Cần ngăn chặn hành vi chuyển giá

Cần mạnh tay với gian lận thuế và chuyển giá.

Tăng mạnh giao dịch, liên kết

Số liệu mới nhất của Bộ Tài chính cho biết, trong 9 tháng qua, ngành thuế đã tiến hành thanh tra, kiểm tra 217 DN có hoạt động giao dịch liên kết. Đã truy thu, truy hoàn và phạt 575,75 tỷ đồng; giảm lỗ gần 2.636 tỷ đồng; giảm khấu trừ 15,5 tỷ đồng và điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế 1.811 tỷ đồng. Trong đó, thanh tra, kiểm tra xác định lại giá thị trường đối với giao dịch liên kết đã truy thu hơn 256 tỷ đồng, giảm lỗ 1.888 tỷ đồng, điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế 1.748,67 tỷ đồng.

Quyền Vụ trưởng Vụ Thanh tra, Tổng cục Thuế ông Phạm Ngọc Lai cho biết, trong hoạt động thanh tra giao dịch liên kết (chuyển giá) vi phạm phổ biến là giá mua hàng hóa không phù hợp với giá thị trường. Chẳng hạn, một công ty đa quốc gia nhập khẩu vào Việt Nam 1kg bột mì để chế biến bánh kẹo có giá cao hơn giá thị trường khi so sánh với giá các đơn vị trong nước nhập khẩu. Hay như một chai nước có giá thị trường là 5.000 đồng, nhưng công ty đa quốc gia chỉ khai bán với giá 4.000 đồng để giảm mức thuế phải đóng... Có điều đáng lưu ý hơn, các tập đoàn đa quốc gia sau khi nhận sản phẩm từ công ty, có thể đi vòng qua nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ như Singapore, Hongkong trước khi nhập sản phẩm về thị trường Việt Nam.

Để tuyên chiến với việc trốn thuế chuyển giá, ngành thuế cũng thực hiện phép mua dữ liệu giá để phục vụ công tác thanh tra nhưng điều này không mấy đơn giản. Khó khăn lớn nhất trong công tác chống chuyển giá là thời gian thực hiện thanh tra đối với các giao dịch liên kết quá ngắn. Theo quy định Luật Thanh tra, Luật Quản lý thuế, thời gian thực hiện thanh tra chống chuyển giá là 45 ngày và kéo dài không quá 70 ngày. Trong khi trên thế giới hiện nay, việc thanh tra chống chuyển giá kéo dài 575 ngày. Nhiều chuyên gia trong ngành còn cho biết thêm, trong khi hầu hết ngành thuế các nước được thực hiện quyền điều tra thuế trong khi cơ quan thuế của chúng ta lại không có chức năng. Chống trốn thuế, chuyển giá đang là một hoạt động khó.

Hạn chế chuyển dịch lợi nhuận

Một báo cáo của Oxfam từng đưa ra cho biết, các công ty lớn đang tránh thuế với quy mô báo động làm mất đi nguồn thu ngân sách lớn mà chính phủ các nước đang cần để đầu tư vào dịch vụ y tế, giáo dục có chất lượng. Ước tính các nước đang phát triển (trong đó có Việt Nam) đang bị thất thu khoảng 100 tỷ USD mỗi năm do hoạt động tránh thuế của các tập đoàn đa quốc gia. Việc nhiều tập đoàn lớn báo lỗ liên tục, không nộp thuế, nhưng vẫn mở rộng quy mô kinh doanh; bên cạnh lý do tối đa lợi nhuận của các doanh nghiệp, thì chính những lỗ hổng, bất cập trong quản lý thuế cũng khiến doanh nghiệp dễ lợi dụng trục lợi.

Thứ trưởng Bộ Tài chính, ông Trần Xuân Hà đưa ra nhận định, xói mòn thuế và chuyển dịch lợi nhuận không còn là vấn đề của quốc gia mà là vấn đề khu vực. Do vậy cần phải có khung khổ chính sách toàn diện như các vấn đề về các luật lệ, chính sách thuế, cũng như quản trị thuế để chống ai lợi dụng trong việc áp dụng các hiệp định về thuế. Vẫn theo thứ trưởng Hà, để tạo ra sự bền vững trong thu thuế nội địa cũng cần xem xét, rà soát lại những chính sách miễn giảm, ưu đãi về thuế cho các dự án đầu tư, có chính sách thuế bền vững, phục vụ cho việc phát triển kinh tế- xã hội, cũng như đảm bảo môi trường đầu tư kinh doanh bình đẳng và minh bạch.

Chuyên gia kinh tế Lưu Bích Hồ cho rằng, xu hướng mua bán sáp nhập, chuyển nhượng thương hiệu, liên doanh liên kết… ngày càng có xu hướng gia tăng tại nước ta, điều này cũng đi kèm với các hành vi chuyển giá, trốn thuế đã được không ít doanh nghiệp, nhà đầu tư rắp tâm thực hiện để trục lợi. Nhiều doanh nghiệp ngoại được ưu tiên nhưng liên tiếp kêu lỗ để mở rộng sản xuất, trong khi đó doanh nghiệp nội gặp nhiều khó khăn về vốn lẫn thị trường. Tiếp sức cho doanh nghiệp nội, cách hữu hiệu là tạo môi trường kinh doanh bình đẳng.