Bán vốn Nhà nước: Giảm áp lực ngân sách

Việc bán vốn sẽ mang lại lợi ích cho cả nhà nước và nền kinh tế.

Gom tiền về ngân khố

Tại Đại hội đại biểu lần thứ 2 Đảng bộ Khối Doanh nghiệp Trung ương, nhiệm kỳ 2015-2020 (ngày 15-10), Đại diện ngân hàng thương mại nhà nước đưa ra kiến nghị: Cần xác định lộ trình cho phép giảm tỷ lệ sở hữu vốn của Nhà nước tại các ngân hàng thương mại nhà nước xuống tới 51% để các ngân hàng chủ động có kế hoạch cũng như phát tín hiệu đối với thị trường.

Trước đó, Chính phủ cũng đã có quyết định buông những con gà đẻ trứng vàng. Trong văn bản vừa ban hành về đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đầu tư & Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC), Chính phủ giao SCIC phải chọn thời gian thích hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định việc thoái hết vốn Nhà nước tại 10 DN nhằm đạt được lợi ích cao nhất. Đó là Công ty CP Sữa Việt Nam, tổng công ty CP Bảo Minh, tổng công ty Tái bảo hiểm Quốc gia, công ty CP Nhựa Thiếu niên Tiền phong, Công ty CP Nhựa Bình Minh, công ty CP Hạ tầng và BĐS Việt Nam, công ty CP Cơ khí và khoáng sản Hà Giang, công ty CP XNK Sa Giang, công ty CP FPT, công ty CP Viễn Thông FPT.

Việc bán vốn tại các doanh nghiệp nhà nước đang hứa hẹn sẽ được nhân rộng, mở lối thông thoáng cho việc phân bổ lại tài sản nhà nước. Mà có thể thấy rằng, sẽ có nhiều lợi ích cho cả nhà nước và nền kinh tế.

Những tính toán về lượng tiền thu được còn được đong đếm, nhiều khả năng lên tới 3 hoặc 4 tỷ USD. Quyết định thoái vốn tại các đại gia này giải pháp khả thi để huy động nguồn vốn còn rất lớn từ xã hội để giải quyết vấn đề ngân khố quốc gia hiện nay. Tiền thu về được từ các doanh nghiệp lớn gom về ngân khố, từ đây có thể giảm phần nào áp lực ngân sách.

Nhưng quan trọng hơn, việc bán vốn nhà nước sẽ giúp cho Nhà nước sử dụng hiệu quả hơn đồng vốn ban đầu của mình. Ông Vũ Minh Tân, phó vụ trưởng Vụ Ngân sách nhà nước, Bộ Tài chính cho biết, tiền bán vốn nhà nước tại Vinamilk để xây bệnh viện. Ngoài Vinamilk ra vẫn đang còn 9 DN lớn khác có thể giúp nhà nước thu về một khoản tiền khổng lồ. Do vậy, hình dung một lộ trình, số tiền thu về được từ việc bán cổ phần tại 1 doanh nghiệp sẽ dùng để xây thêm bệnh viện khác, xây thêm một nhà ga khác. Điều này đồng nghĩa với việc hiệu quả sử dụng đồng vốn đã được nâng cao thay vì chỉ nằm im trong 1 doanh nghiệp.

Và câu chuyện hậu chuyển giao

Nhưng điều mà cộng đồng doanh nghiệp quan tâm là sau khi nhà nước không can thiệp vào quản lý doanh nghiệp thì câu chuyện chuyển giao như thế nào. Đặc biệt là vốn của nhà nước sẽ phân bổ ra sao để nâng cao hiệu quả nguồn tiền đồng thời thúc đẩy được doanh nghiệp phát triển.

Ông Đặng Quyết Tiến, Phó cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp (Bộ Tài chính) cho rằng: Hai câu hỏi đầu tiên của chúng tôi khi quyết định bán vốn của nhà nước hay không là cổ phần đó được định giá bao nhiêu và khả năng tăng trưởng của doanh nghiệp sau khi bán thế nào chứ không còn là chuyện tối đa hóa tiền thu về như trước.

Vì vậy câu hỏi cũng đang được đặt ra liên quan đến việc hậu chuyển giao quyền lực ở công ty sẽ ra sao?

Chiều ngày 15/10, trao đổi với Đại Đoàn Kết, chuyên gia kinh tế Đinh Tuấn Minh cho rằng cần phải phân tích động thái bán vốn của Nhà nước ở hai tình thế. Ở tình thế thứ nhất, là do vấn đề ngân sách đang khó khăn, bán cổ phần để có tiền trang trải cho chi tiêu. Từ đây các vấn đề liên quan nợ công, liên quan đến chi thường xuyên không đủ đầu tư vốn đã đặt ra gay gắt sẽ càng mạnh hơn. Hành động bán vốn này được so sánh nghiệt ngã với hình ảnh anh nông dân bán đất để tiêu, và kết quả cuối cùng tiền tiêu hết nhưng không tạo ra được giá trị gì.

Ở tình thế thứ 2, đặt ra lộ trình tái cơ cấu DNNN, cải cách thể chế đang đi vào chặng nước rút. Việc Nhà nước bán vốn tại các ông lớn này có chủ đích, mục đích nâng cao hiệu quả hoạt động khu vực DN giảm bớt phần can thiệp của mình cũng cần có sự theo dõi. Vì tín hiệu trong suốt 2 năm qua, cũng như những kết quả thu được từ việc thoái vốn DNNN, cổ phần hóa DNNN quá mỏng. “Câu hỏi đặt ngược trở lại, Nhà nước thoái vốn tại Vinamilk, tại FPT liệu có phải là giải pháp “đặng chẳng đừng”?” - ông Minh nhấn mạnh.

Ông Minh cũng cho rằng, bất cứ quốc gia nào cũng vậy, Nhà nước can thiệp nền kinh tế thông qua chính sách mà không cần phải cầm tay chỉ việc. Có khung chính sách chung thì doanh nghiệp sẽ tự vận hành, bản thân doanh nghiệp cũng có nhiều cơ hội được phát triển trong môi trường mới cạnh tranh. Bán vốn Nhà nước là việc nên làm song cũng mở ra nhiều vấn đề cần quan sát mục đích bán để có hướng đi hiệu quả hơn.