Đề xuất 3 căn cứ xét hỗ trợ bồi dưỡng đối với sản phẩm đang thử nghiệm

Nét riêng của sản phẩm được bồi đắp qua thử nghiệm

Ngày 10/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội thảo luận ở hội trường về: dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Thư viện, Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Quảng cáo, Luật Báo chí.

Góp ý về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, đề cập đến căn cứ xét hỗ trợ, khi sản phẩm còn đang thử nghiệm tại Điều 21, đại biểu Quốc hội Phan Thị Thuỳ Linh (Đoàn Thanh Hoá) nêu lên ví dụ về một doanh nghiệp nhỏ, muốn đưa tranh Đông Hồ lên màn ảnh bằng phim hoạt hình. Theo đó, nhóm đã có kịch bản và có những nét vẽ đầu tiên. Nhưng làm sao để con gà trong tranh được cất bước mà vẫn giữ được sự duyên dáng của nét khắc Đông Hồ. Lúc này, nhóm rất cần được hỗ trợ bằng một khóa học về kỹ thuật hoạt hình để biến những nét vẽ đầu tiên ấy thành một tác phẩm thực sự đến được với công chúng. 

Bà Linh ghi nhận dự thảo đã bổ sung hỗ trợ từ truyền dạy, bồi dưỡng đến thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm. Điều 21 dự thảo đã cho phép hỗ trợ bồi dưỡng để phát triển sản phẩm có bản sắc văn hóa Việt Nam.

Tuy nhiên, theo bà Linh tại khoản 2 Điều 22 lại quy định về việc đề nghị đánh giá mức độ bản sắc là tự nguyện, trừ khi bản sắc là điều kiện để hưởng hỗ trợ. “Vậy, khi tác phẩm còn đang thử nghiệm, thì cơ quan có thẩm quyền, sẽ căn cứ vào tiêu chuẩn nào để xét duyệt hỗ trợ khóa học cho đoàn làm phim nêu trên? Họ sẽ căn cứ vào kịch bản, vào kế hoạch làm phim thử, hay phải chờ đến khi có kết quả đánh giá giá trị, bản sắc của tác phẩm?”, bà Linh nêu vấn đề.

Đề cập đến một ví dụ khác tại Trường Mỹ thuật Đông Dương khi xưa, họa sĩ Trần Văn Cẩn từng vẽ hình chim phượng rồi phủ lên một lớp sơn son. Khi sơn khô, nghệ nhân Đinh Văn Thành mài lớp sơn phủ, hình chim phượng hiện ra. Những thử nghiệm như thế, đã góp phần tạo ra nét riêng của hội họa sơn mài Việt Nam. Từ câu chuyện trên, bà Linh chỉ rõ, nét riêng của sản phẩm còn được bồi đắp qua thử nghiệm nên căn cứ xét hỗ trợ cũng cần phù hợp với giai đoạn ấy.

Từ những dẫn chứng trên, bà Linh đề nghị bổ sung tại Điều 21 quy định ba căn cứ xét hỗ trợ bồi dưỡng đối với sản phẩm còn đang thử nghiệm. Đó là: kỹ năng cần bổ sung; tính khả thi của phương án; và cách kiểm chứng kết quả sau khóa học. Ở bước này, chúng ta sẽ không yêu cầu người làm nghề phải có sẵn kết quả đánh giá giá trị, bản sắc của sản phẩm. Dự thảo đã mở rộng hỗ trợ cho cộng đồng, cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh. Cần bảo đảm cơ hội ấy đến được cả những người làm nghề ngoài các khu, cụm sáng tạo. Bởi với một làng tranh, giữ được những tấm ván khắc xưa là rất quý; nhưng muốn giữ được nghề, thì làng còn phải có người biết khắc tấm ván tiếp theo.

Để người sáng tạo được thử sức khi chưa có sản phẩm hoàn chỉnh

Bà Phan Thị Thuỳ Linh cũng nhấn mạnh, những thử nghiệm sơn mài ở Trường Mỹ thuật Đông Dương năm xưa đã được nuôi dưỡng bằng niềm tin và thời gian. Hát Xoan, cũng đã được gìn giữ nhờ sự bền bỉ ấy: giữ lấy người truyền dạy. “Vì vậy, Luật này cần phải tiếp nối tinh thần đó để người sáng tạo được thử sức khi chưa có sản phẩm hoàn chỉnh, và để những người gìn giữ di sản có điều kiện tiếp tục để thực hành, để sáng tạo và để truyền nghề”, bà Linh nêu rõ.

Theo đại biểu Quốc hội Vương Quốc Thắng (Đoàn TP. Đà Nẵng), dự thảo Luật đã phần nào thể hiện sự đổi mới trong tư duy phát triển văn hóa, đã chuyển tư duy từ chủ yếu chú trọng bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa sang kết hợp hài hòa giữa bảo tồn, sáng tạo, khai thác và phát triển các giá trị văn hóa thành nguồn lực kinh tế, góp phần nâng cao sức mạnh mềm và vị thế quốc gia.

Đặc biệt, dự thảo Luật đã tiếp cận công nghiệp văn hóa theo hướng phát triển đồng bộ chuỗi giá trị, lấy con người và năng lực sáng tạo làm trung tâm, đồng thời chú trọng ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và khai thác quyền sở hữu trí tuệ.

Tuy nhiên, theo ông Thắng, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu, rà soát để có những chính sách nhằm khai thác tối đa các giá trị văn hóa đã hình thành cùng chiều dài nhiều nghìn năm của dân tộc trở thành nguồn lực kinh tế cho đất nước.