Không tái chế rác thải nhựa, mỗi năm Việt Nam lãng phí gần 3 tỷ USD

NAM ANH

Chỉ có khoảng 1/3 khối lượng rác thải nhựa ở Việt Nam được tái chế, nên đã dẫn tới việc nền kinh tế lãng phí tới gần 3 tỷ USD mỗi năm.

Rác thải nhựa bị đem đi đốt tại lò đốt trên địa bàn huyện Yên Phong (tỉnh Bắc Ninh). Ảnh: Hà An.
Rác thải nhựa bị đem đi đốt tại lò đốt trên địa bàn huyện Yên Phong (tỉnh Bắc Ninh). Ảnh: Hà An.

Nền kinh tế lãng phí tới gần 3 tỷ USD mỗi năm, khi mà chỉ khoảng 1/3 khối lượng rác thải nhựa ở Việt Nam được tái chế.

Thông tin từ từ báo cáo “Nghiên cứu Thị trường cho Việt Nam – Cơ hội và rào cản đối với tuần hoàn nhựa” do IFC và Ngân hàng Thế giới vừa công bố: mỗi năm, khoảng 3,9 triệu tấn nhựa PET, LDPE, HDPE và PP được tiêu thụ tại Việt Nam. Trong số này, chỉ 1,28 triệu tấn, tương đương 33% được thu gom tái chế (CFR).

Và từ thực trạng kể trên, đã và đang có tới 2,62 triệu tấn nhựa bị thải bỏ, dẫn đến mất 75% giá trị vật liệu của nhựa, tương đương gần 3 tỷ USD mỗi năm. Nếu tất cả được thu gom và tái chế thành các sản phẩm có giá trị nhất, về lý thuyết tổng giá trị vật liệu giải phóng được nhờ tái chế sẽ tương đương 3,4 tỷ USD mỗi năm.

Nghiên cứu đã chỉ ra nhiều nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ tái chế nhựa thấp ở Việt Nam như: thiếu nhu cầu bền vững đối với nhựa tái chế tại địa phương, khả năng tiếp cận tài chính của đơn vị tái chế, đặc biệt doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Bên cạnh đó, tỷ lệ tái chế nhựa thấp còn do nguồn cung không đều và có rủi ro từ khu vực phi chính thức, phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu phế liệu nhựa, không có tiêu chuẩn thiết kế để tái chế, và hệ thống quản lý chất thải ưu tiên thu gom và xử lý hơn so với tái chế.

Trong khi đó, theo nhiều chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực môi trường, một lượng đáng kể chất thải nhựa được tái chế tại các làng nghề Việt Nam, như Trung Văn, Tân Triều, Tiên Dược (Hà Nội) và Minh Khai (Hưng Yên). Tại các làng nghề này, môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt là các nguồn nước mặt. Không chỉ tái chế nhựa thải lấy từ các nguồn trong nước, các làng nghề này còn nhập khẩu phần lớn nguyên liệu nhựa thải từ nước ngoài.

Theo bà Carolyn Turk – Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, cho biết, hiện đầu tư vào hạ tầng quản lý rác thải vẫn chưa bắt kịp tốc độ xả thải. Khu vực nhà nước và tư nhân cần hợp tác để giải quyết vấn đề kinh tế, môi trường và xã hội phức tạp này, đồng thời thúc đẩy các chính sách và tăng cường đầu tư để giúp tận dụng triệt để giá trị của vật liệu nhựa.

Rác thải nhựa bị đốt sẽ sản sinh ra chất dioxin. Ảnh: Nam Anh.
Rác thải nhựa bị đốt sẽ sản sinh ra chất dioxin. Ảnh: Nam Anh.

Nghiên cứu đã đề xuất 8 giải pháp và 29 hành động để Việt Nam giải phóng thêm giá trị vật liệu thông qua tái chế nhựa. Một số khuyến nghị đáng chú ý như: mở rộng quy mô ngành công nghiệp tái chế nội địa bằng cách cải thiện môi trường thuận lợi cho đầu tư của khu vực tư nhân; tăng cường năng lực quản lý rác thải; thiết lập “mục tiêu về hàm lượng tái chế” đối với các sản phẩm phổ biến đến tay người sử dụng; yêu cầu bắt buộc phải thực hiện các tiêu chuẩn “thiết kế để tái chế” đối với các sản phẩm nhựa, đặc biệt đối với bao bì...

Nghiên cứu của nhóm Ngân hàng Thế giới sử dụng phương pháp tiếp cận chuỗi giá trị nhựa để xác định cách thức các loại nhựa phổ biến được sản xuất, sử dụng, quản lý ở Việt Nam và khuyến khích tăng cường phân loại, thu gom, tái chế rác thải để tận dụng hết giá trị của vật liệu nhựa.

Trong khi đó, ông Kyle Kelhofer, Giám đốc Quốc gia IFC phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào, cho biết, một nền kinh tế tuần hoàn có ý nghĩa rất quan trọng đối với Việt Nam để đạt được các mục tiêu tăng trưởng carbon thấp. Tái chế nhựa không chỉ giải quyết vấn đề ô nhiễm nhựa mà còn giúp giảm phát thải khí nhà kính và tiết kiệm các nguồn nguyên vật liệu có giá trị.

Ông Kyle Kelhofer cũng đưa ra nhận định: Nâng cao lợi ích kinh tế của việc tái chế nhựa sẽ giúp huy động đầu tư nhiều hơn của khu vực tư nhân để giải quyết hiểm họa ô nhiễm nhựa, đồng thời hỗ trợ các ngành quan trọng như du lịch, vận tải biển và thủy sản, vốn đang bị ảnh hưởng nặng nề.

Hiện ở nước ta, nhiều địa phương vẫn áp dụng phương pháp đốt rác thải nhựa. Trong khi đó, theo các chuyên gia trong lĩnh vực môi trường, đốt rác thải nhựa giúp giải quyết vấn đề về quỹ đất hạn hẹp, nhưng lại làm sản sinh ra chất dioxin (chất da cam) gây biến đổi gen, mang đến nhiều nguy hiểm cho con người và sinh vật.

Đồng quan điểm với ông Kyle Kelhofer và bà Carolyn Turk, Tiến sĩ Lê Thị Hoàng Oanh, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho hay: giải pháp hàng đầu cho thực trạng rác thải nhựa hiện nay ở nước ta vẫn là giảm thiểu và tái sử dụng. Về khía cạnh kỹ thuật, kinh tế, môi trường và xã hội, Việt Nam cần ưu tiên hàng đầu nhóm biện pháp giảm thiểu và tái sử dụng chất thải nhựa. Đặc biệt, chúng ta có cơ hội áp dụng các biện pháp thân thiện sinh thái trong quản lý nhựa.

 

Tin liên quan

Tin nổi bật

Tin cùng chuyên mục

Xem nhiều nhất