: toasoandko@gmail.com | : (04) 38.228.302
Liên hệ quảng cáo: (04)39.431.943 - (04)39.447.011
09:30:00 - Thứ ba, 04/07/2017

Luồng Quan Chánh Bố trước nguy cơ sạt lở

Dự án đầu tư công trình luồng biển Quan Chánh Bố cho tàu có trọng tải lớn vào sông Hậu là một phần hạng mục quan trọng của dự án trọng điểm cho khu vực đồng bằng sông Cửu Long, đã hoàn thành giai đoạn 1. Nhưng ngay lập tức lại thêm gánh lo sạt lở hai bên bờ của luồng này, với kinh phí ứng phó được đề xuất lên đến 1.600 tỷ đồng.

Việc nạo vét luồng Quan Chánh Bố được dự báo sẽ tiêu tốn chi phí lớn trong nhiều năm. Ảnh: Hồng Phúc.
 
Đề xuất 1.600 tỷ đồng ứng phó sạt lở
 
Luồng kênh Quan Chánh Bố dài khoảng 20 km kéo dài từ ngã 3 Định An đến ngã 3 giao với kênh Tắt đào mới tại xã Long Toàn huyện Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh. Luồng này thuộc dự án luồng tàu biển tải trọng lớn vào sông Hậu, đã được thông luồng vào đầu năm 2016, cho phép tàu biển có tải trọng 10.000 tấn đầy tải và 20.000 tấn giảm tải ra vào các cảng ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long.
 
Dự án được kỳ vọng giúp tăng sản lượng hàng hóa qua các cảng trên sông Hậu đạt từ 21- 22 triệu tấn/năm và hàng container đạt từ 450.000 - 500.000 TEU/năm đến năm 2020. Qua đó, Dự án sẽ đóng góp mạnh mẽ vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của các tỉnh, thành ven sông Hậu và toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
 
Mặc dù được kỳ vọng rất lớn, thế nhưng theo UBND tỉnh Trà Vinh, đoạn kênh Quan Chánh Bố hiện nay chưa được đầu tư kè bảo vệ bờ. Trong khi đó, kênh này đang xảy ra hiện tượng sạt lở, bởi hai nguyên nhân chính là do tự nhiên và do ảnh hưởng của việc thi công nạo vét luồng. Tỉnh Trà Vinh từng có văn bản đề nghị Bộ GTVT tiến hành cắm mốc giải phóng mặt bằng và sớm triển khai thi công giai đoạn 2 kè bảo vệ tuyến luồng kênh Quan Chánh Bố, được Bộ GTVT thống nhất. 
 
Sau đó, Bộ GTVT đã đề xuất Thủ tướng Chính phủ và Bộ KH-ĐT cho phép sử dụng 1.600 tỉ đồng vốn còn dư từ giai đoạn 1 của dự án luồng tàu biển tải trọng lớn vào sông Hậu để thực hiện giai đoạn 2, với mục tiêu chủ yếu là ứng phó hiện tượng sạt lở hai bên bờ của luồng Quan Chánh Bố.
 
Cho đến nay, toàn bộ tuyến kênh Quan Chánh Bố thuộc Dự án luồng tàu biển tải trọng lớn vào sông Hậu chưa được kè chắn nên sau khi thông luồng cho tàu 10.000 tấn đầy tải và 20.000 tấn giảm tải vào luồng thì đã xảy ra hiện tượng sạt lở. 
 
Ngoài vấn đề sạt lở, Dự án trong quá trình thông luồng cũng đã chia cắt QL53, tỉnh lộ 913 và các tuyến đường giao thông trong khu vực. Việc chia cắt đã khiến các khu vực xã Đông Hải, Long Vĩnh, Long Khánh, thị trấn Long Thành và một phần xã Dân Thảnh (huyện Duyên Hải, Tỉnh Trà Vinh) bị chia cắt kết nối giao thông đường bộ và trở thành các xã đảo. Các hộ dân tại các xã nêu trên và thị trấn Long Thành buộc phải di chuyển bằng phà nên rất khó khăn.
 
Bất cập nêu trên đã được tỉnh Trà Vinh nhiều lần kiến nghị lên Bộ GTVT yêu cầu sớm triển khai giai đoạn 2 hạng mục kè bảo vệ bờ (dài khoảng 18,65km) và bổ sung đầu tư vào dự án kè bảo vệ bờ đối với đoạn còn lại dài khoảng 20km chạy dọc theo kênh Quan Chánh Bố để sớm ổn định cuộc sống của các hộ dân sống trên các khu vực bị chia cắt do quá trình thông luồng dự án. Từ thực tế trên, ngành GTVT cũng đã đề xuất kinh phí hỗ trợ để hoàn thành một số công trình tạo điều kiện đi lại của người dân được thuận tiện hơn.
 
Cần giám sát chặt chẽ
 
PGS.TS Lê Kế Lâm- Chủ tịch Hội Kinh tế biển TP HCM cho rằng, khi phản biện về lựa chọn luồng tàu biển cho ĐBSCL đã có nhiều ý kiến lo ngại về hiện tượng sạt lở hai bên bờ của luồng Quan Chánh Bố, dài khoảng gần 20 km. Theo ông Lâm, trước đây từng có tính toán chi phí nạo vét cửa Định An chỉ tốn 3 triệu USD/năm, trong khi xây dựng luồng qua kênh Quan Chánh Bố tốn đến 200 triệu USD và dự báo mức độ thành công của luồng Quan Chánh Bố là trên 70%.
 
“Nhưng chúng tôi hết sức ngạc nhiên, một công trình tốn kém 200 triệu USD, xây dựng trong 7 năm, tại sao độ thành công chỉ có trên 70%, còn gần 30% không thành công là cái gì?”- ông Lâm đặt vấn đề, đồng thời có kiến nghị Bộ GTVT vào thời điểm thông luồng kỹ thuật dự án phải đặc biệt chú ý đến khả năng sạt lở ở luồng này và các vấn đề như: khi luồng Quan Chánh Bố phân luồng dòng sông Hậu đổ ra biển thì liệu luồng này có còn ổn định không, có cách gì ngăn phù sa sông Hậu không theo dòng chảy vào Quan Chánh Bố không? Cửa đổ ra biển của kênh Quan Chánh Bố có bị bồi lấp không?
 
Các ý kiến cũng đánh giá về hiệu quả kinh tế giữa mở các cửa Định An, Trần Đề và luồng Quan Chánh Bố, bởi vì kinh phí để thực hiện Dự án luồng tàu biển trọng tải lớn vào sông Hậu qua Quan Chánh Bố ước tính 200 triệu USD, khoảng 3.350 tỷ đồng, đã không được cho vay vì không thuyết phục được tính khả thi và về tác động đến môi trường của dự án đối với bên cung cấp tín dụng vốn.
 
Trên thực tế, năm 2017 dự kiến ngành GT-VT chi ra 143,725 tỷ đồng để nạo vét duy tu tuyến luồng Quan Chánh Bố cho tàu biển trọng tải lớn vào sông Hậu. Tuy nhiên, Cục Hàng hải Việt Nam trong văn bản báo cáo Bộ GTVT vào cuối tháng 4/2017 cũng đã thừa nhận, tuyến Quan Chánh Bố đã bị sa bồi với khối lượng lớn, giảm độ sâu, xuất hiện các dải cạn có độ sâu- 2,5m/-3,5m/-4m/-6m. Với độ sâu nói trên dẫn đến nguy cơ mất an toàn hàng hải, ảnh hưởng đến việc vận hành tuyến.
 
Cục này tính toán, để nạo vét tuyến luồng đạt chuẩn tắc thiết kế -6,5m thì tổng khối lượng nạo vét dự kiến khoảng 3,7 triệu m3, tương ứng với số tiền khoảng 360 tỷ đồng, vượt dự toán hơn 200 tỷ đồng. Do đó, Cục Hàng hải Việt Nam đã kiến nghị Bộ GTVT cho phép sử dụng nguồn phí bảo đảm hàng hải vượt thu năm 2017 để bổ sung nạo vét, duy tu tuyến luồng này.
 
GS Nguyễn Ngọc Trân đã kiến nghị thẳng thắn đối với Dự án luồng sông Hậu qua kênh Tắt và kênh Quan Chánh Bố cần được Quốc hội giám sát, đặc biệt là việc thực hiện giám sát những vấn đề liên quan đến luồng Quan Chánh Bố. Bởi vì, các luồng tự nhiên như Định An thì ngày càng nông trong khi luồng qua kênh Quan Chánh Bố còn phải nạo vét nhiều và chưa biết độ ổn định ra sao.
 
Còn PGS.TS Lê Kế Lâm mong muốn, Bộ GTVT trong quá trình thực hiện Dự án cần có cơ sở cho các nhà khoa học nghiên cứu, thảo luận và đánh giá một cách khách quan chính xác. Và, Bộ GTVT nên tổ chức phản biện đối với Dự án này, nhất là phản biện của các tổ chức tư vấn, của các hội. Ngay cả khi lựa chọn tổ chức tư vấn phản biện theo hình thức đấu thầu công khai theo luật định, chứ không thể chỉ định thầu. Mục tiêu cuối cùng là tìm được một luồng tàu biển ra vào ĐBSCL một cách kinh tế, an toàn, bền vững về môi trường, không phụ lòng mong mỏi của người dân.
 
Theo Hội Kinh tế biển TP HCM, chi phí nạo vét khắc phục hiện tượng sạt lở hai bên luồng Quan Chánh Bố chắc chắn sẽ còn phát sinh rất nhiều, nhưng tính bền vững và tác động môi trường cũng sẽ còn kéo dài. Bài học nhìn từ cửa Định An, gần đó trong hơn 30 năm phải nạo vét đến 24 lần, nghĩa là cứ hơn 1 năm phải nạo vét một lần, khiến nguồn kinh phí nạo vét phát sinh hàng năm rất lớn, khoảng gần 200 tỷ đồng cho đến nay. Thế nhưng, thực tế việc nạo vét cửa Định An cầm chừng như hiện nay, khiến đoạn bồi càng nông và tàu bè vào cửa này càng khó khăn hơn.
 
Lê Anh