Bảo vệ dữ liệu cá nhân của người nổi tiếng

Giả mạo tràn lan

Thời gian qua, hàng loạt các nghệ sĩ đã phải “đăng đàn” thanh minh khi nhiều tài khoản giả mạo hình ảnh, giọng nói của mình để quảng cáo cho các sản phẩm kém chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ, thậm chí là lừa đảo. Đơn cử như diễn viên Lan Phương, trên trang cá nhân đã hết sức bức xúc khi kẻ gian sử dụng hình ảnh của cô để ghép vào sản phẩm, tạo trang quảng cáo, gây nhầm lẫn cho khán giả. Trong những bài viết trên các trang này quảng cáo sản phẩm dưỡng trắng da, thậm chí còn khẳng định diễn viên Lan Phương trực tiếp giới thiệu và khuyên dùng.

Diễn viên Lan Phương chia sẻ, nhiều khán giả, bạn bè gửi thông tin, chị mới biết có trang dùng hình ảnh của mình mà không xin phép. Diễn viên này đã liên hệ với trang đó để yêu cầu gỡ bỏ hình ảnh nhưng đó là trang Facebook ảo, website đính kèm cũng là website rác. Họ mượn hosting (dịch vụ cho thuê không gian lưu trữ dữ liệu trên internet) để đăng quảng cáo.

Hay ca sĩ Mỹ Tâm cùng từng là nạn nhân khi bị sử dụng hình ảnh trái phép quảng cáo cho một nhãn hàng sữa. Trước đó, Hoa hậu H'Hen Niê bị sử dụng hình ảnh trái phép quảng cáo thuốc hỗ trợ sinh lý cho nam giới. Không chỉ sử dụng với mục đích quảng cáo, nhiều nghệ sĩ còn bị sử dụng hình ảnh để giới thiệu cho các trang web cá độ, vay lãi, tiền ảo như ca sĩ Đan Trường, Khắc Việt, Lý Hải…

Từng là nạn nhân, NSND Xuân Bắc - Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn bày tỏ, việc cắt ghép hình ảnh nghệ sĩ để bán hàng hay quảng cáo dịch vụ phi pháp là hành vi lừa đảo. Kẻ xấu đang đánh tráo khái niệm, lợi dụng sự tin yêu của khán giả dành cho nghệ sĩ để tăng độ tin cậy cho các sản phẩm, dịch vụ kém chất lượng hoặc bất chính.

Theo NSND Xuân Bắc, mỗi nghệ sĩ khi phát hiện ra hình ảnh của mình cần có những lên tiếng kịp thời trên các phương tiện thông tin đại chúng để cảnh báo khán giả. Người dân và các đồng nghiệp khi phát hiện dấu hiệu mạo danh cần báo ngay cho cơ quan Công an để kịp thời xử lý. Cần có biện pháp hạn chế tối đa các tài khoản ảo trên mạng xã hội, vì đây chính là mảnh đất để các hành vi mạo danh và lừa đảo lộng hành.

Điểm tựa của giới nghệ sĩ

Việc các nghệ sĩ bị sử dụng hình ảnh trái phép không còn câu chuyện mới ở Việt Nam. Tuy nhiên, sau mỗi vụ việc, sự phản kháng của nhiều nghệ sĩ trước đây là khá “yếu ớt”. Các nghệ sĩ thường có thói quen chỉ đăng bài đính chính trên trang cá nhân rồi bỏ qua. Chính sự nương tay này vô tình khiến những kẻ trục lợi coi thường pháp luật. Thậm chí, một số nghệ sĩ còn tỏ ra lo ngại việc khởi kiện các tổ chức lừa đảo ẩn danh hoặc các công ty sử dụng dữ liệu trái phép sẽ tốn kém thời gian và tiền bạc.

Tuy nhiên, khi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, dường như đã trở thành điểm tựa vững chắc cho những người nghệ sĩ đứng lên bảo vệ danh dự cho chính mình. Ở đó, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là một văn bản pháp lý mà phản ánh sự tôn trọng của xã hội đối với giá trị con người và thành quả lao động của nghệ sĩ. Bởi Luật chính thức có hiệu lực buộc các nền tảng như Facebook, TikTok phải có cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn. Bên cạnh đó, nghệ sĩ khi phát hiện ra các vi phạm có quyền yêu cầu các nền tảng này gỡ bỏ ngay lập tức các nội dung AI giả mạo dựa trên dữ liệu sinh trắc học của họ. Nếu nền tảng “lảng tránh” sẽ đối mặt với các lệnh trừng phạt trực tiếp từ cơ quan quản lý trong nước.

NSND Tự Long - Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội kỳ vọng, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đi kèm với những hình phạt nghiêm khắc, thậm chí là truy tố hình sự đối với những tổ chức dùng AI, Deepfake giả mạo trục lợi bất chính sẽ là điểm tựa vững chắc chắc cho các nghệ bảo vệ quyền lợi của mình.

Thực tế cho thấy, khi “lá chắn” pháp lý được dựng lên vững chắc, giới nghệ sĩ sẽ yên tâm hơn trong việc sáng tạo. Họ không còn phải lo lắng việc một buổi livestream chia sẻ tâm tình bị cắt ghép thành quảng cáo thuốc lừa đảo. Sự minh bạch về dữ liệu cá nhân sẽ thúc đẩy các thương vụ hợp tác chất lượng cao, nơi danh tiếng nghệ sĩ được trân trọng và bảo vệ như một tài sản chiến lược. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân được kỳ vọng sẽ bảo vệ quyền con người, quyền công dân và giá trị lao động nghệ thuật trong không gian số.