: toasoandko@gmail.com | : (04) 38.228.302
Liên hệ Quảng cáo: (04)39.431.943 - (04)39.447.011
09:00:00 01/12/2017

Giám sát quyền lực: Cách nào?

Một trong những giải pháp phòng chống tham nhũng được Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhắc đến khi tiếp xúc cử tri ngày 29/11 là kiểm soát quyền lực. Hiện các cơ chế để kiểm soát quyền lực đã có, nằm rải rác ở nhiều luật. Song làm thế nào để phát huy được tác dụng của nó là vấn đề đang được đặt ra.

Ông Nguyễn Túc.
 
Tạo điều kiện để nhân dân giám sát 
 
Đó là vấn đề được ông Nguyễn Túc, Ủy viên Đoàn Chủ tịch UBTƯMTTQ Việt Nam đưa ra. Bởi theo ông Túc, giám sát quyền lực có nhiều kênh. Một trong những kênh quan trọng nhất là lắng nghe ý kiến của các tầng lớp nhân dân. Vì trong bối cảnh hiện nay lợi ích của nhân dân cái chung thì phù hợp nhưng mỗi tầng lớp lại có yêu cầu khác nhau.
 
Cho nên lắng nghe ý kiến của các tầng lớp nhân dân, thông qua đó các cơ quan nhà nước phân tích ra những gì nhân dân đóng góp chính xác để trên cơ sở đó có quyết sách kịp thời. 
 
Muốn thế, theo ông Túc phải tạo điều kiện cho nhân dân giám sát mới phát hiện được những nơi làm sai, lạm quyền. Bộ Chính trị có Quyết định 217 về giám sát và phản biện xã hội, trong đó nêu rõ MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội có trách nhiệm giám sát và đề xuất ý kiến với Đảng, Nhà nước về những chủ trương chính sách chưa sát hợp với tình hình thực tế.
 
Vận dụng tư tưởng đó, MTTQ cần phải nắm bắt thật sát tình hình của các tầng lớp nhân dân, phản ánh trung thực với Đảng, Nhà nước để có quyết sách kịp thời giải quyết hài hòa lợi ích.
 
Để kiểm soát quyền lực trong bối cảnh hiện nay khi lợi ích nhóm đang là vấn đề bức xúc, bên cạnh ý kiến của nhân dân thì Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội, các đoàn thể cần đi sâu hơn nữa vào từng cụm dân cư, và nghe ý kiến của các hội đồng tư vấn.
 
Thông qua ý kiến của khu dân cư và hội đồng tư vấn để phản ánh với Đảng, Nhà nước những biểu hiện lãng phí, tham nhũng và kiến nghị có những giải pháp khắc phục.
 
Ông Lê Như Tiến.
 
Cơ chế tự giám sát lẫn nhau
 
Ông Lê Như Tiến, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội cho rằng, giám sát quyền lực là một trong những nguyên tắc được hiến định. Các cơ quan nhà nước phải kiểm soát, giám sát lẫn nhau, không để các cơ quan có quyền “tự tung tự tác”.
 
Theo ông Tiến, hiện nay Quốc hội giám sát hoạt động của Chính phủ, các cơ quan Tư pháp đó chính là kiểm soát quyền lực. Nhưng ngược lại bất cứ người nào vi phạm pháp luật thì các cơ quan Tư pháp có quyền xử lý nghiêm và không loại trừ một ai. 
 
Cho rằng dù đã có những văn bản pháp luật quy định về giám sát quyền lực nhưng trong thực tế giám sát còn yếu, và nhiều bất cập, ông Tiến đặt vấn đề: “Lẽ ra nhân dân, cử tri có quyền giám sát lãnh đạo nhưng thực tế nhân dân, cử tri, cấp dưới có giám sát được cấp trên hay không? Chắc chắn là khó nếu không có cơ chế tạo điều kiện cho họ giám sát. Có thể giám sát bằng phát biểu ý kiến, viết đơn kiến nghị, thậm chí tố cáo nhưng liệu họ có tồn tại hay bị trù dập?”.
 
Cử tri giám sát quyền lực của ĐBQH
 
Ông Tiến đưa ra minh chứng: Ví dụ trong luật quy định cử tri có quyền giám sát ĐBQH do mình bầu ra nhưng cơ chế nào để cử tri giám sát khi cử tri thấy vị ĐBQH đó không xứng đáng nữa? Vừa qua một số ĐBQH bị bãi nhiệm đều là do Quốc hội bãi nhiệm trong khi chính ra phải do cử tri bãi nhiệm, tức là phải tạo cơ chế để cử tri giám sát quyền lực của ĐBQH. Cũng như có cơ chế nào để cho nhân dân giám sát cơ quan công quyền và Chính phủ?
 
Theo ông Tiến, giám sát quyền lực trở thành hiện thực trong đời sống vẫn đang còn có khoảng cách. Cơ chế nào để cho nhân dân trong xã, huyện, tỉnh có thể giám sát được hoạt động của Chủ tịch tỉnh, huyện, xã? Vì quyền lực chính là được nhân dân ủy quyền cho nên dân có quyền giám sát. Khi nhân dân phát hiện ra phải có cơ chế bảo vệ. Chúng ta đã có văn bản nói về giám sát quyền lực nhưng văn bản hướng dẫn giám sát quyền lực còn mỏng và thiếu, thậm chí có cơ chế chưa có văn bản hướng dẫn vậy làm sao cơ quan nọ giám sát được cơ quan kia?
 
Từ đó ông Tiến kiến nghị, ngoài hoàn thiện các văn bản pháp luật thì người đứng đầu các cơ quan tổ chức phải phát huy vai trò của mình trong giám sát lẫn nhau. Nhân dân giám sát các cơ quan công quyền thì mới phát hiện ra cơ quan nào hành dân? UBND nào khi nhân dân đến làm giấy tờ chính đáng nhưng phải có tiền lót tay, bôi trơn? Vì vậy cần phát huy vai trò giám sát của nhân dân, MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên trong giám sát hoạt động của chính quyền.
 
Vừa qua các cơ quan chính quyền chưa tạo điều kiện cho nhân dân giám sát, thậm chí còn chưa tạo điều kiện cho các cơ quan giám sát lẫn nhau. Người đứng đầu các cơ quan, tổ chức đôi khi không thích người khác giám sát mình. “Nếu không được giám sát, người đứng đầu thường hay “tự tung tự tác” cho nên đã có chủ trương rồi nhưng phải biến thành các văn bản pháp luật của Nhà nước, biến thành các văn bản hướng dẫn thì việc giám sát quyền lực mới hiệu quả” - ông Tiến bày tỏ.
 
H.Vũ (ghi)