những khúc quanh, nếu người điều khiển không có kĩ thuật "chiến mã” sẽ mất tốc độ và sẽ về sau mọi người. Vào cuộc, trường đua tưng bừng, tiếng trống giục, tiếng hò reo của hàng vạn khán giả nên không khí trường đua "nóng” dần lên. Đẹp mắt nhất là qua những khúc ôm cua, sự tranh tài của cả "kị sỹ” và "kị mã” thể hiện rất rõ. Tại đây có không ít trường hợp cả ngựa và người ngã nhào, đành phải bỏ cuộc giữa chừng... Kết thúc ngày hội, ngày mai các "chị” ngựa này lại ra đồng cùng chủ nhân của nó. Và cứ thế, "thầy trò” phải đợi đến ngày này năm sau để tranh tài.



Đông đảo khán giả từ khắp nơi về xem hội
Nuôi ngựa giống

Trước năm 2007, ngựa thồ ở An Xuân có trên 150 con, nhưng những năm gần đây, đường sá thuận lợi, phương tiện giao thông đã được cải tiến nên người dân đã bán đi nhiều ngựa. Hiện cả xã chỉ còn khoảng 40 con. Nói về điều này, nhiều bô lão ở địa phương lo sợ vài năm sau sẽ không còn ngựa để đua. Tính dài hơi trong việc phát huy ngày hội có ý nghĩa của tỉnh nên ngày 11-4-2006, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên Lê Kim Anh đã có công văn chỉ đạo việc đầu tư mua ngựa đực giống cho xã An Xuân với số tiền gần 96,5 triệu đồng. Đơn vị tiếp nhận kinh phí là Sở Khoa học và Công nghệ; Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chịu trách nhiệm du nhập ngựa đực giống đủ tiêu chuẩn, hướng dẫn cách chăm sóc, nuôi dưỡng và theo dõi sự sinh trưởng, phát triển đàn ngựa của địa phương; Phòng Kinh tế huyện Tuy An tổ chức thực hiện.

UBND xã An Xuân đã chọn hai ông Võ Ngọc và Võ Chín là người nuôi giữ những chú ngựa đực này. Sau ba năm thuần dưỡng, chăm sóc, hai chú ngựa giống được chủ nhân "cưng chiều” đã lớn nhanh và đã phối giống, cho ra đời nhiều chú ngựa tía con. Tuy nhiên, việc nuôi ngựa giống còn gặp không ít khó khăn như cách chăm sóc, phối tinh không thành; ngựa cái già yếu nên ngựa lai con không tốt... Ông Võ Ngọc tâm sự: "Dù khó khăn song lúc nào chúng tôi cũng cố gắng nuôi thật tốt để gây được một đàn ngựa có sức khỏe tốt trong tương lai. Nếu bình thường thì năm tới, những chú ngựa con ra đời lứa đầu tiên sẽ trở thành "kị mã”.

Ông Trần Quang Minh - Chủ tịch UBND xã An Xuân, người trực tiếp quản lí chương trình lễ hội đua ngựa tại địa phương tâm sự: "Muốn có một đàn ngựa tốt để đua chúng ta phải có sự chuẩn bị và phải biết chờ đợi. Đàn ngựa con đang phát triển tốt. Những năm tới đây, chất lượng hội đua ngựa ở gò Thì Thùng sẽ đạt chất lượng tốt hơn.
 Đào Tấn Trực
Gui cho ban be Gửi cho bạn bè print Bản in
Gửi bình luận của bạn
Họ tên:  
Email:  
Nội dung:
Mã an toàn* Ma an toan
Xem các bài viết theo ngày calendar
Các bài mới hơn:
bullet “Người giời” ở chốn Thủ đô (13/11/2014)
bullet Làm giàu ở chốn rừng già (10/11/2014)
bullet Đê bao chống lũ vùng trũng Hải Lăng: Cho người dân có cuộc sống an toàn (07/11/2014)
bullet Võ cổ truyền và chuyện chưa kể (05/11/2014)
bullet Giấc mơ dở dang trên ốc đảo (04/11/2014)
Các bài đã đăng:
bullet Vị ngọt của biển khơi khi Xuân về (30/01/2012)
bullet Đại tư sản Tam Kỳ và hộp Biscuit đựng vàng (19/01/2012)
bullet Quê hương của cây táo mèo (18/01/2012)
bullet Thêm ấm lòng chiến sĩ nhà giàn (17/01/2012)
bullet Tết ông Công, ông Táo ở Hà Nội: Giản dị để giữ nét đẹp truyền thống (16/01/2012)
bullet Người đưa cơm ở “miệng nguồn” (16/01/2012)
bullet Nẻo đường Tây Bắc - Bài III: Xóa màu anh túc, tiếp tục hạ sơn (15/01/2012)
bullet Gieo chữ trên đỉnh mây mù (14/01/2012)
bullet Nẻo đường Tây Bắc (13/01/2012)
bullet Lễ Mit tinh Chào mừng kỷ niệm 70 năm ngày thành lập Báo Đại Đoàn Kết (11/01/2012)
Xem tiếp >>
Tổng biên tập: Hồng Thanh Quang
Phó Tổng biên tập: Nguyễn Quốc Khánh
Thư ký tòa soạn: Hà Trọng Nghĩa
Báo Đại Đoàn Kết
- Giấy phép xuất bản số 270/GP-TTĐT ngày 27/12/2010 của Bộ Thông tin và Truyền thông về việc thiết lập trang báo điện tử
- Tòa soạn và trị sự: 66 Bà Triệu - Hà Nội - ĐT: (04) 38228303 - FAX: (04) 38228547 - Email: toasoan@baodaidoanket.com.vn - Đường dây nóng : (04) 39433164 - (08) 39327989
- Ban đại diện tại TP. Hồ Chí Minh: 176 Võ Thị Sáu, TP. Hồ Chí Minh - ĐT: (08) 39326703 - FAX: (08) 39326130 - Email: daidoanket2vp@hcm.vnn.vn
Đà Nẵng: 149, Trưng Nữ Vương, TP. Đà Nẵng. ĐT: (0511) 3700929; 0983043125. Email: daidoanketvpdn@gmail.com
Các văn phòng thường trú:
- Thanh Hóa: Đường Hạc Thành, TP. Thanh Hóa. ĐT: (037) 3854310
- Khánh Hòa: A4 chung cư 2, TP. Nha Trang, Khánh Hoà. ĐT/Fax: (058) 3870608
- Cần Thơ: 5A đường 30-4, TP Cần Thơ - ĐT/Fax: (071) 3839444.