Chính sách điều hành tác động đến thị trường xăng dầu: Quyết sách đúng và trúng

Giá xăng dầu trong nước đã cho thấy hiệu quả rõ nét từ loạt chính sách điều hành linh hoạt. Việc đồng loạt giảm các sắc thuế, phí về mức thấp, thậm chí 0%, không chỉ góp phần hạ nhiệt chi phí nhiên liệu mà còn tạo “đệm giảm sốc” cho nền kinh tế.

Áp dụng cho bối cảnh đặc biệt

Theo điều chỉnh của Liên bộ Công Thương - Tài chính từ 0h ngày 16/4, giá xăng RON 95-III (loại phổ biến trên thị trường) tăng 220 đồng, lên 23.760 đồng một lít. Tương tự, E5 RON 92 thêm 250 đồng, có giá mới 22.590 đồng.

Ngược lại, các mặt hàng dầu giảm 1.920-2.280 đồng một lít tùy loại so với kỳ điều hành trước. Cụ thể, mỗi lít diesel và mazut có giá mới lần lượt 31.040 đồng và 20.330 đồng.

Tiếp nhận thông tin giá dầu hạ nhiệt, anh Nguyễn Thắng Quang (phường Bồ Đề, Hà Nội) – chủ một chiếc bán tải chạy dầu – không giấu được niềm vui: “Dù giảm ít hay nhiều cũng mừng lắm. So với đầu tháng 4, khi giá gần 42.000 đồng/lít, nay còn khoảng 31.000 đồng/lít mới thấy mức giảm đáng kể đến thế nào”.

Cùng tâm trạng, anh Nguyễn Minh Khôi – người hằng ngày di chuyển đến công trường bằng xe bán tải chạy dầu cho biết, chi phí đổ đầy bình hiện chỉ còn khoảng 2,8 triệu đồng, trong khi trước đây, khi giá ở mức 42.000 đồng/lít, con số này lên tới hơn 3,1 triệu đồng. Tính ra, mỗi tháng anh có thể tiết kiệm gần 1 triệu đồng tiền nhiên liệu.

Ở góc độ doanh nghiệp, nhiều đơn vị vận tải cho hay, chi phí nhiên liệu thường chiếm tới 30–40% giá thành vận hành. Vì vậy, biến động giá xăng dầu tác động trực tiếp đến chi phí đầu vào, từng khiến không ít doanh nghiệp gặp khó trong việc cân đối hoạt động. Khi giá dầu giảm, áp lực chi phí cũng được “cởi trói” phần nào, giúp các doanh nghiệp vận tải nhẹ gánh hơn đáng kể.

Theo Nghị quyết của Quốc hội, từ 16/4 đến 30/6, thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng. Thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng các loại cũng được giảm về 0%. Xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng (VAT) nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào.

Theo số liệu của Bộ Công Thương, trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu, thuế VAT chiếm khoảng 7,4%; thuế bảo vệ môi trường 2,7-6%, và tiêu thụ đặc biệt 6,7%. Do đó, việc giảm tất cả loại thuế này về 0 đến hết tháng 6 là giải pháp để đảm bảo các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm nay, kiểm soát lạm phát.

Theo báo cáo của Chính phủ, việc thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng dự kiến làm giảm thu ngân sách bình quân 7.300 tỷ đồng một tháng.

Tuy nhiên, Chính phủ cho rằng đây là “biện pháp tài khóa đặc biệt được áp dụng trong bối cảnh đặc biệt”, để hạn chế tác động của biến động giá năng lượng, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, an ninh xã hội.

Trong trường hợp khẩn cấp, Chính phủ được điều chỉnh (rút ngắn hoặc kéo dài) thời gian áp dụng chính sách này, và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Hình thành “bộ giảm sốc”

Về vấn đề này, ông Nguyễn Quang Huy -CEO Khoa Tài chính, Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho biết: Việc đưa các sắc thuế đối với xăng dầu về mức 0% trong những thời điểm cần thiết là một bước đi phù hợp, thể hiện rõ chuyển biến trong tư duy điều hành từ bị động ứng phó sang chủ động thích ứng với các cú sốc bên ngoài.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, trong cấu thành giá xăng dầu, thuế là yếu tố có thể điều chỉnh nhanh và trực tiếp. Khi được sử dụng hợp lý, công cụ này giúp giảm áp lực tăng giá trong nước, hạn chế tác động lan tỏa đến lạm phát, đồng thời ổn định kỳ vọng của thị trường, người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, chuyên gia cũng nhấn mạnh, đây là giải pháp mang tính ngắn hạn, không thể thay thế cho các giải pháp mang tính nền tảng.

Bên cạnh đó, chính sách giảm thuế lần này được đánh giá mang lại hiệu quả rõ rệt và gần như tức thì. Đối với người dân, chi phí đi lại và sinh hoạt được giảm bớt đáng kể, góp phần cải thiện thu nhập thực trong bối cảnh giá cả nhiều mặt hàng vẫn chịu áp lực tăng. Đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các ngành vận tải, logistics, sản xuất những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ giá nhiên liệu, việc giảm thuế đã góp phần hạ chi phí đầu vào, giúp duy trì hoạt động và ổn định kế hoạch kinh doanh.

Thực tế cho thấy, sau khi chính sách về thuế xăng dầu được triển khai, giá nhiều mặt hàng xăng dầu trong nước đã giảm mạnh, và nếu có tăng thì tăng nhẹ hơn so với mức tăng của giá xăng dầu thế giới. So với giá mặt bằng giá xăng dầu một số nước, giá xăng dầu ở Việt Nam ổn định, từ đây góp phần quan trọng trong việc kiểm soát mặt bằng giá chung.

Anh Nguyễn Đức Thiện (Dương Nội, Hà Nội) chia sẻ quan điểm, việc giữ ổn định giá xăng dầu trong nước trong khi giá xăng dầu thế giới biến động không chỉ đơn thuần là ổn định chi phí đi lại, mà theo đó là ổn định giá các mặt hàng, chẳng hạn chi phí vận chuyển hàng hóa, thực phẩm…