Cao nguyên đá Đồng Văn: Hiệu quả của bảo tồn di sản gắn với phát triển cộng đồng

Kết quả này đồng nghĩa với việc Hội đồng kiến nghị gia hạn danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu UNESCO thêm 4 năm, đánh dấu lần thứ tư liên tiếp địa danh này vượt qua quy trình tái thẩm định.

Đây là sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những nỗ lực của Việt Nam trong bảo tồn các giá trị di sản địa chất, thiên nhiên và văn hóa, đồng thời gắn công tác bảo tồn với phát triển du lịch bền vững và cải thiện sinh kế cho người dân địa phương. Việc tiếp tục được đề nghị gia hạn danh hiệu không chỉ khẳng định những thành tựu đã đạt được, mà còn ghi nhận cam kết của địa phương trong thời gian tới về bảo tồn di sản gắn với phát triển bền vững. Kết quả này cũng góp phần nâng cao tầm vóc, vị thế và năng lực cạnh tranh quốc tế của du lịch tỉnh Tuyên Quang, đồng thời củng cố vị trí của địa phương trên bản đồ du lịch Việt Nam.

Đánh giá về quá trình tái thẩm định, bà Sophie Justice, Chủ tịch Kỳ họp lần thứ 11 Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO, Giám đốc Công viên địa chất toàn cầu Chablais (Pháp) cho biết, Hội đồng ghi nhận những tiến bộ đáng kể mà các công viên địa chất tại Việt Nam đạt được trong những năm gần đây. Riêng đối với Cao nguyên đá Đồng Văn, bà đánh giá cao chất lượng công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đặc biệt là sự tham gia của cộng đồng địa phương, việc quan tâm đến đa dạng ngôn ngữ và các yếu tố văn hóa bản địa.

Theo bà Sophie Justice, chính những yếu tố này đã tạo nên điểm khác biệt và sức thuyết phục cho hồ sơ của Cao nguyên đá Đồng Văn. Bà khuyến nghị địa phương tiếp tục duy trì nỗ lực trên các lĩnh vực giáo dục, phát triển bền vững du lịch và quản lý di sản, bởi đây là những công việc lâu dài, đòi hỏi sự tham gia thường xuyên của các cấp chính quyền và cộng đồng.

Đồng quan điểm, bà Sarah Gamble, thành viên Hội đồng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO nhận định, Cao nguyên đá Đồng Văn sở hữu cảnh quan đặc biệt xuất sắc, đồng thời có đội ngũ quản lý tâm huyết và hoạt động hiệu quả. Bà đặc biệt ấn tượng với những nỗ lực thu hút sự tham gia của người dân, hỗ trợ cộng đồng phát triển sinh kế, nâng cao kỹ năng và mở rộng các hoạt động kinh doanh.

Ở góc độ chuyên môn, TS Trịnh Hải Sơn, Viện trưởng Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, Chủ tịch Tiểu ban chuyên môn về Công viên địa chất toàn cầu Việt Nam cho biết, việc được tiếp tục công nhận lần thứ tư có ý nghĩa quan trọng đối với địa phương, nhất là trong việc tiếp tục tạo động lực phát triển kinh tế và cải thiện đời sống người dân trên Cao nguyên đá Đồng Văn. Đáng chú ý, trong 5 khuyến nghị được đưa ra tại đợt tái đánh giá trước, Việt Nam đã hoàn thành 3 khuyến nghị và đang tiếp tục triển khai 2 khuyến nghị còn lại. Việt Nam cam kết hoàn thành những nội dung này, đồng thời nghiêm túc thực hiện các khuyến nghị mới của Hội đồng. Những kết quả tích cực được ghi nhận trong đợt đánh giá lần này bao gồm sự phát triển của cộng đồng bản địa, hệ thống hạ tầng ngày càng được cải thiện, việc phát huy văn hóa truyền thống và triển khai chương trình OCOP (mỗi xã một sản phẩm).

Theo đại diện UNESCO, giá trị của Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu không chỉ nằm ở việc kết nối các địa danh được công nhận mà còn ở khả năng chia sẻ kinh nghiệm, giải quyết những thách thức chung và nhân rộng các mô hình hiệu quả.

Cao nguyên đá Đồng Văn là một thí dụ rất xuất sắc khi người dân địa phương hoàn toàn cam kết đồng hành với công viên. Cộng đồng hiểu được tầm quan trọng của công tác bảo tồn, chủ động bảo vệ và tự hào về những giá trị đó.

Việc Cao nguyên đá Đồng Văn được nhất trí trao “Thẻ xanh” tiếp tục khẳng định hiệu quả của mô hình kết hợp bảo tồn di sản với phát triển cộng đồng. Dẫu thế, danh hiệu quốc tế cũng đặt ra yêu cầu duy trì thường xuyên các tiêu chuẩn về bảo tồn, quản lý và phát triển bền vững.