Đánh thức kinh tế đêm - Bài 3: Mở lối cho những trải nghiệm mới

Xây dựng bản đồ du lịch đêm

Một buổi tối tại trung tâm TPHCM, du khách dễ dàng tìm đến quán cà phê, quán ăn, bar, phố đi bộ, du thuyền trên sông Sài Gòn,… nhưng lại khó tìm một chuỗi trải nghiệm đủ dài và mang dấu ấn riêng của thành phố. Đây chính là lý do tại sao thời gian lưu trú cũng như mức chi tiêu ban đêm của khách du lịch tại TPHCM vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của một đô thị lớn.

Ông Phạm Anh Vũ nhận định, thay vì chỉ gắn khái niệm kinh tế đêm với vài tuyến phố hay một số bến du thuyền riêng lẻ, TPHCM cần xây dựng một “bản đồ du lịch đêm” theo từng cụm trải nghiệm đặc trưng để du khách dễ tiếp cận và doanh nghiệp thuận lợi khai thác. TPHCM hoàn toàn có thể hình thành nhiều cụm trải nghiệm khác nhau. Chẳng hạn, cụm ven sông Sài Gòn với du thuyền, phố ẩm thực ven sông, trình diễn ánh sáng và các hoạt động nghệ thuật ngoài trời; cụm văn hóa gồm bảo tàng, nhà hát, phố đi bộ dành cho du khách yêu nghệ thuật; hay cụm chợ đêm, phố mua sắm và ẩm thực đường phố phục vụ nhu cầu khám phá nhịp sống đô thị. “Khi có bản đồ trải nghiệm rõ ràng, doanh nghiệp lữ hành sẽ dễ dàng thiết kế các tour đêm kéo dài từ 3-5 giờ với nhiều điểm dừng, mỗi nơi mang một màu sắc khác nhau. Điều này giúp du khách không cảm thấy nhàm chán và có thêm lý do để ở lại lâu hơn” - ông Vũ chia sẻ.

Xu hướng du lịch hiện nay không còn chỉ dừng ở việc tham quan hay check-in mà đang chuyển dần sang trải nghiệm chiều sâu văn hóa và nhịp sống địa phương. Vì vậy, các sản phẩm như tour đi bộ theo chủ đề “Sài Gòn xưa”, khám phá kiến trúc đô thị, street art, food tour đêm hay trải nghiệm đời sống ven sông hoàn toàn có thể trở thành điểm nhấn riêng của TPHCM. Một đêm ở TPHCM, du khách có thể bắt đầu bằng bữa tối ven sông, tiếp tục xem nhạc kịch hoặc biểu diễn nghệ thuật tại trung tâm thành phố, sau đó tham gia tour xe buýt hai tầng, du thuyền đêm hay khám phá chợ đêm, phố ẩm thực kéo dài đến khuya. Khi các hoạt động được kết nối thành hành trình liên tục, trải nghiệm về đêm mới đủ sức giữ chân du khách. Theo các chuyên gia, để làm được điều này, TPHCM cần mạnh dạn mở rộng khung giờ hoạt động đối với một số bảo tàng, không gian nghệ thuật hay khu triển lãm. Những chương trình nhạc kịch, trình diễn ánh sáng, biểu diễn nghệ thuật ứng dụng công nghệ mới hay các lễ hội văn hóa ban đêm cũng được xem là giải pháp quan trọng để kéo du khách ra khỏi khách sạn sau 22 giờ. Đây cũng là hướng đi mà nhiều thành phố lớn trên thế giới đang triển khai để gia tăng chi tiêu và kéo dài thời gian lưu trú của khách quốc tế.

Không chỉ ngành du lịch, lĩnh vực bán lẻ cũng đang tìm cách tham gia sâu hơn vào chuỗi kinh tế đêm của thành phố. Ông Trần Lê Nguyên Khang - Phó Ban quản lý hệ thống bán lẻ SATRA cho biết, đơn vị đang xây dựng các điểm bán đêm tại những khu vực du lịch trọng điểm nhằm đáp ứng nhu cầu mua sắm ngoài giờ truyền thống của du khách. Thay vì chỉ bán hàng theo mô hình thông thường, các điểm bán sẽ ưu tiên phát triển sản phẩm lưu niệm, hàng OCOP và những mặt hàng mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam để tăng trải nghiệm cho khách quốc tế. Song song đó, đơn vị bán lẻ này cũng hướng tới việc kết hợp các tour thưởng thức hải sản đêm, mua sắm tại chuỗi cửa hàng tiện lợi, siêu thị và các điểm bán đặc sản để hình thành chuỗi trải nghiệm liên hoàn giữa tham quan, ẩm thực và mua sắm.

Nhiều chuyên gia nhận định, để kinh tế đêm phát triển, TPHCM cần chuyển từ tư duy “mỗi nơi làm một ít” sang hình thành chuỗi sản phẩm có sự liên kết giữa doanh nghiệp lữ hành, bán lẻ, ẩm thực, vận tải và giải trí. Khi dòng khách được dẫn dắt qua nhiều hoạt động khác nhau trong cùng một đêm, hiệu quả kinh tế mới có thể tăng lên rõ rệt.

Liên kết hình thành hệ sinh thái kinh tế đêm

Bên cạnh câu chuyện sản phẩm, nhiều ý kiến cho rằng “điểm nghẽn” lớn nhất của kinh tế đêm TPHCM hiện nay vẫn nằm ở cơ chế vận hành và sự phối hợp giữa các đơn vị quản lý. Ông Nguyễn Nguyên Phương - Phó Giám đốc Sở Công thương TPHCM cho biết, chủ trương phát triển kinh tế đêm đã được định hướng từ nhiều năm qua. Tuy nhiên, khi triển khai thực tế, thành phố vẫn thiếu một cơ chế điều phối đủ mạnh để kết nối các hoạt động trên toàn địa bàn. dù đã có nhiều đề án được xây dựng nhưng số mô hình vận hành hiệu quả vẫn còn khá hạn chế do vướng mắc về cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý. “Hiện chưa xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm điều phối chung các hoạt động kinh tế đêm. Khi chưa có đầu mối thống nhất thì việc kết nối giữa các ngành, địa phương và doanh nghiệp vẫn còn phân tán”, ông Phương nhìn nhận. Để tháo gỡ vấn đề này, TPHCM cần nghiên cứu mở rộng các không gian tiêu dùng, phố đi bộ, phố chuyên doanh và các hoạt động thương mại - dịch vụ hiện đại gắn với du lịch. Các sự kiện văn hóa, phố ẩm thực, chợ đêm hay chương trình khuyến mại tập trung cũng sẽ được tổ chức theo hướng đa dạng hơn nhằm kích thích tiêu dùng ban đêm.

Ở góc nhìn khác, ông Lại Minh Duy - Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch TPHCM chia sẻ, du khách quốc tế hiện nay muốn trải nghiệm toàn bộ nhịp sống của thành phố sau khi đêm xuống. Muốn giữ chân du khách, thành phố phải tạo cảm giác luôn có điều để khám phá sau 22 giờ. TPHCM có nhiều lợi thế để phát triển các “tọa độ đêm mới nhờ hệ thống sông nước, văn hóa đô thị đa dạng và sự cởi mở của người dân. Thành phố có thể phát triển phố nghệ thuật ven sông Sài Gòn, lễ hội ánh sáng, chợ sáng tạo, du lịch đường thủy xuyên đêm hay các tổ hợp biểu diễn ứng dụng công nghệ hiện đại. Tuy nhiên, để những mô hình này tồn tại lâu dài, cần có chiến lược đầu tư đủ lớn thay vì chỉ tổ chức theo dạng sự kiện ngắn hạn. “Du khách quốc tế không ở lại thành phố chỉ để ăn một bữa tối. Họ cần một chuỗi trải nghiệm kéo dài liên tục từ tối đến rạng sáng, có bản sắc và có cảm xúc” - ông Duy nhấn mạnh.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, TPHCM tiếp tục được kỳ vọng đóng vai trò đầu tàu của cả nước. Sở Du lịch TPHCM cho rằng, phát triển du lịch đêm đã được TPHCM quan tâm trong nhiều năm qua, gắn với định hướng phát triển đời sống kinh tế đô thị bởi vì nhu cầu mua sắm, ăn uống và giải trí về đêm của cả người dân lẫn du khách là có thật. Vấn đề quan trọng nằm ở cách tổ chức và quản lý để các hoạt động này phát triển bài bản hơn. Hiện Sở Du lịch TPHCM đang xây dựng đề án phát triển du lịch thành phố đến năm 2030, trong đó định hướng mở rộng không gian phát triển ra ngoài khu vực trung tâm. Theo Sở Du lịch thành phố, phát triển kinh tế đêm không thể chỉ dừng ở việc mở thêm mô hình hay tăng đầu tư mà còn phải bảo đảm hài hòa với đời sống cư dân đô thị để người dân cùng hưởng lợi từ quá trình phát triển. Khi cộng đồng cùng tham gia và được hưởng lợi, kinh tế đêm mới có thể phát triển bền vững và trở thành một phần sức sống của đô thị.

Ông Lê Trương Hiền Hòa – Phó Giám đốc Sở Du lich nhấm mạnh, thành phố sẽ tập trung phát triển các cụm vui chơi, giải trí đêm gắn với du lịch đường sông, ẩm thực và trung tâm sự kiện quy mô lớn. Trong đó, sông Sài Gòn được xác định là “xương sống” để phát triển các sản phẩm du lịch đêm đặc trưng như du thuyền nhà hàng, buýt sông đêm, công trình ánh sáng nghệ thuật và các tổ hợp giải trí ven sông. Mục tiêu không chỉ là thu hút thêm khách du lịch mà còn từng bước định vị TP Hồ Chí Minh trở thành trung tâm du lịch MICE, kinh tế đêm và sự kiện quốc tế năng động hàng đầu châu Á trong tương lai gần.

Nếu được tổ chức bài bản, kinh tế đêm không chỉ giúp tăng chi tiêu du lịch mà còn tạo thêm nhịp sống mới cho đô thị. Khi du khách vẫn muốn xuống phố sau nửa đêm, đó cũng là lúc TPHCM thật sự trở thành một thành phố sống động cả ngày lẫn đêm.

(Còn nữa)