Công khai đủ điều kiện bàn giao phòng cháy chữa cháy ở chung cư để người mua tra cứu trước khi nhận nhà

Dân ở 10 năm, một số hạng mục phòng cháy chữa cháy vẫn chưa đủ điều kiện nghiệm thu

Ngày 5/11 dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội thảo luận ở hội trường về: dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Đề cập đến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, đại biểu Quốc hội Cao Mạnh Linh (Đoàn Thanh Hoá) cho rằng, đối với nhà chung cư, cần cân nhắc hai vấn đề. Theo đó, về khả năng phát hiện và khắc phục vi phạm về phòng cháy chữa cháy so với thiết kế đã duyệt trước khi bàn giao căn hộ cho người dân báo cáo tiếp thu, giải trình của Bộ Công an đã làm rõ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, việc khai báo dữ liệu trước khi công trình hoạt động, và việc kết hợp kiểm tra chấp hành quy định về nghiệm thu với kiểm tra định kỳ.

Tuy nhiên, theo ông Linh, thẩm định thiết kế là để xem xét phương án thiết kế có đáp ứng yêu cầu an toàn hay không, còn kiểm tra công tác nghiệm thu là để xem xét công trình thực tế có được thi công theo phương án đó hay không. Trường hợp chung cư Hoàng Giang ở Đông Hà Nội cho thấy sự khác biệt này. Theo thông tin phản ánh trên báo chí, công trình đã được thẩm duyệt thiết kế phòng cháy chữa cháy từ năm 2010, nhưng thi công không đúng thiết kế và chưa được nghiệm thu theo quy định. Cư dân đã vào ở từ năm 2016 và đến tháng 7/2026 thì một số hạng mục phòng cháy chữa cháy vẫn chưa đủ điều kiện nghiệm thu, ảnh hưởng đến đời sống của người dân.

“Thực tế cho thấy, người mua có thể kiểm tra căn hộ khi nhận nhà nhưng rất khó tự đánh giá các giải pháp an toàn cháy của cả tòa nhà như: đường tiếp cận cho xe chữa cháy, hệ thống thoát nạn, ngăn cháy, ngăn khói đã thực hiện theo đúng thiết kế được phê duyệt hay chưa. Nếu vi phạm, sai khác so với thiết kế chỉ được phát hiện sau khi người dân đã vào ở, việc khắc phục có thể buộc phải hạn chế sử dụng công trình hoặc di dời cư dân. Trường hợp vi phạm, sai khác so với thiết kế không thể khắc phục được thì hệ quả xử lý còn phức tạp hơn”, ông Linh nói và đề nghị, những hệ quả này cần được xem xét, đánh giá đầy đủ, toàn diện khi quyết định lựa chọn thời điểm kiểm tra.

Phát hiện kịp thời vi phạm, loại trừ nguy cơ mất an toàn

Liên quan đến bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan nhà nước vẫn giữ nguyên nghĩa vụ nghiệm thu của chủ đầu tư, theo đại biểu Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn TP. Hà Nội), theo Điều 18 được sửa đổi và phương án tiếp thu, chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện phải tổ chức nghiệm thu, chịu trách nhiệm về kết quả và chỉ được đưa công trình, phương tiện vào sử dụng sau khi nghiệm thu theo đúng thiết kế đã được thẩm định. Thẩm định thiết kế đối với những trường hợp thuộc diện phải thẩm định vẫn được duy trì. Các yêu cầu về thoát nạn, ngăn cháy, chống khói, hệ thống và phương tiện chữa cháy vẫn phải được thực hiện đầy đủ.

Ông Hà nhìn nhận, cách tiếp cận này đặt trách nhiệm trực tiếp vào những chủ thể quyết định chất lượng công trình: chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, thi công, giám sát. Một văn bản chấp thuận của cơ quan nhà nước không thể thay thế trách nhiệm chuyên môn và pháp lý của các chủ thể ấy. “An toàn phải được tạo ra trong quá trình xây dựng và duy trì suốt thời gian vận hành. Bởi vậy, chuyển trọng tâm quản lý sang kiểm tra sự tuân thủ thực tế là hướng đi có cơ sở”, ông Hà nói.

Dự thảo bổ sung việc chấp hành quy định về thẩm định thiết kế, nghiệm thu vào nội dung kiểm tra phòng cháy, chữa cháy. Báo cáo tiếp thu cũng làm rõ nghĩa vụ khai báo trước khi đưa công trình vào hoạt động và thông báo đối với phương tiện giao thông.

Như vậy, cơ quan quản lý có thông tin và căn cứ để kiểm tra. Song theo ông Hà, điều cần bảo đảm trong triển khai là dữ liệu được cập nhật, trách nhiệm được phân định rõ, nguồn lực kiểm tra tập trung vào công trình đông người, nhà cao tầng và cơ sở có nguy cơ cháy, nổ cao.

Đại biểu Hà đề nghị Chính phủ chỉ đạo hoàn thiện đồng bộ các quy định chi tiết, điều kiện thực hiện và chế tài theo đúng thẩm quyền. Vi phạm phải được phát hiện kịp thời, buộc khắc phục và loại trừ nguy cơ mất an toàn. Việc khai báo phải thuận tiện, phục vụ quản lý, tránh phát sinh thêm một khâu chờ chấp thuận.

Ông Cao Mạnh Linh đề nghị, chỉnh lý khoản 12 Điều 2 dự thảo theo hướng: Sửa điểm a khoản 5 Điều 18 luật hiện hành, quy định rõ việc kiểm tra các giải pháp an toàn cháy thuộc trách nhiệm của cơ quan chuyên môn về xây dựng sẽ được thực hiện trong cùng thủ tục với việc kiểm tra công tác nghiệm thu xây dựng.

Trước hết áp dụng đối với nhà chung cư; đối với các công trình khác thì giao Chính phủ xác định phạm vi áp dụng theo khả năng tự thoát nạn của người sử dụng, mức độ hậu quả nếu xảy ra cháy và khả năng khắc phục sau khi công trình đã hoạt động. Như vậy phạm vi kiểm tra sẽ hẹp hơn quy định hiện hành và bảo đảm đặc thù đối với từng công trình.

Theo phương án này, cơ quan chuyên môn về xây dựng sẽ sử dụng chung hồ sơ, kiểm tra trong cùng đợt và ghi kết quả trong cùng văn bản. Nếu còn vi phạm hoặc sai khác so với thiết kế đã được phê duyệt làm ảnh hưởng đến an toàn cháy thì kể cả trường hợp nghiệm thu có điều kiện, chủ đầu tư chỉ được bàn giao, đưa công trình vào sử dụng sau khi cơ quan có thẩm quyền xác nhận đã khắc phục.

“Riêng đối với nhà chung cư cần công khai tình trạng đủ điều kiện bàn giao để người mua có thể tra cứu trước khi nhận nhà”, ông Linh nói.