Đề xuất mở rộng phạm vi, tăng trách nhiệm cung cấp thông tin
Ngày 30/1, UBTƯ MTTQ Việt Nam tổ chức hội nghị phản biện xã hội đối với dự án Luật Tiếp cận thông tin (Sửa đổi). Bà Nguyễn Quỳnh Liên, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Dân chủ, Giám sát và phản biện xã hội; GS. TS Trần Ngọc Đường, Chủ nhiệm HĐTV Dân chủ và Pháp luật UBTƯ MTTQ Việt Nam chủ trì hội nghị.
Dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) gồm 4 chương, 31 điều, giảm 1 chương, 6 điều so với Luật Tiếp cận thông tin năm 2016.
Trong đó, Chương I gồm những quy định chung (từ Điều 1 đến Điều 6) quy định về phạm vi điều chỉnh, giải thích từ ngữ, nguyên tắc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, áp dụng pháp luật về tiếp cận thông tin, các hành vi bị nghiêm cấm và xử lý vi phạm.
Chương II gồm: quyền, nghĩa vụ của công dân, trách nhiệm của cơ quan, đơn vị trong việc bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin (từ Điều 7 đến Điều 13) quy định về người thực hiện quyền tiếp cận thông tin, quyền và nghĩa vụ của công dân trong việc tiếp cận thông tin, phương thức tiếp cận thông tin, phạm vi và trách nhiệm cung cấp thông tin, trách nhiệm của cơ quan, đơn vị trong việc bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin, giám sát việc bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin, khiếu nại, khởi kiện, tố cáo.
Chương III gồm: Công khai thông tin, cung cấp thông tin theo yêu cầu (từ Điều 14 đến Điều 28) quy định về thông tin công dân được tiếp cận, thông tin công dân không được tiếp cận, thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện; công khai thông tin; cung cấp thông tin theo yêu cầu.
Chương IV gồm: Điều khoản thi hành (từ Điều 29 đến Điều 31) quy định về điều khoản áp dụng, điều khoản chuyển tiếp và hiệu lực thi hành của Luật. Dự thảo Luật quy định Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9/2026.
Tại hội nghị, các đại biểu tại hội nghị đánh giá cao những tiến bộ của dự thảo so với Luật 2016, đặc biệt việc mở rộng phạm vi chủ thể chịu trách nhiệm cung cấp thông tin.
Đáng chú ý, bổ sung các đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp dịch vụ công cơ bản, thiết yếu, những đơn vị tạo ra thông tin trực tiếp liên quan đời sống, sinh hoạt nhân dân.
Quy định này phù hợp chỉ đạo tại Nghị quyết 19-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Bộ Chính trị về đổi mới hệ thống tổ chức, quản lý, nâng cao hiệu quả hoạt động đơn vị sự nghiệp công lập. Với các đơn vị sự nghiệp công lập khác, người dân vẫn yêu cầu thông tin theo pháp luật chuyên ngành, đảm bảo tính khả thi.
GS. TS Trần Ngọc Đường, Chủ nhiệm HĐTV Dân chủ và Pháp luật UBTƯ MTTQ Việt Nam cho biết, trong thời gian qua, việc triển khai thi hành Luật Tiếp cận thông tin đã nhận được sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và sự vào cuộc của các cơ quan, Bộ, ngành, địa phương. Việc công khai thông tin được thực hiện thường xuyên, kịp thời, đáp ứng cơ bản nhu cầu thông tin của người dân, doanh nghiệp. Công tác cung cấp thông tin theo yêu cầu từng bước đi vào nền nếp.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, qua tổng kết việc thi hành Luật Tiếp cận thông tin, từ ngày 01/7/2018 đến ngày 30/6/2025 cho thấy việc triển khai thi hành Luật còn gặp một số hạn chế, khó khăn. Vì vậy, việc ban hành Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) thay thế Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 hiện hành nhằm mục đích giải quyết các hạn chế, khó khăn, vướng mắc có nguyên nhân từ quy định của Luật đã được các cơ quan, Bộ, ngành, địa phương phản ánh trong quá trình sơ kết, tổng kết việc thi hành Luật.
“Thực tiễn thi hành Luật 2016 từ ngày 1/7/2018 đến 30/6/2025. Dưới sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng cùng sự vào cuộc của bộ ngành, địa phương, công khai thông tin được thực hiện thường xuyên, kịp thời, cơ bản đáp ứng nhu cầu. Công tác cung cấp theo yêu cầu dần đi vào nề nếp.
Tuy vậy, tổng kết cho thấy còn hạn chế, khó khăn xuất phát từ quy định pháp lý, được các cơ quan phản ánh qua sơ kết, tổng kết”, GS Trần Ngọc Đường phân tích
Ông Trần Ngọc Đường nhấn mạnh, mục tiêu sửa đổi Luật là giải quyết vướng mắc, bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin phù hợp kinh tế - xã hội Việt Nam hiện nay. Ban soạn thảo cần sửa đổi, bổ sung toàn diện, mở rộng cơ quan đơn vị cung cấp thông tin, phạm vi thông tin được tiếp cận, đa dạng hình thức cung cấp, tăng cường công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Điều này giúp nhân dân tiếp cận nhanh chóng, thuận lợi, tiết kiệm thời gian chi phí.
“Các ý kiến đóng góp tại hội nghị thể hiện mong muốn Luật sớm thực thi hiệu quả trong đời sống. Dự thảo đã cơ bản thể chế hóa quan điểm Đảng, Hiến pháp, pháp luật về quyền tiếp cận thông tin. Tuy nhiên, đại biểu đề xuất bổ sung nguyên tắc cốt lõi “Đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của công dân, trừ trường hợp pháp luật cấm” để quy định đầy đủ hơn”.
Các ý kiến góp ý tại hội nghị phản biện sẽ được tổng hợp để gửi Ban soạn thảo chỉnh sửa, bổ sung cho phù hợp, ông Đường cho biết.
