Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường: “Bảo đảm người có đất bị thu hồi có chỗ ở, điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ”

Tháo gỡ các điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng đất

Ngày 28/7, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về định hướng chính sách đối với dự án Luật Đất đai (sửa đổi). Báo cáo tại phiên họp, trình bày Tờ trình tóm tắt định hướng chính sách của dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, sau khi Luật Đất đai năm 2024 được ban hành, Trung ương, Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết, kết luận mới về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền và hoàn thiện thể chế, đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện pháp luật đất đai để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Việc sửa đổi Luật Đất đai năm 2024 là cần thiết nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương mới của Đảng, bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật, tháo gỡ các điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng đất, khơi thông và phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

7 nhóm chính sách

Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, trên cơ sở kết quả sơ kết Nghị quyết số 18-NQ/TW, kết quả tổng kết thi hành Luật Đất đai năm 2024, Chính phủ đã thông qua 7 nhóm chính sách.

Cụ thể: Đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng tích hợp, số hóa, đơn giản hóa hệ thống quy hoạch phù hợp tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; nâng cao chất lượng quy hoạch, kiểm soát chặt việc điều chỉnh quy hoạch và ưu tiên quỹ đất cho kết cấu hạ tầng, nhà ở xã hội, giáo dục, y tế và các động lực tăng trưởng mới.

Hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất theo hướng công khai, minh bạch; quy định rõ các trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất; hoàn thiện cơ chế khai thác quỹ đất cơ quan, trụ sở dôi dư và ưu tiên đất cho giáo dục, y tế, nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội và các lĩnh vực ưu tiên phát triển.

Hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo hướng hài hòa lợi ích Nhà nước, người dân và nhà đầu tư; rút ngắn thời gian giải phóng mặt bằng; bổ sung cơ chế linh hoạt đối với dự án trọng điểm, cấp bách và trường hợp có sự đồng thuận cao của người dân. Chuyển mạnh từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”, bảo đảm người có đất bị thu hồi có chỗ ở, điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất theo hướng chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị phát triển về đất đai. Giá đất do Nhà nước quyết định dựa trên dữ liệu đầy đủ, công khai, minh bạch; điều tiết địa tô chênh lệch, điều tiết hợp lý giá trị tăng thêm từ đất đai, phòng, chống đầu cơ, thao túng giá, qua đó khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất theo hướng khơi thông nguồn lực tài nguyên thông qua mở rộng cơ chế sử dụng đất đa mục đích, khai thác không gian đa chiều, không gian trên cao và lấn biển, thúc đẩy tích tụ, tập trung đất đai; phát triển thị trường quyền sử dụng đất và bổ sung cơ chế đối với một số loại đất, mô hình phát triển mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai; hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia; xử lý các tồn tại lịch sử trong cấp Giấy chứng nhận; đơn giản hóa trình tự, thủ tục hành chính phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp gắn với nâng cao trách nhiệm của địa phương và tăng cường kiểm tra, giám sát của Trung ương.  Đổi mới, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo; khắc phục bằng được tình trạng không sử dụng đất, để đất hoang hóa, ô nhiễm, suy thoái; các tồn tại lịch sử trong quản lý, sử dụng đất; hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai.

Ngoài 7 chính sách nêu trên, theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương cập nhật các chính sách mới được Trung ương thông qua tại Nghị quyết quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan để làm cơ sở chính trị cho việc sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.

Tiếp tục phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền địa phương

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng dự thảo Luật Đất đai với 3 nhóm nội dung chủ yếu: Nhóm thứ nhất, thể chế bước đầu các quan điểm, định hướng của Đảng tại Nghị quyết quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan. Nội dung này tiếp tục được cập nhật, hoàn thiện ngay sau khi Nghị quyết được Trung ương thông qua.

Nhóm thứ hai, Luật hóa các quy định tại các Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ ban hành trong thời gian qua.

Nhóm thứ ba, sửa đổi các quy định về thẩm quyền, trách nhiệm thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai trong Luật Đất đai năm 2024 cho phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp theo nguyên tắc tiếp tục phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền địa phương.