Cảnh giác nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ khi mắc cúm mùa
Cúm mùa không chỉ gây sốt, ho, mệt mỏi mà còn có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim cấp, đặc biệt ở người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch hoặc có bệnh nền. Các bác sĩ khuyến cáo tiêm vắc-xin cúm hằng năm để giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng nguy hiểm.
Theo PGS.TS Trần Song Giang, Phó Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai, cúm mùa thường được xem là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp thông thường. Tuy nhiên, ở những người có bệnh lý tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính hoặc người cao tuổi, virus cúm có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Khi nhiễm virus cúm, cơ thể xuất hiện phản ứng viêm, làm thay đổi hoạt động đông máu và gia tăng gánh nặng cho tim. Phản ứng viêm có thể khiến các mảng xơ vữa trong động mạch mất ổn định, nứt vỡ, hình thành cục máu đông gây tắc động mạch vành, dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc tắc mạch máu não gây đột quỵ thiếu máu não.
Bên cạnh đó, sốt và nhiễm trùng khiến nhịp tim tăng, nhu cầu oxy của cơ tim lớn hơn. Nếu người bệnh đồng thời bị viêm phổi hoặc suy hô hấp, lượng oxy cung cấp cho cơ thể giảm, làm tăng nguy cơ thiếu máu cơ tim và suy tim mất bù. Trong một số trường hợp, virus cúm còn có thể gây tổn thương trực tiếp cơ tim.
Đáng chú ý, biến cố tim mạch có thể xảy ra ngay cả ở người chưa từng được chẩn đoán mắc bệnh tim mạch.
Theo các nghiên cứu được PGS.TS Trần Song Giang dẫn chứng, nguy cơ nhồi máu cơ tim có thể tăng 6 - 10 lần, nguy cơ đột quỵ tăng 3 - 10 lần sau nhiễm cúm, đặc biệt trong giai đoạn đầu mắc bệnh.
Đây là mức tăng nguy cơ được ghi nhận trong những nghiên cứu cụ thể, không đồng nghĩa tất cả người mắc cúm đều sẽ gặp biến cố tim mạch.
Người cao tuổi là nhóm đặc biệt dễ bị ảnh hưởng. Theo các thống kê được dẫn, người từ 65 tuổi trở lên chiếm khoảng 70% số ca nhập viện và 85% số ca tử vong liên quan đến cúm mùa. Nguy cơ càng tăng ở người mắc đồng thời bệnh tim mạch và bệnh phổi mạn tính.
Tiêm vắc-xin cúm giúp giảm nguy cơ biến cố tim mạch
PGS.TS Trần Song Giang cho biết, tiêm vắc-xin cúm không chỉ giúp phòng bệnh, giảm nguy cơ diễn biến nặng mà còn góp phần hạn chế các biến cố tim mạch liên quan đến nhiễm virus cúm.
Một phân tích gộp 16 nghiên cứu với hơn 237.000 bệnh nhân tim mạch ghi nhận, tiêm vắc-xin cúm có liên quan với mức giảm 25% nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân và 18% nguy cơ tử vong do tim mạch.
Một phân tích khác trên 9.001 người tham gia các thử nghiệm lâm sàng cho thấy nhóm được tiêm vắc-xin có nguy cơ gặp biến cố tim mạch chính thấp hơn khoảng 34% so với nhóm đối chứng.
Đáng chú ý, nghiên cứu IAMI thực hiện trên 2.571 bệnh nhân vừa trải qua nhồi máu cơ tim hoặc mắc bệnh mạch vành nguy cơ cao cho thấy, tiêm vắc-xin cúm trong thời gian nằm viện giúp giảm khoảng 28% nguy cơ gặp tiêu chí kết hợp gồm tử vong do mọi nguyên nhân, nhồi máu cơ tim hoặc huyết khối trong stent.
Tại Việt Nam, một nghiên cứu theo dõi 598 bệnh nhân cao tuổi mắc bệnh động mạch vành hoặc suy tim ghi nhận tỷ lệ tái nhập viện trong 6 tháng ở nhóm tiêm vắc-xin là 25,7%, thấp hơn mức 41,2% ở nhóm không tiêm. Tỷ lệ tử vong tương ứng là 1% và 5,2%.
Dù nghiên cứu trong nước mang tính quan sát, các kết quả này góp phần củng cố vai trò của tiêm phòng cúm trong chăm sóc dự phòng cho bệnh nhân tim mạch.
Theo các bác sĩ, người từ 65 tuổi trở lên, người mắc bệnh động mạch vành, suy tim, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính, bệnh thận hoặc suy giảm miễn dịch cần đặc biệt chú ý phòng cúm.
Do virus cúm thường xuyên biến đổi và khả năng bảo vệ của vắc-xin có thể giảm theo thời gian, người dân nên tiêm phòng cúm hằng năm. Người mắc bệnh tim mạch, đặc biệt người vừa trải qua biến cố cấp tính, cần trao đổi với bác sĩ để lựa chọn thời điểm tiêm phù hợp.
Tuy nhiên, tiêm vắc-xin không thay thế các biện pháp điều trị bệnh nền. Người bệnh vẫn phải tuân thủ đơn thuốc, kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu và tái khám định kỳ.
Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần duy trì vệ sinh tay, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, giữ không gian sống thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp.
Đặc biệt, khi đang mắc cúm mà xuất hiện đau ngực, khó thở tăng lên, ngất hoặc các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ như méo miệng, yếu liệt đột ngột, nói khó, người bệnh cần được cấp cứu ngay, không nên cho rằng đây chỉ là biểu hiện thông thường của cúm.
Các chuyên gia nhấn mạnh, chủ động phòng cúm, nhất là bằng tiêm vắc-xin hằng năm, là một trong những biện pháp góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch, hạn chế biến chứng nguy hiểm và giảm gánh nặng điều trị ở người cao tuổi, người có bệnh nền.