“Ẩn số” kỳ thi lớp 10 giai đoạn 2027–2028

Còn nhiều băn khoăn

Những năm gần đây, mô hình phổ biến ở nhiều địa phương là thi ba môn toán, ngữ văn và tiếng Anh để tuyển sinh lớp 10 công lập. Từ Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng đến nhiều tỉnh thành khác, tiếng Anh gần như trở thành lựa chọn quen thuộc cho môn thi thứ ba.

Tuy nhiên, theo quy định của Bộ GDĐT, môn thi thứ ba không được lặp lại quá ba năm liên tiếp. Điều này làm nảy sinh lo lắng về khả năng thay đổi phương án tuyển sinh từ năm 2027 và năm 2028.

Tại buổi làm việc với UBND TPHCM về công tác chuẩn bị kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng đề nghị thành phố cân nhắc lựa chọn bài thi tổ hợp bên cạnh hai môn bắt buộc là toán và ngữ văn trong kỳ thi lớp 10 năm 2027. Theo ông, có thể chọn tổ hợp khoa học tự nhiên hoặc khoa học xã hội tùy theo định hướng của thành phố.

Đề xuất này xuất phát từ thực tế học sinh TPHCM có xu hướng lựa chọn các môn tự nhiên và ngoại ngữ cao hơn mặt bằng chung cả nước. Theo báo cáo của Sở GDĐT TPHCM, trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, có hơn 65.000 học sinh chọn ngoại ngữ, chiếm khoảng 45,8% - cao hơn đáng kể mức trung bình toàn quốc. Tỉ lệ học sinh chọn vật lý, hóa học cũng vượt mặt bằng chung.

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng cho rằng điều này cho thấy tiếng Anh đã trở thành môn học thường xuyên của học sinh thành phố, trong khi định hướng giáo dục của TPHCM cũng đang phát huy thế mạnh ở nhóm khoa học tự nhiên.

Theo nhiều chuyên gia, xu hướng chuyển từ thi một môn đơn lẻ sang bài thi tổ hợp phù hợp với tinh thần của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, vốn hướng đến đánh giá năng lực vận dụng kiến thức liên môn thay vì học thuộc lòng.

Dù vậy đến nay TPHCM vẫn chưa công bố cụ thể cấu trúc bài thi, cách tính điểm hay lộ trình triển khai. Chính điều này khiến kỳ tuyển sinh lớp 10 giai đoạn 2027–2028 trở thành “ẩn số” với nhiều phụ huynh có con đang học THCS.

Chị Nguyễn Thu Trang, phụ huynh có con học lớp 7 tại phường An Lạc (TPHCM), cho biết gia đình bắt đầu lo lắng khi nghe thông tin có thể thi tổ hợp.

“Nếu thi tiếng Anh như các năm trước thì phụ huynh còn định hướng được việc học. Còn thi tổ hợp nhưng chưa rõ gồm những môn nào, cách ra đề ra sao thì rất khó chuẩn bị cho con từ sớm”, chị Trang nói.

Lo học lệch, tăng học thêm và thiếu công bằng

Bên cạnh ý kiến ủng hộ đổi mới, nhiều phụ huynh và giáo viên bày tỏ băn khoăn về nguy cơ học lệch nếu áp dụng bài thi tổ hợp.

Anh Trần Minh Hoàng, phụ huynh tại phường Đống Đa, Hà Nội cho rằng học sinh có thể chỉ tập trung vào những nhóm môn xuất hiện trong bài thi mà xem nhẹ các môn còn lại.

“Nếu tổ hợp năm nay thiên về tự nhiên, năm sau lại thiên về xã hội thì phụ huynh rất khó định hướng. Học sinh THCS vốn đã áp lực, giờ phải ôn diện rộng nhiều môn cùng lúc thì dễ dẫn đến học thêm tràn lan”, anh Hoàng chia sẻ.

Đáng chú ý, nếu tiếng Anh là môn học gần như tất cả học sinh sẽ học trong chương trình THPT thì với môn khoa học tự nhiên hoặc khoa học xã hội sẽ là các môn tự chọn khi vào cấp 3. Như vậy, nếu bài thi tổ hợp về tự nhiên thì sẽ thiệt thòi cho những học sinh có thế mạnh về môn xã hội và ngược lại.

Nhìn lại câu chuyện tỉnh Sơn La vừa qua dự kiến áp dụng bài thi tổ hợp trong kỳ thi vào lớp 10 năm 2026, học sinh phải làm một bài thi chứa sáu nội dung kiến thức gồm lý, hóa, sinh, sử, địa và tiếng Anh.

Tuy nhiên, sau quá trình lấy ý kiến, phương án thi tổ hợp sáu môn tại Sơn La đã phải tạm dừng để tiếp tục nghiên cứu. Nguyên nhân chủ yếu là lo ngại học sinh chịu áp lực lớn, khó thích nghi nếu thay đổi quá nhanh. Đây được xem là ví dụ cho thấy việc đổi mới tuyển sinh cần có bước chuẩn bị kỹ lưỡng, đặc biệt về cấu trúc đề thi, cách tính điểm và thời gian công bố phương án.

Ghi nhận tại Trường THCS Quang Trung (phường Quang Trung, Nghệ An), trong các kỳ thi giữa kỳ, cuối kỳ, học sinh đã được làm quen với các môn tích hợp nên nếu lựa chọn bài thi tổ hợp làm môn thi thứ 3 trong kỳ thi vào lớp 10 THPT sẽ không quá bỡ ngỡ. Cô Trịnh Thị Hồng, giáo viên Khoa học tự nhiên của trường cho rằng việc thay đổi môn thi thứ 3 sẽ khiến học sinh tập trung học đều các môn, hạn chế học lệch.

Dù vậy, cô Hồng đề xuất đề thi nên tập trung vào các chủ đề chung, phù hợp năng lực học sinh và cần công bố môn thi sớm, tốt nhất ngay sau học kỳ I để giáo viên, học sinh chủ động ôn tập. Bên cạnh đó, đề thi cũng cần cân đối giữa các mức độ nhận biết, thông hiểu và vận dụng để tránh gây quá tải.

Đây cũng là mong muốn của nhiều bậc phụ huynh về sự ổn định và minh bạch trong lộ trình tuyển sinh. Dù thi tiếng Anh hay thi tổ hợp, các địa phương cần công bố sớm phương án, đề minh họa và cấu trúc đánh giá để học sinh có đủ thời gian chuẩn bị. Việc thiết kế đề thi cũng cần phù hợp để không làm tăng áp lực học thêm. Bởi nếu không hợp lý, thay vì tập trung ba môn như hiện nay, học sinh có thể phải ôn tập dàn trải nhiều môn để đáp ứng bài thi tổ hợp.